Thaïsse Depecker
Politiek en
2ComD1
2020-2021
SEM2
actualiteit
1
,Inhoud
1. 1831: Het a-sociale cijnskiesrecht en het verschil tussen het platteland en de steden.......................................4
2. 1848: De uitbreiding van het stemrecht voor de stedelijke middenklasse tegen de achtergrond van dreigende
revoluties en het capaciteitsstemrecht.....................................................................................................................4
3. 1893: De invoering van het algemeen mannelijk meervoudig stemrecht tegen de achtergrond van de Tweede
Industriële Revolutie, de oprichting van de BWP en de angst van de elite voor opstanden die zich keren tegen
het systeem...............................................................................................................................................................5
4. 1918: De invoering van het algemeen mannelijk enkelvoudig stemrecht. Tegen de achtergrond van...............6
A. Wereldoorlog 1.................................................................................................................................................6
de duitse inval op 4 augustus 1914...................................................................................................................6
het bezette en het onbezette gebied................................................................................................................6
het conflict tussen de Belgische regering en Albert I........................................................................................6
het ontstaan van de frontbeweging..................................................................................................................6
de collaboratie of het activisme........................................................................................................................7
de wrede Eerste Wereldoorlog: de ‘pinhelmen’...............................................................................................7
B. De na-oorlogse vrees bij de elite en Koning Albert I voor linkse revoluties en voor de vervanging van de
Belgische monarchie door een republiek..............................................................................................................7
Uitleiding: Het verband tussen de argumenten van de tegenstanders van stemrecht voor de arbeiders (19de
eeuw), de vrouwen (20ste eeuw) en de migranten (21ste eeuw)............................................................................8
de na-oorlogse sociale politiek en de sociale democratie........................................................................................9
1 de voorgeschiedenis...........................................................................................................................................9
A) wat is een sociale democratie? de vijf pijlers...............................................................................................9
B) De opkomst van de sociale democratie tijdens het interbellum (Periode tussen 2 wereldoorlogen).........9
C) De afbraak van de sociale democratie tijdens WOII...................................................................................11
2. het herstel en de uitbouw van de sociale democratie....................................................................................13
A) De ondertekening van het sociaal pact op 24 april 1944...........................................................................13
B) De concretisering van het sociaal pact of de 4 fundamenten van de huidige sociale democratie............14
3. Enkele recente evoluties.................................................................................................................................16
A) Grenzen aan de groei..................................................................................................................................17
B) De bedreiging van het stakingsrecht..........................................................................................................17
De werking van de Belgische federale staat...........................................................................................................18
A. De verschillen tussen unitaire, federale en confederale staten (Europese Unie)..........................................19
B. De vastlegging van de taalgrens in België en de indeling van het land in 4 grondwettelijk vastgelegde
taalgebieden (1961-1970)...................................................................................................................................20
A) Het Nederlandstalig gebied: een korte historische schets.........................................................................20
B) Het Franstalig taalgebied............................................................................................................................20
C) Het Duitstalig taalgebied.............................................................................................................................20
D) Het tweetalig gebied Brussel......................................................................................................................20
2
, E) De taalgrensgemeenten en de 6 faciliteitengemeenten rond Brussel:......................................................21
C. De zes staatshervormingen: 1970, 1980, 1988, 1993 (Sint-Michielsakkoorden), 2000-2001
(Lambremontakkoorden), 2010-2011 (Vlinderakkoorden)................................................................................22
A) De oprichting van drie gemeenschappen (Vlaamse; Franse, Duitstalige) en de tweeledige
gemeenschapsvorming in Brussel...................................................................................................................23
B) De oprichting van 3 gewesten: Vlaamse, Waalse, Brusselse......................................................................24
C) De parlementen en de regeringen van de deelstaten................................................................................25
D) Het federale parlement en de federale regering.......................................................................................27
E) De wetten, de decreten en de ordonnanties: geen hiërarchie der normen: de bevoegdheidsconflicten en
de belangenconflicte.......................................................................................................................................27
F) De asymmetrische coalities en het versnipperde federalisme...................................................................27
De werking van de Belgische parlementaire democratie.......................................................................................28
Pagina 1 t.e.m. 4..................................................................................................................................................29
Pagina 4 T.E.M. 7.................................................................................................................................................29
Pagina 8 t.e.m. 11................................................................................................................................................29
Pagina 12 t.e.m. 13..............................................................................................................................................30
Leerpad 1.................................................................................................................................................................31
Leerpad 2.................................................................................................................................................................36
Leerpad 3.................................................................................................................................................................40
Tekst burgerdemocratie..........................................................................................................................................44
De Belgische parlementaire democratie.................................................................................................................48
1: DE WETGEVENDE MACHT...................................................................................................................................48
2: De uitvoerende macht.........................................................................................................................................57
3. het democratisch tekort......................................................................................................................................60
3
, POLITIEK EN
ACTUALITEIT
1. 1831: HET A-SOCIALE CIJNSKIESRECHT EN HET VERSCHIL TUSSEN HET
PLATTELAND EN DE STEDEN
Cijns = belastingen.
