Toetsdoelen beroepssituatie 11
1. Kan de regulatie van de bloeddruk door de nieren uitleggen en de rol van het Renine Angiotensine
Aldosteron Systeem (RAAS) hierbij verklaren.
De normale nierfunctie is afhankelijk van een goede doorbloeding om de filtratiedruk en een stabiele
glomerulaire filtratiesnelheid (GFS) te handhaven. De GFS wordt op drie niveaus gereguleerd:
Autoregulatie of lokale regulatie
Door diameter afferente en efferente arteriolen en glomerulaire capillairen.
Compenseren kleine variaties in de bloeddruk.
Lage bloeddruk verwijding afferente arteriolen en glomerulaire capillairen. Efferente arteriolen vernauwen.
Hoge bloeddruk vernauwing afferente arteriolen en glomerulaire capillairen. Efferente arteriolen verwijden.
Autonome regulatie door sympathisch zenuwstelsel
Bij stress/inspanning of hartinfarct.
Zorgt voor sterke vernauwing van afferente arteriolen, waardoor de glomerulaire
filtratiesnelheid daalt en de vorming van voorurine wordt vertraagd.
Hormonale regulatie
Angiotensine II
Antidiuretisch hormoon (ADH)
Aldosteron
Atriaal natriuretisch peptide (ANP)
Renine-angiotensinesysteem
De bloeddruk wordt in belangrijke mate bepaald door het renine-angiotensine-aldosteronsysteem
(RAAS). Dit reguleert de water- en zouthuishouding van het circulerend bloedvolume en is ook van
belang bij hartfalen.
Wanneer de bloeddruk daalt, geeft het juxtaglomerulaire complex het enzym Renine af. Renine zet het
inactieve angiotensinogeen om in angiotensine I. Angiotensine I wordt omgezet in Angiotensine II door
het angiotensine converterend enzym (ACE). Deze omzetting vindt plaats in de longcapillairen.
Angiotensine II zorgt er op verschillende manieren voor dat de bloeddruk gaat stijgen, namelijk dat de
bloedvaten vernauwen (vasoconstrictie) en een verhoogde sympathische activiteit. Hierdoor wordt je
actiever waardoor de bloeddruk stijgt. Ook zorgt het ervoor dat aldosteron afgegeven wordt door de
bijnieren. Aldosteron zorgt ervoor dat natrium vastgehouden wordt en neemt water op. Wanneer je
meer natrium (zout) in je bloed hebt stijgt deze. systeem = vasoconstrictie (bloeddruk stijging).
Effecten angiotensine II:
Krachtige vaatvernauwing capillairnetwerk: ↑ bloeddruk nierarteriën.
Vernauwing efferente arteriolen: ↑ glomerulaire filtratiesnelheid.
Bevordering ADH afgifte reabsorptie water.
Afgifte aldosteron en epinefrine (adrenaline) door bijnieren: ↑ bloeddruk (adrenaline),
reabsorptie Na+ (aldosteron).
Antidiuretisch hormoon (ADH):
Afgifte door angiotensine II of hypothalamus
Vergroot doorlaatbaarheid van distale tubulus contortus (DTC) en de verzamelbuis voor water
Versterkt het dorstgevoel
1
,Aldosteron:
Afgifte door angiotensine II en Hyperkaliëmie (K+ stijging)
Bevordert de reabsorptie van natriumionen en de afgifte van kaliumionen in de DTC en
verzamelbuis. (Natrium wordt vastgehouden, waardoor bloeddruk stijgt).
Atriale natriuretische peptiden (ANP):
Afgifte van ANP door de hartspiercellen in de boezem bij te hoge bloeddruk/bloedvolume.
Effecten ANP:
Afname Natriumionen reabsorptie (zout blijft in urine, trekt water aan = veel uitscheiding)
Verwijding glomerulaire capillairen toename GFS en waterverlies
Remming RAAS
Bloeddruk daling
De bloeddruk wordt in belangrijke mate bepaald door het renine-angiotensine-aldosteronsysteem
(RAAS). Dit reguleert de water- en zouthuishouding van het circulerend bloedvolume en is ook van
belang bij hartfalen.
