Taak 3 – Participeren … kun je dat leren?
1. Wat is shared decision making precies en welke fases/vormen zijn er?
Shared decision making treedt op als clinici en patiënten samenwerken om testen,
behandelingen, management of support te selecteren, gebaseerd op klinisch bewijs
en de voorkeur van de geïnformeerde patiënt. Het omvat het verstrekken van op
bewijzen gebaseerde informatie over opties, uitkomsten en onzekerheden, samen
met begeleiding en een systeem voor registratie en implementatie van de
geïnformeerde voorkeur van de patiënten.
In de kern is shared decision making een proces waarin beslissingen worden gemaakt
door een samenwerking van de arts en patiënt. Hierbij wordt betrouwbare
informatie verstrekt over de opties.
Shared decision making is makkelijker toe te passen wanneer de opties relevant zijn
voor de klinische situaties en waarbij het ethisch verantwoord is om zorgvuldig te
werk te gaan.
Shared decision making betrekt ten minste een arts en een patiënt, maar andere
leden van een zorgteam en vrienden of familie kunnen ook bij dit proces betrokken
zijn. Beide partijen delen informatie. De arts oppert opties en geeft daarbij de voor-
en nadelen en de patiënt deelt zijn voorkeur.
Shared decision making kan de problemen zoals over diagnose en overbehandeling
verminderen.
Essentiële componenten van shared decision making zijn:
1) De keuze ter sprake brengen
SDM kan niet geïmplementeerd worden als een arts het keuze moment niet goed
herkent en daarmee de patiënt niet voor een keuze stelt.
Bij parkinson patiënten speelt het ook mee dat zij geen keuze ervaren in een ver
gevorderd stadium van de ziekte. Ze grijpen alle mogelijke vervolgbehandelingen
aan, zonder na te denken over de opties.
2) Het bespreken van de opties
In de praktijk worden niet alle opties die er zijn besproken. Daarnaast wordt niet
alle informatie op dezelfde manier aangeboden aan de patiënt. Bijvoorbeeld
doordat de arts de patiënt niet te veel wil belasten, omdat de arts niet genoeg
expertise heeft of omdat de arts al een beslissing voor de patiënt heeft gemaakt.
Patiënten willen actiever meebeslissen als ze beter geïnformeerd zijn.
3) Voor- en nadelen bespreken en voorkeuren uitvragen
Dit vindt plaats door een gesprek over de behandeleffecten en -risico’s.
Daarnaast moeten ook de voorkeuren van de patiënt uitgevraagd worden. Niet
alleen de voorkeur voor de behandeling maar ook de onderliggende redenen.
‘silent misdiagnosis’ een patiënt kan verleidt worden tot een behandeling door
de woordkeuze van een zorgverlener.
4) De rolverdeling en de ‘Self-efficiency’ van de patiënt
, Patiënten die goede begeleiding ontvangen tijdens het keuzeproces zijn prima in
staat om beslissingen te nemen. Een geïnformeerde patiënt kan ook besluiten de
keuze over te laten aan de arts.
Samen beslissen is niet de oplossing voor moeilijke beslissingen, maar moeilijke
beslissingen mogen geen reden zijn om af te zien van SDM.
5) Aanbeveling van de arts
Kennis van een arts kan bevorderend en belemmerend werken:
- Bevorderen als hij alle opties goed kan uitleggen en de onderliggende
beweegredenen en opvattingen van de patiënt goed kan inschatten.
- Belemmeren als hij de informatievoorziening beperkt op basis van eigen
overtuiging of eigen expertise.
Het three talk model illustreert het proces waarin een patiënt wordt ondersteund om
van initiële, ongeïnformeerde voorkeuren naar geïnformeerde voorkeuren te
veranderen, waarbij de patiënt beter een kwalitatief goede beslissing kan maken.
Het model bestaat uit verschillende fasen:
Team talk
Bij team talk gaat het erom dat patiënten bewust worden gemaakt van het
feit dat zij niet verantwoordelijk blijven voor het nemen van een beslissing,
tenzij ze dit zelf willen. Het gaat over alternatieven die duidelijk en niet
verwarrend zijn.
Onderdelen van team talk zijn:
o Samenwerking tot stand brengen
Gebruik zinnen die suggereren dat na overeenstemming te hebben
bereikt over de aard van het probleem, het tijd is om te overwegen
wat er zou kunnen worden gedaan.
o Alternatieven aangeven
Het is belangrijk om duidelijk te maken dat er meer dan 1 alternatief
bestaat om met het probleem om te gaan.
o Vragen naar het doel
Om een verkeerde interpretatie te voorkomen, kan het nuttig zijn om
duidelijk te maken waarom alternatieven moeten worden overwogen.
Redenen zijn:
Het belang van het respecteren van individuele voorkeuren
Uitleggen dat kwesties voor sommige mensen belangrijker zijn
dan voor naderen. Begrijpen dat beslissingen gebaseerd zullen
zijn op wat het belangrijkste is voor de patiënt, nadat ze
geïnformeerd zijn is deel van SDM
De rol die onzekerheid speelt is het werk dat nodig is om
alternatieven te vergelijken
Het is belangrijk om uit te leggen dat behandelingsopties
verschillende kansen hebben op voordeel en schade.
o Reactie controleren, ondersteuning versterken
Controleren of de patiënt het idee heeft begrepen en zich op zijn
gemakt voelt met het idee dat alternatieven moeten worden
vergeleken. Vraag vervolgens toestemming om verder te gaan. Als er
om meer ondersteuning wordt gevraagd, dan geef je dit.