HET CIJNSKIESRECHT: dat degene die belastingen betaalden, stemrecht kregen. Ingevoerd in 1831.
Dit is een liberaal en zeer normaal uitgangspunt.
Verkiezingen dienen eigenlijk voor dat de burger zich zou kunnen uitspreken over het gevoerde beleid
van de afgelopen vier of vijf jaar. Ze voeren dit door middel van ons belastinggeld.
Probleem: Slechts 1% van de bevolking betaalde belastingen. Het was dus wel een asociaal beleid.
Waarom zo weinig? Dat kwam door het toenmalig belastingstelsel.
Destijds haalde de overheid belasting uit vermogen. Dus wie bezittingen had betaalde belasting en
mocht stemmen. Dus middenklasse en arbeiders betaalden geen belastingen. Dus er was geen
belasting op loon.
Arbeider werd vroeger uitbetaald per week of zelfs per dag.
Arbeiders hadden dus geen enkel recht, ze konden niets van sociale rechten hebben. Het was dus een
zeer asociaal beleid.
Cijns lag hoger in de steden dan op het platteland.
Waarom? Rijkeren op het platteland waren vooral katholieken. Ook op vraag van de conservatieven
die niet meer wilden dat er sociale vooruitgang kwam. Vooruitstrevende klasse uit de steden waren
republikeinen. In de steden woonden overal in Europa radicale democraten die een republiek wouden.
Conservatieven wouden dus niet dat zij ook stemrecht kregen.
Vooruitstrevende middenklasse kwam ook wel op voor de lagere klasse en die vonden dat zij ook
rechten moesten krijgen. Maar de conservatieve elite probeerde dat tegen te houden door hen geen
stemrecht te geven, dit deden ze door een hogere cijns. Zo ging de politieke invloed van die radicale
middenklasse veel minder worden en soms zelfs helemaal weg.
2. 1848: DE UITBREIDING VAN HET STEMRECHT VOOR DE STEDELIJKE
MIDDENKLASSE TEGEN DE ACHTERGROND VAN DREIGENDE REVOLUTIES EN HET
CAPACITEITSSTEMRECHT
Conservatieve katholieken en doctrinaire liberalen waren aan de macht in België en andere delen van Europa.
Socialisme komt op lagere klassen zijn het beu uitgesloten te worden.
Hierdoor ontstaan er opstanden, maar dit was verboden, maar ze deden toch verder.
Conservatieve elite wordt bang dat het zal uitdraaien in een revolutie.
Hoe kunnen we die revolutie vermijden? We zullen die republikeinen stemrecht geven, zo kunnen ze
zelf aan politiek deelnemen en zullen ze rustig worden.
1848 Vooruitstrevende middenklasse krijgt stemrecht door cijns gelijk te stellen voor platteland en
steden. Ze voerden ook het capaciteitsstemrecht in.