RAAS-systeem:
2
,2. Kan uitleggen hoe de nieren inspelen op veranderingen in samenstelling van het bloed (vocht, zuren,
zouten en erytropoëse), met als doel om de homeostase te bewaken en kan uitleggen waaruit urine
is samengesteld.
Vochtbalans:
Alle activiteiten van een cel zijn afhankelijk van water als diffusiemedium voor het transport van
gassen, voedingsstoffen en afvalstoffen.
Celactiviteit in gevaar bij sterke waterafname. Als het watergehalte van het lichaam verandert,
lopen de cellulaire activiteit gevaar. Wanneer het watergehalte te sterk afneemt, denatureren
eiwitten, functioneren enzymen niet langer en sterft de cel uiteindelijk af.
Inname = uitscheiding (vochtbalans)
2500ml verlies: urine, feces, verdamping en transpiratie.
2500ml inname: eten, drinken, vorming bij stofwisseling (300ml)
Om te overleven, moet het lichaam een normaal volume en normale samenstelling handhaven, zowel
van het extracellulaire vloeistof ECF als de intracellulaire vloeistof ICF.
Extracellulaire vloeistof (ECF)
Interstitiële vloeistof
Bloedplasma
Overige lichaamsvloeistoffen
Intracellulaire vloeistof (ICF)
Cytosol
Waterverplaatsing tussen ECF in ICF:
Osmose: proces waarbij watermoleculen over een membraan bewegen zodat de concentratie
opgeloste stoffen aan beide kanten gelijk is. (Laag naar Hoog)
De verhouding van het bloedplasma wordt vaak verstoord door de aanwezigheid van natrium (zout). Bij
deze verstoring kijken we naar de hoeveelheid opgeloste stoffen in het water van de extracellulaire
vloeistof.
Hypertoon (zeer geconcentreerd ECF): er is
meer natrium aanwezig in de extracellulaire vloeistof dan in de intracellulaire vloeistof. Door
osmose gaat het water uit de rode bloedcel naar de extracellulaire vloeistof. De bloedcellen
verschrompelen, kapot gaan.
Hypotoon (lage concentratie ECF): er is meer natrium aanwezig in de intracellulaire vloeistof dan
in de extracellulaire vloeistof. Door osmose gaat het water vanuit de extracellulaire vloeistof
naar de rode bloedcel. bloedcellen zwellen op, knappen.
Isotoon = balans
Hypertoon: vocht verplaatst zich uit de cellen naar de extracellulaire vloeistof.
Hypotoon: vocht verplaatst zich vanuit de extracellulaire vloeistof naar de intracellulaire vloeistof.
3
, Mineralenbalans:
Mineralenbalans beïnvloed de waterbalans (winst of verlies van mineralen kan winst of verlies
van water veroorzaken).
De concentratie van afzonderlijke mineralen zijn van invloed op uiteenlopende celfuncties.
Na+ (extracellulair) en K+ (intracellulair) bepalen osmotische waarde.
Natriumbalans:
Wordt in balans gehouden door inname spijsverteringkanaal en uitscheiding via de nieren.
Aldosteron en atriale natriuretische peptiden
De afgifte van aldosteron bevordert de reabsorptie van natriumionen en de afgifte van
kaliumionen in DTC en de verzamelbuis.
De atriale natriuretische peptiden zorgen ervoor dat de reabsorptie vertraagd wordt.
Na+ trekt water aan (zodat er geen verhoogd serum natrium ontstaat).
Bloeddruk stijging
Kaliumbalans:
Wordt in balans gehouden door inname spijsverteringkanaal en uitscheiding via de nieren.
Aldosteron opname natrium en uitscheiding Kalium.
Compensatie door de nieren:
Proximale tubulus
Reabsorptie ionen
Stijgende tak lis van Henle
Actieve reabsorptie NaCl
Distale tubulus en verzamelbuis
Uitwisseling natrium en kalium onder invloed van aldosteron
Renale compensatie zuur-base evenwicht
Renale regulatie pH:
H+ ionen kunnen met de urine worden uitgescheiden.
H+, CO2 EN HCO3- komen bij filtratie in de voorurine.
Excretie of reabsorptie H+/HCO3-. Afhankelijk van de pH wordt er bepaald of het geabsorbeerd
of uitgescheden wordt.