1. Wat is shared decision making precies en welke fases/vormen zijn er?
Shared decision making treedt op als clinici en patiënten samenwerken om testen,
behandelingen, management of support te selecteren, gebaseerd op klinisch bewijs
en de voorkeur van de geïnformeerde patiënt. Het omvat het verstrekken van op
bewijzen gebaseerde informatie over opties, uitkomsten en onzekerheden, samen
met begeleiding en een systeem voor registratie en implementatie van de
geïnformeerde voorkeur van de patiënten.
In de kern is shared decision making een proces waarin beslissingen worden gemaakt
door een samenwerking van de arts en patiënt. Hierbij wordt betrouwbare
informatie verstrekt over de opties.
Shared decision making is makkelijker toe te passen wanneer de opties relevant zijn
voor de klinische situaties en waarbij het ethisch verantwoord is om zorgvuldig te
werk te gaan.
Shared decision making betrekt ten minste een arts en een patiënt, maar andere
leden van een zorgteam en vrienden of familie kunnen ook bij dit proces betrokken
zijn. Beide partijen delen informatie. De arts oppert opties en geeft daarbij de voor-
en nadelen en de patiënt deelt zijn voorkeur.
Shared decision making kan de problemen zoals over diagnose en overbehandeling
verminderen.
Essentiële componenten van shared decision making zijn:
1) De keuze ter sprake brengen
SDM kan niet geïmplementeerd worden als een arts het keuze moment niet goed
herkent en daarmee de patiënt niet voor een keuze stelt.
Bij parkinson patiënten speelt het ook mee dat zij geen keuze ervaren in een ver
gevorderd stadium van de ziekte. Ze grijpen alle mogelijke vervolgbehandelingen
aan, zonder na te denken over de opties.
2) Het bespreken van de opties
In de praktijk worden niet alle opties die er zijn besproken. Daarnaast wordt niet
alle informatie op dezelfde manier aangeboden aan de patiënt. Bijvoorbeeld
doordat de arts de patiënt niet te veel wil belasten, omdat de arts niet genoeg
expertise heeft of omdat de arts al een beslissing voor de patiënt heeft gemaakt.
Patiënten willen actiever meebeslissen als ze beter geïnformeerd zijn.
3) Voor- en nadelen bespreken en voorkeuren uitvragen
Dit vindt plaats door een gesprek over de behandeleffecten en -risico’s.
Daarnaast moeten ook de voorkeuren van de patiënt uitgevraagd worden. Niet
alleen de voorkeur voor de behandeling maar ook de onderliggende redenen.
‘silent misdiagnosis’ een patiënt kan verleidt worden tot een behandeling door
de woordkeuze van een zorgverlener.
4) De rolverdeling en de ‘Self-efficiency’ van de patiënt
, Patiënten die goede begeleiding ontvangen tijdens het keuzeproces zijn prima in
staat om beslissingen te nemen. Een geïnformeerde patiënt kan ook besluiten de
keuze over te laten aan de arts.
Samen beslissen is niet de oplossing voor moeilijke beslissingen, maar moeilijke
beslissingen mogen geen reden zijn om af te zien van SDM.
5) Aanbeveling van de arts
Kennis van een arts kan bevorderend en belemmerend werken:
- Bevorderen als hij alle opties goed kan uitleggen en de onderliggende
beweegredenen en opvattingen van de patiënt goed kan inschatten.
- Belemmeren als hij de informatievoorziening beperkt op basis van eigen
overtuiging of eigen expertise.
Het three talk model illustreert het proces waarin een patiënt wordt ondersteund om
van initiële, ongeïnformeerde voorkeuren naar geïnformeerde voorkeuren te
veranderen, waarbij de patiënt beter een kwalitatief goede beslissing kan maken.
Het model bestaat uit verschillende fasen:
Team talk
Bij team talk gaat het erom dat patiënten bewust worden gemaakt van het
feit dat zij niet verantwoordelijk blijven voor het nemen van een beslissing,
tenzij ze dit zelf willen. Het gaat over alternatieven die duidelijk en niet
verwarrend zijn.
Onderdelen van team talk zijn:
o Samenwerking tot stand brengen
Gebruik zinnen die suggereren dat na overeenstemming te hebben
bereikt over de aard van het probleem, het tijd is om te overwegen
wat er zou kunnen worden gedaan.
o Alternatieven aangeven
Het is belangrijk om duidelijk te maken dat er meer dan 1 alternatief
bestaat om met het probleem om te gaan.
o Vragen naar het doel
Om een verkeerde interpretatie te voorkomen, kan het nuttig zijn om
duidelijk te maken waarom alternatieven moeten worden overwogen.
Redenen zijn:
Het belang van het respecteren van individuele voorkeuren
Uitleggen dat kwesties voor sommige mensen belangrijker zijn
dan voor naderen. Begrijpen dat beslissingen gebaseerd zullen
zijn op wat het belangrijkste is voor de patiënt, nadat ze
geïnformeerd zijn is deel van SDM
De rol die onzekerheid speelt is het werk dat nodig is om
alternatieven te vergelijken
Het is belangrijk om uit te leggen dat behandelingsopties
verschillende kansen hebben op voordeel en schade.
o Reactie controleren, ondersteuning versterken
Controleren of de patiënt het idee heeft begrepen en zich op zijn
gemakt voelt met het idee dat alternatieven moeten worden
vergeleken. Vraag vervolgens toestemming om verder te gaan. Als er
om meer ondersteuning wordt gevraagd, dan geef je dit.