4
Politiek en
2ComD1
2020-2021
SEM2
actualiteit
1
,Inhoud
1. 1831: Het a-sociale cijnskiesrecht en het verschil tussen het platteland en de steden.......................................4
2. 1848: De uitbreiding van het stemrecht voor de stedelijke middenklasse tegen de achtergrond van dreigende
revoluties en het capaciteitsstemrecht.....................................................................................................................4
3. 1893: De invoering van het algemeen mannelijk meervoudig stemrecht tegen de achtergrond van de Tweede
Industriële Revolutie, de oprichting van de BWP en de angst van de elite voor opstanden die zich keren tegen
het systeem...............................................................................................................................................................5
4. 1918: De invoering van het algemeen mannelijk enkelvoudig stemrecht. Tegen de achtergrond van...............6
A. Wereldoorlog 1.................................................................................................................................................6
de duitse inval op 4 augustus 1914...................................................................................................................6
het bezette en het onbezette gebied................................................................................................................6
het conflict tussen de Belgische regering en Albert I........................................................................................6
het ontstaan van de frontbeweging..................................................................................................................6
de collaboratie of het activisme........................................................................................................................7
de wrede Eerste Wereldoorlog: de ‘pinhelmen’...............................................................................................7
B. De na-oorlogse vrees bij de elite en Koning Albert I voor linkse revoluties en voor de vervanging van de
Belgische monarchie door een republiek..............................................................................................................7
Uitleiding: Het verband tussen de argumenten van de tegenstanders van stemrecht voor de arbeiders (19de
eeuw), de vrouwen (20ste eeuw) en de migranten (21ste eeuw)............................................................................8
de na-oorlogse sociale politiek en de sociale democratie........................................................................................9
1 de voorgeschiedenis...........................................................................................................................................9
A) wat is een sociale democratie? de vijf pijlers...............................................................................................9
B) De opkomst van de sociale democratie tijdens het interbellum (Periode tussen 2 wereldoorlogen).........9
C) De afbraak van de sociale democratie tijdens WOII...................................................................................11
2. het herstel en de uitbouw van de sociale democratie....................................................................................13
A) De ondertekening van het sociaal pact op 24 april 1944...........................................................................13
B) De concretisering van het sociaal pact of de 4 fundamenten van de huidige sociale democratie............14
3. Enkele recente evoluties.................................................................................................................................16
A) Grenzen aan de groei..................................................................................................................................17
B) De bedreiging van het stakingsrecht..........................................................................................................17
De werking van de Belgische federale staat...........................................................................................................18
A. De verschillen tussen unitaire, federale en confederale staten (Europese Unie)..........................................19
B. De vastlegging van de taalgrens in België en de indeling van het land in 4 grondwettelijk vastgelegde
taalgebieden (1961-1970)...................................................................................................................................20
A) Het Nederlandstalig gebied: een korte historische schets.........................................................................20
B) Het Franstalig taalgebied............................................................................................................................20
C) Het Duitstalig taalgebied.............................................................................................................................20
D) Het tweetalig gebied Brussel......................................................................................................................20
2
, E) De taalgrensgemeenten en de 6 faciliteitengemeenten rond Brussel:......................................................21
C. De zes staatshervormingen: 1970, 1980, 1988, 1993 (Sint-Michielsakkoorden), 2000-2001
(Lambremontakkoorden), 2010-2011 (Vlinderakkoorden)................................................................................22
A) De oprichting van drie gemeenschappen (Vlaamse; Franse, Duitstalige) en de tweeledige
gemeenschapsvorming in Brussel...................................................................................................................23
B) De oprichting van 3 gewesten: Vlaamse, Waalse, Brusselse......................................................................24
C) De parlementen en de regeringen van de deelstaten................................................................................25
D) Het federale parlement en de federale regering.......................................................................................27
E) De wetten, de decreten en de ordonnanties: geen hiërarchie der normen: de bevoegdheidsconflicten en
de belangenconflicte.......................................................................................................................................27
F) De asymmetrische coalities en het versnipperde federalisme...................................................................27
De werking van de Belgische parlementaire democratie.......................................................................................28
Pagina 1 t.e.m. 4..................................................................................................................................................29
Pagina 4 T.E.M. 7.................................................................................................................................................29
Pagina 8 t.e.m. 11................................................................................................................................................29
Pagina 12 t.e.m. 13..............................................................................................................................................30
Leerpad 1.................................................................................................................................................................31
Leerpad 2.................................................................................................................................................................36
Leerpad 3.................................................................................................................................................................40
Tekst burgerdemocratie..........................................................................................................................................44
De Belgische parlementaire democratie.................................................................................................................48
1: DE WETGEVENDE MACHT...................................................................................................................................48
2: De uitvoerende macht.........................................................................................................................................57
3. het democratisch tekort......................................................................................................................................60
3
, POLITIEK EN
ACTUALITEIT
1. 1831: HET A-SOCIALE CIJNSKIESRECHT EN HET VERSCHIL TUSSEN HET
PLATTELAND EN DE STEDEN
Cijns = belastingen.
