1
2. Onderarm, pols en hand
College:
HC.1 Anatomie van onderarm, pols en hand
HC.2 Toegepaste anatomie onderarm, pols en hand
HC.3 Pathologie van onderarm, pols en hand
HC.4 Letsels van onderarm en pols
LM.5 De hand in de ruimte vervalt definitief = geen tentamenstof
HC.6 Osteomyelitis en spondylodiscitis
HC 7 Septische artritis vervalt definitief = geen tentamenstof
PD.8 Gewrichtsbeschadiging bij inflammatoire aandoeningen
HC.9 Kristalarthropathie
HC.10 Pijnmechanismen en pijnmedicatie bij inflammatoire gewrichtsaandoeningen
VO’s:
VO.1a & VO.1b - Anatomie en chirurgie onderarm, pols en hand
VO.2 - Bovenste extremiteit geheel
VO.3 - Radiologie onderarm, pols en hand
VO.4 - Ergonomics for medical doctors VO delft (deadline 19 juni)
VO.5 - Patiënt partners vervalt definitief
ZO’s:
ZO.1 - Aanpak van mono-artritis
ZO.2 - De spier-pees-aanhechting, fysiologie en pathologie
ZO.3 - Complex regionaal pijnsyndroom (CRPS)
ZO.4 - Peesontstekingen en rupturen
ZO.5 - Farmacologie van pijnstillers
Judith Bus – samenvatting week 2 – blok 2C1
, 2
HC.1 Anatomie van onderarm, pols en hand
De grootste problemen bij de hand bevinden zich aan de flexor-zijde van de hand.
Je moet je anatomie heel goed kennen, voordat je kunt opereren. Het is namelijk van belang dat je
jezelf goed kan oriënteren, ook als je bijvoorbeeld vanuit de achterkant de arm gaat binnentreden.
Fractuur in het bot: intra-articulair
Wanneer er een scheur loopt in het bot tot en met het gewricht maakt dit de operatie een stuk
ingewikkelder. Het synoviale vocht gaat dan namelijk de plek van de breuk in lekken. Vervolgens
ontstaat daar als het ware een nieuw gewricht waardoor de twee delen van het bot langs elkaar
kunnen bewegen.
Pols
De pols is een containerbegrip: het bestaat eigenlijk niet. Het is meer een regio die de leek gebruikt
om aan te wijzen waar de pijn zit. Het is de taak van de arts om erachter te komen waar ‘in de pols’
de leek bedoelt. De pols is een verzameling van botten, die allemaal met elkaar verbonden zijn. Het is
dus een lastige taak om de precieze structuur aan te wijzen die het probleem veroorzaakt.
Carpale botstukken ALLE ACHT KENNEN
Er is een ezelsbruggetje om te onthouden waar de carpale botten liggen: kijk ten eerste waar de
meest distale plooi aan de binnenkant van de pols begint. Leg hier vervolgens een duim naast. De
duimbreedte (ongeveer 2 cm) vanaf het begin van de plooi geeft de locatie aan. Er zijn acht carpale
botten, die ter grootte zijn van de duim breedte.
De drie stabiliteits ‘issues’
De drie stabiliteits ‘issues’ zijn:
1) De benige structuren (botten)
2) Kapsel en banden
3) Spieren
De hand is een ‘landkaart’ van de krachten die op de hand in het verleden hebben ingewerkt. De
krachten zijn niet alleen terug te beredeneren vanuit de botten (Wet van Wolff), maar ook vanuit de
ligamenten (grote belasting in een bepaalde richting: verdikt in die richting).
Os scaphoideum en os lunatum
Deze twee carpale botten (os scaphoideum en os lunatum) treden op de voorgrond als we naar de
pathologie kijken. Het os pisiforme telt ‘niet’ echt mee met deze twee, aangezien het net in een
ander vlak ligt. Het os pisiforme is een sesambot = ingekapseld in een pees.
Judith Bus – samenvatting week 2 – blok 2C1
, 3
Linker distale radio-ulnaire gewricht
Dit is het distale radio-ulnaire gewricht, de proximale zijde is bij de elleboog. Het distale radio-
ulnaire gewricht verbindt de onderkant van de radius en de ulna met elkaar en maakt een connectie
met het handgewricht. Bij draaiing draait de radius over de ulna heen, maar de
ulna draait zelf ook om de lengte-as.