4
1. Kan de regulatie van de bloeddruk door de nieren uitleggen en de rol van het Renine Angiotensine
Aldosteron Systeem (RAAS) hierbij verklaren.
De normale nierfunctie is afhankelijk van een goede doorbloeding om de filtratiedruk en een stabiele
glomerulaire filtratiesnelheid (GFS) te handhaven. De GFS wordt op drie niveaus gereguleerd:
Autoregulatie of lokale regulatie
Door diameter afferente en efferente arteriolen en glomerulaire capillairen.
Compenseren kleine variaties in de bloeddruk.
Lage bloeddruk verwijding afferente arteriolen en glomerulaire capillairen. Efferente arteriolen vernauwen.
Hoge bloeddruk vernauwing afferente arteriolen en glomerulaire capillairen. Efferente arteriolen verwijden.
Autonome regulatie door sympathisch zenuwstelsel
Bij stress/inspanning of hartinfarct.
Zorgt voor sterke vernauwing van afferente arteriolen, waardoor de glomerulaire
filtratiesnelheid daalt en de vorming van voorurine wordt vertraagd.
Hormonale regulatie
Angiotensine II
Antidiuretisch hormoon (ADH)
Aldosteron
Atriaal natriuretisch peptide (ANP)
Renine-angiotensinesysteem
De bloeddruk wordt in belangrijke mate bepaald door het renine-angiotensine-aldosteronsysteem
(RAAS). Dit reguleert de water- en zouthuishouding van het circulerend bloedvolume en is ook van
belang bij hartfalen.
Wanneer de bloeddruk daalt, geeft het juxtaglomerulaire complex het enzym Renine af. Renine zet het
inactieve angiotensinogeen om in angiotensine I. Angiotensine I wordt omgezet in Angiotensine II door
het angiotensine converterend enzym (ACE). Deze omzetting vindt plaats in de longcapillairen.
Angiotensine II zorgt er op verschillende manieren voor dat de bloeddruk gaat stijgen, namelijk dat de
bloedvaten vernauwen (vasoconstrictie) en een verhoogde sympathische activiteit. Hierdoor wordt je
actiever waardoor de bloeddruk stijgt. Ook zorgt het ervoor dat aldosteron afgegeven wordt door de
bijnieren. Aldosteron zorgt ervoor dat natrium vastgehouden wordt en neemt water op. Wanneer je
meer natrium (zout) in je bloed hebt stijgt deze. systeem = vasoconstrictie (bloeddruk stijging).
Effecten angiotensine II:
Krachtige vaatvernauwing capillairnetwerk: ↑ bloeddruk nierarteriën.
Vernauwing efferente arteriolen: ↑ glomerulaire filtratiesnelheid.
Bevordering ADH afgifte reabsorptie water.
Afgifte aldosteron en epinefrine (adrenaline) door bijnieren: ↑ bloeddruk (adrenaline),
reabsorptie Na+ (aldosteron).
Antidiuretisch hormoon (ADH):
Afgifte door angiotensine II of hypothalamus
Vergroot doorlaatbaarheid van distale tubulus contortus (DTC) en de verzamelbuis voor water
Versterkt het dorstgevoel
1
,Aldosteron:
Afgifte door angiotensine II en Hyperkaliëmie (K+ stijging)
Bevordert de reabsorptie van natriumionen en de afgifte van kaliumionen in de DTC en
verzamelbuis. (Natrium wordt vastgehouden, waardoor bloeddruk stijgt).
Atriale natriuretische peptiden (ANP):
Afgifte van ANP door de hartspiercellen in de boezem bij te hoge bloeddruk/bloedvolume.
Effecten ANP:
Afname Natriumionen reabsorptie (zout blijft in urine, trekt water aan = veel uitscheiding)
Verwijding glomerulaire capillairen toename GFS en waterverlies
Remming RAAS
Bloeddruk daling
De bloeddruk wordt in belangrijke mate bepaald door het renine-angiotensine-aldosteronsysteem
(RAAS). Dit reguleert de water- en zouthuishouding van het circulerend bloedvolume en is ook van
belang bij hartfalen.