HET CIJNSKIESRECHT: dat degene die belastingen betaalden, stemrecht kregen. Ingevoerd in 1831.
Dit is een liberaal en zeer normaal uitgangspunt.
Verkiezingen dienen eigenlijk voor dat de burger zich zou kunnen uitspreken over het gevoerde beleid
van de afgelopen vier of vijf jaar. Ze voeren dit door middel van ons belastinggeld.
Probleem: Slechts 1% van de bevolking betaalde belastingen. Het was dus wel een asociaal beleid.
Waarom zo weinig? Dat kwam door het toenmalig belastingstelsel.
Destijds haalde de overheid belasting uit vermogen. Dus wie bezittingen had betaalde belasting en
mocht stemmen. Dus middenklasse en arbeiders betaalden geen belastingen. Dus er was geen
belasting op loon.
Arbeider werd vroeger uitbetaald per week of zelfs per dag.
Arbeiders hadden dus geen enkel recht, ze konden niets van sociale rechten hebben. Het was dus een
zeer asociaal beleid.
Cijns lag hoger in de steden dan op het platteland.
Waarom? Rijkeren op het platteland waren vooral katholieken. Ook op vraag van de conservatieven
die niet meer wilden dat er sociale vooruitgang kwam. Vooruitstrevende klasse uit de steden waren
republikeinen. In de steden woonden overal in Europa radicale democraten die een republiek wouden.
Conservatieven wouden dus niet dat zij ook stemrecht kregen.
Vooruitstrevende middenklasse kwam ook wel op voor de lagere klasse en die vonden dat zij ook
rechten moesten krijgen. Maar de conservatieve elite probeerde dat tegen te houden door hen geen
stemrecht te geven, dit deden ze door een hogere cijns. Zo ging de politieke invloed van die radicale
middenklasse veel minder worden en soms zelfs helemaal weg.
2. 1848: DE UITBREIDING VAN HET STEMRECHT VOOR DE STEDELIJKE
MIDDENKLASSE TEGEN DE ACHTERGROND VAN DREIGENDE REVOLUTIES EN HET
CAPACITEITSSTEMRECHT
Conservatieve katholieken en doctrinaire liberalen waren aan de macht in België en andere delen van Europa.
Socialisme komt op lagere klassen zijn het beu uitgesloten te worden.
Hierdoor ontstaan er opstanden, maar dit was verboden, maar ze deden toch verder.
Conservatieve elite wordt bang dat het zal uitdraaien in een revolutie.
Hoe kunnen we die revolutie vermijden? We zullen die republikeinen stemrecht geven, zo kunnen ze
zelf aan politiek deelnemen en zullen ze rustig worden.
1848 Vooruitstrevende middenklasse krijgt stemrecht door cijns gelijk te stellen voor platteland en
steden. Ze voerden ook het capaciteitsstemrecht in.
4
