Thema 5 Planten
Paragraaf 5.1 Bouw, groei en ontwikkeling
Bouw
De wortel, stengel en het blad zijn de organen van een zaadplant. De organen bestaan uit drie
verschillende weefsels;
Dekweefsel (epidermis); vormt de buitenzijde van de plant en beschermt tegen waterverlies en
infecties.
Vaatweefsel; komt in alle organen voor en bestaat voornamelijk uit transportvaten (houtvaten
en bastvaten).
Vulweefsel; bevindt zich tussen het dekweefsel en vaatweefsel en is betrokken bij de
fotosynthese, opslag van stoffen en het zorgen voor stevigheid.
Groei en ontwikkeling
Planten groeien – als de omstandigheden gunstig zijn – hun hele leven door. Voorwaarden;
Water Zuurstof Licht
Minderalen Koolstofdioxide Temperatuur
Tijdens de groei vinden er in een plant allerlei veranderingen plaats. Deze veranderen noemen we
ontwikkeling.
Bij planten vinden delingen plaats in meristemen (deelweefsels). In het meristeem van een plant
komen stamcellen voor en dankzij deze stamcellen kunnen planten hun hele leven door groeien.
Meristemen bevinden zich in de toppen van wortels en stengels, in knoppen en in jonge bladeren. Als
een cel in een meristeem zich volgens mitose deelt, ontstaan er twee dochtercellen. Een van deze
cellen blijft een meristeemcel. De andere cel ondergaat celstrekking, waarbij de cel groeit door
opname van water. Daarbij kan celdifferentiatie (verandering van vorm) en celspecialisatie
(verandering van functie) optreden.
Lengtegroei en diktegroei
Kruidachtige planten groeien vooral in de lengte. Lengtegroei vindt plaats in de wortel- en
stengeltoppen.
, Houtachtige planten groeien zowel in de lengte als in de dikte. Diktegroei vindt plaats in een
ringvorming meristeem dat cambium heet. Diktegroei ontstaat doordat cellen in het cambium zich
delen. Na elke deling blijft één van de twee dochtercellen in het cambium liggen, de andere cel komt
erbuiten te liggen. Naar binnen toe vormt het cambium houtcellen en naar buiten toe bastcellen.
Houtvaten en bastvaten
Houtvaten vervoeren water en mineralen (anorganische sapstroom) vanaf de wortels naar alle
andere delen van de plant. Houtvaten zijn holle vaten zonder tussenwanden.
Bastvaten vervoeren water met organische stoffen (organische sapstroom) vanaf de bladeren naar
alle andere delen van de plant. Bastvaten zijn zeefvaten; ze hebben gaatjes in de tussenwanden.
Houtvaten ontstaan door boven elkaar gelegen houtcellen. De houtcellen zetten tegen de primaire
celwanden dikke secundaire celwanden af van cellulose en houtstof. De dwarswanden tussen de
boven elkaar liggende houtcellen verdwijnen onder invloed van enzymen en ten slotte verdwijnen
ook de cellen zelf.
Bij bastvaten verdwijnen de dwarswanden tussen de
bastcellen niet, maar komen er openingen in. De
celkernen verdwijnen wel, waardoor de bastvatcellen
relatief kort leven. Dode bastvaten worden dichtgedrukt.
Uit het cambium ontstaan veel meer houtcellen dan
bastcellen. Elk jaar ontstaat een laag hout en een dun
laagje bast, dit heet een jaarring. Jaarringen zijn zichtbaar
omdat planten in het voorjaar groeien en in de winter
niet. De scherpe overgang tussen het donkere zomerhout
en het lichte voorjaarshout heet de jaargrens. In de bast
zijn geen jaarringen te onderscheiden, doordat de
bastvaten snel worden samengedrukt.
Paragraaf 5.1 Bouw, groei en ontwikkeling
Bouw
De wortel, stengel en het blad zijn de organen van een zaadplant. De organen bestaan uit drie
verschillende weefsels;
Dekweefsel (epidermis); vormt de buitenzijde van de plant en beschermt tegen waterverlies en
infecties.
Vaatweefsel; komt in alle organen voor en bestaat voornamelijk uit transportvaten (houtvaten
en bastvaten).
Vulweefsel; bevindt zich tussen het dekweefsel en vaatweefsel en is betrokken bij de
fotosynthese, opslag van stoffen en het zorgen voor stevigheid.
Groei en ontwikkeling
Planten groeien – als de omstandigheden gunstig zijn – hun hele leven door. Voorwaarden;
Water Zuurstof Licht
Minderalen Koolstofdioxide Temperatuur
Tijdens de groei vinden er in een plant allerlei veranderingen plaats. Deze veranderen noemen we
ontwikkeling.
Bij planten vinden delingen plaats in meristemen (deelweefsels). In het meristeem van een plant
komen stamcellen voor en dankzij deze stamcellen kunnen planten hun hele leven door groeien.
Meristemen bevinden zich in de toppen van wortels en stengels, in knoppen en in jonge bladeren. Als
een cel in een meristeem zich volgens mitose deelt, ontstaan er twee dochtercellen. Een van deze
cellen blijft een meristeemcel. De andere cel ondergaat celstrekking, waarbij de cel groeit door
opname van water. Daarbij kan celdifferentiatie (verandering van vorm) en celspecialisatie
(verandering van functie) optreden.
Lengtegroei en diktegroei
Kruidachtige planten groeien vooral in de lengte. Lengtegroei vindt plaats in de wortel- en
stengeltoppen.
, Houtachtige planten groeien zowel in de lengte als in de dikte. Diktegroei vindt plaats in een
ringvorming meristeem dat cambium heet. Diktegroei ontstaat doordat cellen in het cambium zich
delen. Na elke deling blijft één van de twee dochtercellen in het cambium liggen, de andere cel komt
erbuiten te liggen. Naar binnen toe vormt het cambium houtcellen en naar buiten toe bastcellen.
Houtvaten en bastvaten
Houtvaten vervoeren water en mineralen (anorganische sapstroom) vanaf de wortels naar alle
andere delen van de plant. Houtvaten zijn holle vaten zonder tussenwanden.
Bastvaten vervoeren water met organische stoffen (organische sapstroom) vanaf de bladeren naar
alle andere delen van de plant. Bastvaten zijn zeefvaten; ze hebben gaatjes in de tussenwanden.
Houtvaten ontstaan door boven elkaar gelegen houtcellen. De houtcellen zetten tegen de primaire
celwanden dikke secundaire celwanden af van cellulose en houtstof. De dwarswanden tussen de
boven elkaar liggende houtcellen verdwijnen onder invloed van enzymen en ten slotte verdwijnen
ook de cellen zelf.
Bij bastvaten verdwijnen de dwarswanden tussen de
bastcellen niet, maar komen er openingen in. De
celkernen verdwijnen wel, waardoor de bastvatcellen
relatief kort leven. Dode bastvaten worden dichtgedrukt.
Uit het cambium ontstaan veel meer houtcellen dan
bastcellen. Elk jaar ontstaat een laag hout en een dun
laagje bast, dit heet een jaarring. Jaarringen zijn zichtbaar
omdat planten in het voorjaar groeien en in de winter
niet. De scherpe overgang tussen het donkere zomerhout
en het lichte voorjaarshout heet de jaargrens. In de bast
zijn geen jaarringen te onderscheiden, doordat de
bastvaten snel worden samengedrukt.