Het TFCC (triangular fibrocartilage complex) is een schijfje kraakbeen tussen
een gewricht. Het bestaat uit vezelig kraakbeen. Het zit aan de ulnaire zijde en
heft als doel afstand tussen de ulna en het os triquetum te overbruggen, omdat
dit een vrij grote afstand is in vergelijking met andere structuren.
Het TFCC is niet te zien op een röntgen foto, maar wel op een CT en een MRI.
Functioneel is de pols een kogelgewricht, morfologisch is het een chaos.
Kapsels en banden
De pols bestaat uit interossale ligamenten die met elkaar samenhangen. De
falangen zijn zuivere scharniergewrichten: de falangen kunnen geen
zijwaardse bewegingen maken. Dit wordt tegenghouden door
collateraalbanden aan de beide kanten van het gewricht.
Spieren
Er bestaan geen ‘eigen’ spieren voor de pols behalve dan misschien de m. pronator quadratus. De
pezen lopen over de pols. Er zijn twee groepen spieren:
1) Onderarmspieren (die echter wel werkzaam zijn op de pols en vingers:
a. Ventraal (flexoren)
b. Dorsaal (extensoren)
2) Intrinsieke (korte) handspieren
Judith Bus – samenvatting week 2 – blok 2C1
, 4
Onderarm ventraal
Lees SS pagina 31.
Pulleys
De pulleys zijn annulaire ligamenten rondom de vingers. Hierdoor lopen de pezen van de diepe en
oppervlakkige flexoren door te voorkomen dat de pezen de kortste weg volgen. Dit zijn als het ware
peesschedes. Je hebt A1-A5 (cirkelvormig) en C1-C3 (kruislinksen). Pulley A2 zir metocarpo-
phalangeal, dus op de overgang van de metacarpus en de eerste phalanx. Als A2 kapot is gaat de
hand strak staan. Dit is dus een hele belangrijke pulley.
Onderarm dorsaal
Lees SS pagina 31.
de pezen die in kokertjes lopen.
vinculae tendinae (dwarsverbindingen)
Judith Bus – samenvatting week 2 – blok 2C1
2. Onderarm, pols en hand
College:
HC.1 Anatomie van onderarm, pols en hand
HC.2 Toegepaste anatomie onderarm, pols en hand
HC.3 Pathologie van onderarm, pols en hand
HC.4 Letsels van onderarm en pols
LM.5 De hand in de ruimte vervalt definitief = geen tentamenstof
HC.6 Osteomyelitis en spondylodiscitis
HC 7 Septische artritis vervalt definitief = geen tentamenstof
PD.8 Gewrichtsbeschadiging bij inflammatoire aandoeningen
HC.9 Kristalarthropathie
HC.10 Pijnmechanismen en pijnmedicatie bij inflammatoire gewrichtsaandoeningen
VO’s:
VO.1a & VO.1b - Anatomie en chirurgie onderarm, pols en hand
VO.2 - Bovenste extremiteit geheel
VO.3 - Radiologie onderarm, pols en hand
VO.4 - Ergonomics for medical doctors VO delft (deadline 19 juni)
VO.5 - Patiënt partners vervalt definitief
ZO’s:
ZO.1 - Aanpak van mono-artritis
ZO.2 - De spier-pees-aanhechting, fysiologie en pathologie
ZO.3 - Complex regionaal pijnsyndroom (CRPS)
ZO.4 - Peesontstekingen en rupturen
ZO.5 - Farmacologie van pijnstillers
Judith Bus – samenvatting week 2 – blok 2C1
, 2
HC.1 Anatomie van onderarm, pols en hand
De grootste problemen bij de hand bevinden zich aan de flexor-zijde van de hand.
Je moet je anatomie heel goed kennen, voordat je kunt opereren. Het is namelijk van belang dat je
jezelf goed kan oriënteren, ook als je bijvoorbeeld vanuit de achterkant de arm gaat binnentreden.
Fractuur in het bot: intra-articulair
Wanneer er een scheur loopt in het bot tot en met het gewricht maakt dit de operatie een stuk
ingewikkelder. Het synoviale vocht gaat dan namelijk de plek van de breuk in lekken. Vervolgens
ontstaat daar als het ware een nieuw gewricht waardoor de twee delen van het bot langs elkaar
kunnen bewegen.
