Samenvatting Kritisch in de samenleving

Samenvatting: Kritisch in de
samenleving
 Cultuur: Begripsinvulling
 Wat is cultuur?
 Gangbare definitie van cultuur
 = een intersubjectief symbolensysteem dat de mens een oriëntatie biedt ten aanzien van de
anderen, de dingen, zichzelf en het buitenmenselijke
 We onderscheiden 2 delen binnen onze cultuur
o Intersubjectief: voor meerdere mensen in communicatie met elkaar, samenleven
met mensen, contact hebben met iets of iemand
o Symbolensysteem: het geheel van tekens, waarmee de mens zijn kennen, kunnen en
zijn uitdrukt. Tekens kunnen zijn: een glimlach, een woord, een gebaar, een logo, …
De symbolen zijn geen losse tekens maar zijn gevat in een systeem. Bijvoorbeeld:
‘Taal’ is een symbolensysteem. Woorden zijn symbolen; ze zijn gevat in een systeem
dat geregeld wordt door spelling, zinsleer, … .
 Dit symbolensysteem wordt van generatie op generatie overgeleverd en
getransformeerd
 Voorbeeld: Taal
 We hebben cultuur nodig om ons te oriënteren  weten hoe we ons moeten gedragen,
weten wat we moeten doen …
o Oriëntatie = herkenning
 Ijsberg van McClelland
o Ons handelen – denken – willen is cultureel bepaald
o




o Bovenaan is wat zichtbaar is  hun cultuur, hun gedragingen enz.
o Onderaan zitten de normen, waarden enz. die achter deze cultuur en gedragingen
zitten  dit is onzichtbaar en daarom snappen we sommige uitingen, overtuigingen
en culturen niet.
o Bv: de mensen van die niet Islam gemeenschap vragen vaak tijdens de ramadan of
het niet ‘moeilijk is om zo lang niet te zeten  maar daar gaat het voor deze mensen
niet om, het is geen ‘dieet’ maar het heeft met de overtuiging te maken.

,  Cultuur manifesteert zich op 4 niveaus


 Meest zichtbaar,
oppervlakkigste; makkelijk te
veranderen

 Minst zichtbaar, minst
oppervlakkig; moeilijkste te
veranderen



 Verdere verkenning van het begrip cultuur
 Samenleving ≠ cultuur
o Een samenleving of groep deelt wel een cultuur
o In een samenleving kunnen er verschillende (deel)culturen zijn
o Individuen behoren onvermijdelijk tot verschillende groepen of culturen (natie,
etnische groep, regio of streek, beroepsgroep, politieke stroming, religieuze groep,
klasse, allerlei smaakgroepen, etc.)
 Cultuur is ..
o Cultuur biedt oriëntatie…
 We hebben cultuur nodig om ons te oriënteren  Weten hoe we ons
moeten gedragen, weten wat we moeten doen,… Oriëntatie = herkenning
o Cultuur brengt rust
 In onrustige situaties grijp je terug naar je cultuur.
 Als iemand anders je symbolensysteem snapt, dan ga je daar contact mee
zoeken. We zoeken naar iets wat gekend is, iets herkenbaar.
o Culturen zijn rekbaar…
 Hoe kleiner de groep, hoe meer cultuurverschillen aan de oppervlakte
komen
 Vb. Er zijn studenten uit Limburg, West-Vlaanderen, … die studeren in
Leuven.
o Cultuur als natuur
 Vb. In India reinigen mensen zich in de rivier (de Gagnes). In diezelfde rivier
drijven dode runderen. Runderen zijn heilige dieren in India.
 Nood aan kaders
o Niemand kan in de botte realiteit gegooid worden…
o Kaders worden verinwendigd: ontstaan culturele conflicten
 Dimensies van cultuur
 Cultuur bevat zowel een cognitieve, evaluatieve als affectieve dimensie.
o Cognitief: wat je kan denken of niet kan denken
 Voorbeeld: In sommige culturen kunnen ze niet bedenken dat er mensen zijn
die niet geloven, het hebben van een godsdienst is ondenkbaar.
o Evaluatief: wat zijn de regels en wat zijn de sancties van/door de in-group
 Bedriegen in een relatie, onbeleefd zijn, naaktfoto’s verspreiden, vrouwen
die niet werken