,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 2
Inleiding 5
Groepsbeschrijving 5
Kleuters en samenwerken 7
Praktijk koppeling 7
Groepjes en samenwerking 7
Leren van en met elkaar 8
Stabiliteit en continuïteit 8
Ondersteuning leerkracht 9
Coöperatieve werkvormen voor kleuters in de praktijk 9
Ontwikkeling van kleuters 11
Praktijk koppeling 11
De spelontwikkeling 11
Waarde spelontwikkeling 13
Ondersteuning leerkracht 14
De emotionele ontwikkeling 15
Waarde emotionele ontwikkeling 16
Ondersteuning leerkracht 17
De sociale ontwikkeling 18
Waarde sociale ontwikkeling 20
Ondersteuning leerkracht 20
De intellectuele ontwikkeling 21
Waarde intellectuele ontwikkeling 22
Ondersteuning leerkracht 23
Leeromgeving van kleuters 25
Praktijk koppeling 25
Een goed ingerichte speel leeromgeving 25
De rol van hoeken in een speelleeromgeving 27
Probleemstelling 27
Het doel 28
De aanpak 28
Het gewenste effect 28
Plannen 30
Observatiemethoden 30
Onderzoeksaanpak van probleemstelling 30
1
,Het onderzoek 31
Planning 31
Onderzoekswijze 31
Voormeting 32
Nameting 33
Ethische kwesties 34
Welke ethische kwesties gebruiken wij? 34
Hoe zie je dit terug in onze onderwijsarrangement? 35
Conclusie 37
Bijlagen 38
Coöperatieve werkvormen 38
Observatieformulier 44
Observatielijst sociale vaardigheden van basisschoolleerlingen 45
Literatuurlijst 46
2
, Inleiding
Wij zijn een groep van vijf PABO-studenten die in samenwerking een onderwijs-
arrangement onderzoeken en vormgeven. Wij hebben deze Themaopdracht
gekregen in Module 3 en 4 van het tweede jaar van de opleiding Leraar
Basisonderwijs NHL Stenden (voorheen Stenden). In dit bestand kunt u onze
onderzoeksaanpak lezen die uiteindelijk leidt tot een driedaags onderwijs-
arrangement. Het onderwijsarrangement is bedoeld voor een kleutergroep die in
de groepsbeschrijving nauwkeurig wordt beschreven. In het onderzoek wordt
dus ook alleen onderzoek gedaan naar het jonge kind. In dit onderzoeksplan kunt
u veel vinden over de ontwikkeling van het jonge kind, een rijke speel en
leeromgeving en nog veel meer. Daarnaast wordt er in het onderwijsarrangement
gewerkt aan een probleem in de groep. Het is de bedoeling om de
samenwerking tussen kleuters te verbeteren. Naar samenwerking tussen kleuters
wordt dus ook onderzoek gedaan.
Groepsbeschrijving
Het onderwijsarrangement wordt uitgevoerd in een kleutergroep, namelijk groep
0, 1 en 2. In groep 2 zitten zes leerlingen, groep 0/1 is op dit moment 19
leerlingen groot. Deze kleutergroep bestaat dus uit 25 leerlingen en zal in juni
uitgebreid worden met twee snuffelaars (kinderen die af en toe een dagje
meelopen) tot een groep van 27 kleuters. Het is nog niet zeker of deze twee
kinderen ook aanwezig zullen zijn op het moment van de uitvoering van het
onderwijsarrangement dus we gaan uit van een groep van 25 leerlingen. In totaal
zitten er 14 jongens en 11 meisjes in deze kleutergroep. Toen het afgelopen
schooljaar (2019/2020) begon, telde de groep 15 kinderen. Inmiddels is de
grootte van de groep enorm gegroeid. Dit zorgt er dan ook voor dat de groep
bestaat uit vooral relatief veel jonge kinderen. Doordat er telkens nieuwe
kinderen bijkomen is het lastig om een goede groepsvorming op te bouwen en
ook tijdens het samenspel van kinderen werkt het soms tegen, omdat de
kinderen elkaar niet goed kennen. Gelukkig gaat het in deze groep erg goed en
zijn er verder geen problemen. Er zijn geen kinderen geconstateerd met een
stoornis of een leerachterstand. Er zijn alleen kinderen die meer uitdaging krijgen
voor bijvoorbeeld rekenen of taal. Kortom, het is dus een leergierige groep.
De school van onze kleutergroep bevindt zich in een stad in het noorden van
Nederland. Deze stad heeft ongeveer dertien duizend inwoners. De school zelf is
nu voor het tweede jaar open en is dus relatief nieuw. De school staat dan ook in
een nieuwbouwwijk, dit zorgt voor een grote diversiteit aan kinderen. Een groot
aantal kinderen komt van scholen uit de buurt. Daardoor zijn de
onderbouwgroepen ook het grootst. De grootte van de onderbouw valt terug te
zien in de klassen er zijn namelijk twee kleutergroepen van elk 25 leerlingen de
hogere klassen zijn allemaal ingedeeld op combinatiegroepen. In totaal telt deze
christelijke school zo’n 120 leerlingen. De school is opgezet als tijdelijke
huisvesting. De school heeft nu een vergunning tot 2023. Daarna wordt bekeken
of deze vergunning wordt verlengd en eventueel het schoolgebouw wordt
uitgebreid.