Pols
De pols is een containerbegrip: het bestaat eigenlijk niet. Het is meer een regio die de leek gebruikt
om aan te wijzen waar de pijn zit. Het is de taak van de arts om erachter te komen waar ‘in de pols’
de leek bedoelt. De pols is een verzameling van botten, die allemaal met elkaar verbonden zijn. Het is
dus een lastige taak om de precieze structuur aan te wijzen die het probleem veroorzaakt.
Carpale botstukken ALLE ACHT KENNEN
Er is een ezelsbruggetje om te onthouden waar de carpale botten liggen: kijk ten eerste waar de
meest distale plooi aan de binnenkant van de pols begint. Leg hier vervolgens een duim naast. De
duimbreedte (ongeveer 2 cm) vanaf het begin van de plooi geeft de locatie aan. Er zijn acht carpale
botten, die ter grootte zijn van de duim breedte.
De drie stabiliteits ‘issues’
De drie stabiliteits ‘issues’ zijn:
1) De benige structuren (botten)
2) Kapsel en banden
3) Spieren
De hand is een ‘landkaart’ van de krachten die op de hand in het verleden hebben ingewerkt. De
krachten zijn niet alleen terug te beredeneren vanuit de botten (Wet van Wolff), maar ook vanuit de
ligamenten (grote belasting in een bepaalde richting: verdikt in die richting).
Os scaphoideum en os lunatum
Deze twee carpale botten (os scaphoideum en os lunatum) treden op de voorgrond als we naar de
pathologie kijken. Het os pisiforme telt ‘niet’ echt mee met deze twee, aangezien het net in een
ander vlak ligt. Het os pisiforme is een sesambot = ingekapseld in een pees.
Judith Bus – samenvatting week 2 – blok 2C1
, 3
Linker distale radio-ulnaire gewricht
Dit is het distale radio-ulnaire gewricht, de proximale zijde is bij de elleboog. Het distale radio-
ulnaire gewricht verbindt de onderkant van de radius en de ulna met elkaar en maakt een connectie
met het handgewricht. Bij draaiing draait de radius over de ulna heen, maar de
ulna draait zelf ook om de lengte-as.
Het TFCC (triangular fibrocartilage complex) is een schijfje kraakbeen tussen
een gewricht. Het bestaat uit vezelig kraakbeen. Het zit aan de ulnaire zijde en
heft als doel afstand tussen de ulna en het os triquetum te overbruggen, omdat
dit een vrij grote afstand is in vergelijking met andere structuren.
Het TFCC is niet te zien op een röntgen foto, maar wel op een CT en een MRI.
Functioneel is de pols een kogelgewricht, morfologisch is het een chaos.
Kapsels en banden
De pols bestaat uit interossale ligamenten die met elkaar samenhangen. De
falangen zijn zuivere scharniergewrichten: de falangen kunnen geen
zijwaardse bewegingen maken. Dit wordt tegenghouden door
collateraalbanden aan de beide kanten van het gewricht.
Spieren
Er bestaan geen ‘eigen’ spieren voor de pols behalve dan misschien de m. pronator quadratus. De
pezen lopen over de pols. Er zijn twee groepen spieren:
1) Onderarmspieren (die echter wel werkzaam zijn op de pols en vingers:
a. Ventraal (flexoren)
b. Dorsaal (extensoren)
2) Intrinsieke (korte) handspieren
Judith Bus – samenvatting week 2 – blok 2C1
, 4
Onderarm ventraal
Lees SS pagina 31.
Pulleys
De pulleys zijn annulaire ligamenten rondom de vingers. Hierdoor lopen de pezen van de diepe en
oppervlakkige flexoren door te voorkomen dat de pezen de kortste weg volgen. Dit zijn als het ware
peesschedes. Je hebt A1-A5 (cirkelvormig) en C1-C3 (kruislinksen). Pulley A2 zir metocarpo-
phalangeal, dus op de overgang van de metacarpus en de eerste phalanx. Als A2 kapot is gaat de
hand strak staan. Dit is dus een hele belangrijke pulley.
Onderarm dorsaal
Lees SS pagina 31.
de pezen die in kokertjes lopen.
vinculae tendinae (dwarsverbindingen)
Judith Bus – samenvatting week 2 – blok 2C1
