Samenvatting Hoofdstuk 5 Feniks Midden-Oosten

Hoofdstuk 5: Nieuwe springstof in het kruitvat
Israël, Irak en de Arabische Lenten 1993-2013
- 5.1 Israël en de Palestijnen
In de 4 voorgaande hoofdstukken is beschreven hoe de problematiek van het
Midden-Oosten in de loop van de jaren steeds complexer werd. Dit was het
gevolg van een aantal fundamentele tegenstellingen in belangen en ideologie.
Enkele voorbeelden van die tegenstellingen gedurende de 20 e eeuw: -Joden
tegenover Arabieren; -moslims tegenover christenen/joden; -soennieten
tegenover sjiieten; -Perzen tegenover Arabieren; -seculieren tegenover
fundamentalisten; -de koude oorlog, Verenigde Staten tegenover Rusland. In de
periode 1993-2013 kwamen die tegenstellingen in verscherpte vorm terug. In
1992 werd Yitshak Rabin premier van Israël. Hij wilde dat zijn land eindelijk
vrede sloot met de Palestijnen. In 1993 werd er in Oslo een akkoord getekend.
Israël erkende de PLO en omgekeerd. De Palestijnen kregen een eigen bestuur:
de Palestijnse Autoriteit. Hij hoopte dat dit het begin was van een Palestijnse
staat op de hele Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook. Men sprak van de
tweestatenoplossing voor het Palestijnse vraagstuk. In 1994 sloten Israël en
Jordanië vrede. Tot een blijvende vrede kwam het niet. Daarvoor zijn vier
verklaringen:
1. De Oslo-akkoorden spiegelden de Palestijnen in de Gazastrook en op de
Westelijke Jordaanoever weliswaar zelfbestuur voor, maar dat stelde weinig
voor. Er woonden namelijk inmiddels veel Joodse mensen in de Gazastrook en
op de Westelijke Jordaanoever die niet van plan waren van hun heilige grond
te vertrekken. In 1995 schoot een jonge joodse activist tijdens een
vredesmanifestatie premier Rabin dood. Dat was een ernstige klap voor het
vredesproces.
2. In onderhandelingen legde Arafat (Palestijnen) de eis op tafel dat de
Palestijnen het recht op terugkeer kregen naar plaatsen in de staat Israël
vanwaaruit hun ouders in 1948 verdreven waren. Voor Israël was dit
onbespreekbaar. In 2000 bood Israël Arafat 95% van de Westelijke
Jordaanoever aan. Arafat weigerde dat aanbod en de kans op duurzame vrede
vervloog.
3. Een andere bron van conflict was de status van Jeruzalem. De Israëli’s
beschouwden Jeruzalem als de hoofdstad voor hun Joodse staat, terwijl voor
de PLO een zelfstandige Palestijnse staat zonder Jeruzalem onbespreekbaar
was. Arafat voelde zich in zijn claim op Oost-Jeruzalem gesteund door de VN,
die de annexatie van dit stadsdeel door Israël had verworpen.
4. De fundamentalistische beweging Hamas pleegde sinds 1995 veelvuldig
aanslagen op Israëlische burgers. Hamas presenteerde met trots een hele
groep kandidaat-zelfmoordterroristen die bereid waren voor Allah te sterven.
Er volgde een golf van aanslagen. Het Israëlische leger sloot delen van de
bezette gebieden geheel af, vernietigde woningen en infrastructuur van
Palestijnen en zette Arafat onder druk om het geweld te stoppen. Maar Arafat
kon ook niets doen tegen de terreur van Hamas. Aan de slepende
onderhandelingen tussen Israël en de Palestijnen kwam een einde. Als
verweer tegen de zelfmoordenaars van Hamas begon Israël in 2003 met de
bouw van een barrière die de Westelijke Jordaanoever hermetisch afsloot.
Voor veel Palestijnen vormde deze muur een nieuw symbool van
onderdrukking.
In 2005 maakt Israël een gebaar aan de Palestijnen: op last van de regering
moesten alle 7000 Joodse kolonisten vertrekken uit de Gazastrook. De
Palestijnen vonden deze actie echter een loos gebaar. De Palestijnen waren