RAAS-systeem:
2
,2. Kan uitleggen hoe de nieren inspelen op veranderingen in samenstelling van het bloed (vocht, zuren,
zouten en erytropoëse), met als doel om de homeostase te bewaken en kan uitleggen waaruit urine
is samengesteld.
Vochtbalans:
Alle activiteiten van een cel zijn afhankelijk van water als diffusiemedium voor het transport van
gassen, voedingsstoffen en afvalstoffen.
Celactiviteit in gevaar bij sterke waterafname. Als het watergehalte van het lichaam verandert,
lopen de cellulaire activiteit gevaar. Wanneer het watergehalte te sterk afneemt, denatureren
eiwitten, functioneren enzymen niet langer en sterft de cel uiteindelijk af.
Inname = uitscheiding (vochtbalans)
2500ml verlies: urine, feces, verdamping en transpiratie.
2500ml inname: eten, drinken, vorming bij stofwisseling (300ml)
Om te overleven, moet het lichaam een normaal volume en normale samenstelling handhaven, zowel
van het extracellulaire vloeistof ECF als de intracellulaire vloeistof ICF.
Extracellulaire vloeistof (ECF)
Interstitiële vloeistof
Bloedplasma
Overige lichaamsvloeistoffen
Intracellulaire vloeistof (ICF)
Cytosol
Waterverplaatsing tussen ECF in ICF:
Osmose: proces waarbij watermoleculen over een membraan bewegen zodat de concentratie
opgeloste stoffen aan beide kanten gelijk is. (Laag naar Hoog)
De verhouding van het bloedplasma wordt vaak verstoord door de aanwezigheid van natrium (zout). Bij
deze verstoring kijken we naar de hoeveelheid opgeloste stoffen in het water van de extracellulaire
vloeistof.
Hypertoon (zeer geconcentreerd ECF): er is
meer natrium aanwezig in de extracellulaire vloeistof dan in de intracellulaire vloeistof. Door
osmose gaat het water uit de rode bloedcel naar de extracellulaire vloeistof. De bloedcellen
verschrompelen, kapot gaan.
Hypotoon (lage concentratie ECF): er is meer natrium aanwezig in de intracellulaire vloeistof dan
in de extracellulaire vloeistof. Door osmose gaat het water vanuit de extracellulaire vloeistof
naar de rode bloedcel. bloedcellen zwellen op, knappen.
Isotoon = balans
Hypertoon: vocht verplaatst zich uit de cellen naar de extracellulaire vloeistof.
Hypotoon: vocht verplaatst zich vanuit de extracellulaire vloeistof naar de intracellulaire vloeistof.
3
, Mineralenbalans:
Mineralenbalans beïnvloed de waterbalans (winst of verlies van mineralen kan winst of verlies
van water veroorzaken).
De concentratie van afzonderlijke mineralen zijn van invloed op uiteenlopende celfuncties.
Na+ (extracellulair) en K+ (intracellulair) bepalen osmotische waarde.
Natriumbalans:
Wordt in balans gehouden door inname spijsverteringkanaal en uitscheiding via de nieren.
Aldosteron en atriale natriuretische peptiden
De afgifte van aldosteron bevordert de reabsorptie van natriumionen en de afgifte van
kaliumionen in DTC en de verzamelbuis.
De atriale natriuretische peptiden zorgen ervoor dat de reabsorptie vertraagd wordt.
Na+ trekt water aan (zodat er geen verhoogd serum natrium ontstaat).
Bloeddruk stijging
Kaliumbalans:
Wordt in balans gehouden door inname spijsverteringkanaal en uitscheiding via de nieren.
Aldosteron opname natrium en uitscheiding Kalium.
Compensatie door de nieren:
Proximale tubulus
Reabsorptie ionen
Stijgende tak lis van Henle
Actieve reabsorptie NaCl
Distale tubulus en verzamelbuis
Uitwisseling natrium en kalium onder invloed van aldosteron
Renale compensatie zuur-base evenwicht
Renale regulatie pH:
H+ ionen kunnen met de urine worden uitgescheiden.
H+, CO2 EN HCO3- komen bij filtratie in de voorurine.
Excretie of reabsorptie H+/HCO3-. Afhankelijk van de pH wordt er bepaald of het geabsorbeerd
of uitgescheden wordt.
4