3
Inhoudsopgave 2
Inleiding 5
Groepsbeschrijving 5
Kleuters en samenwerken 7
Praktijk koppeling 7
Groepjes en samenwerking 7
Leren van en met elkaar 8
Stabiliteit en continuïteit 8
Ondersteuning leerkracht 9
Coöperatieve werkvormen voor kleuters in de praktijk 9
Ontwikkeling van kleuters 11
Praktijk koppeling 11
De spelontwikkeling 11
Waarde spelontwikkeling 13
Ondersteuning leerkracht 14
De emotionele ontwikkeling 15
Waarde emotionele ontwikkeling 16
Ondersteuning leerkracht 17
De sociale ontwikkeling 18
Waarde sociale ontwikkeling 20
Ondersteuning leerkracht 20
De intellectuele ontwikkeling 21
Waarde intellectuele ontwikkeling 22
Ondersteuning leerkracht 23
Leeromgeving van kleuters 25
Praktijk koppeling 25
Een goed ingerichte speel leeromgeving 25
De rol van hoeken in een speelleeromgeving 27
Probleemstelling 27
Het doel 28
De aanpak 28
Het gewenste effect 28
Plannen 30
Observatiemethoden 30
Onderzoeksaanpak van probleemstelling 30
1
,Het onderzoek 31
Planning 31
Onderzoekswijze 31
Voormeting 32
Nameting 33
Ethische kwesties 34
Welke ethische kwesties gebruiken wij? 34
Hoe zie je dit terug in onze onderwijsarrangement? 35
Conclusie 37
Bijlagen 38
Coöperatieve werkvormen 38
Observatieformulier 44
Observatielijst sociale vaardigheden van basisschoolleerlingen 45
Literatuurlijst 46
2
, Inleiding
Wij zijn een groep van vijf PABO-studenten die in samenwerking een onderwijs-
arrangement onderzoeken en vormgeven. Wij hebben deze Themaopdracht
gekregen in Module 3 en 4 van het tweede jaar van de opleiding Leraar
Basisonderwijs NHL Stenden (voorheen Stenden). In dit bestand kunt u onze
onderzoeksaanpak lezen die uiteindelijk leidt tot een driedaags onderwijs-
arrangement. Het onderwijsarrangement is bedoeld voor een kleutergroep die in
de groepsbeschrijving nauwkeurig wordt beschreven. In het onderzoek wordt
dus ook alleen onderzoek gedaan naar het jonge kind. In dit onderzoeksplan kunt
u veel vinden over de ontwikkeling van het jonge kind, een rijke speel en
leeromgeving en nog veel meer. Daarnaast wordt er in het onderwijsarrangement
gewerkt aan een probleem in de groep. Het is de bedoeling om de
samenwerking tussen kleuters te verbeteren. Naar samenwerking tussen kleuters
wordt dus ook onderzoek gedaan.
Groepsbeschrijving
Het onderwijsarrangement wordt uitgevoerd in een kleutergroep, namelijk groep
0, 1 en 2. In groep 2 zitten zes leerlingen, groep 0/1 is op dit moment 19
leerlingen groot. Deze kleutergroep bestaat dus uit 25 leerlingen en zal in juni
uitgebreid worden met twee snuffelaars (kinderen die af en toe een dagje
meelopen) tot een groep van 27 kleuters. Het is nog niet zeker of deze twee
kinderen ook aanwezig zullen zijn op het moment van de uitvoering van het
onderwijsarrangement dus we gaan uit van een groep van 25 leerlingen. In totaal
zitten er 14 jongens en 11 meisjes in deze kleutergroep. Toen het afgelopen
schooljaar (2019/2020) begon, telde de groep 15 kinderen. Inmiddels is de
grootte van de groep enorm gegroeid. Dit zorgt er dan ook voor dat de groep
bestaat uit vooral relatief veel jonge kinderen. Doordat er telkens nieuwe
kinderen bijkomen is het lastig om een goede groepsvorming op te bouwen en
ook tijdens het samenspel van kinderen werkt het soms tegen, omdat de
kinderen elkaar niet goed kennen. Gelukkig gaat het in deze groep erg goed en
zijn er verder geen problemen. Er zijn geen kinderen geconstateerd met een
stoornis of een leerachterstand. Er zijn alleen kinderen die meer uitdaging krijgen
voor bijvoorbeeld rekenen of taal. Kortom, het is dus een leergierige groep.
De school van onze kleutergroep bevindt zich in een stad in het noorden van
Nederland. Deze stad heeft ongeveer dertien duizend inwoners. De school zelf is
nu voor het tweede jaar open en is dus relatief nieuw. De school staat dan ook in
een nieuwbouwwijk, dit zorgt voor een grote diversiteit aan kinderen. Een groot
aantal kinderen komt van scholen uit de buurt. Daardoor zijn de
onderbouwgroepen ook het grootst. De grootte van de onderbouw valt terug te
zien in de klassen er zijn namelijk twee kleutergroepen van elk 25 leerlingen de
hogere klassen zijn allemaal ingedeeld op combinatiegroepen. In totaal telt deze
christelijke school zo’n 120 leerlingen. De school is opgezet als tijdelijke
huisvesting. De school heeft nu een vergunning tot 2023. Daarna wordt bekeken
of deze vergunning wordt verlengd en eventueel het schoolgebouw wordt
uitgebreid.
3
