Jade Moreels 30 maart 2021
GEDRAGSWETENSCHAPPEN
Nature vs Nurture
• Erfelijkheid (nature) = individuele verschillen worden veroorzaakt door erfelijke factoren.
• Milieu (nurture) = individuele verschillen worden veroorzaakt door de omgeving.
1. Standpunt 1 : erfelijkheid (nature)
• Genen zijn pas ontdekt in de 20ste eeuw. Daarom spreken oudere theorieën wel nog over
aangeboren kenmerken.
• Nativisme : ging ervan uit dat al onze eigenschappen, en dus ook persoonlijkheid,
aangeboren zijn en zich helemaal autonoom ontwikkelen. “De mens is van bij de geboorte
slecht/goed”
• Jean-Jacques Rousseau : navets. “Ouders spelen geen rol in de ontwikkeling van hun kind,
omdat het een biologisch/innerlijk proces is.
• Pedagogisch pessimisme : Opvoeding heeft weinig zin, omdat alles erfelijk bepaald is.
• Mensbeeld : Welk standbeeld je inneemt in het nature-nurturedebat
2. Standpunt 2 : milieu (nurture)
• Milieu : Socioculturele omgeving (cultuur waarin je opgroeit) en opvoedingsmilieu (ouders,
school)
• Empirisme : Alle kennis ontstaat uit de zintuigelijke waarneming. Het zijn onze ervaringen die
bepalen wie of wat we worden.
• John Locke : Zag de ontwikkeling van de persoonlijkheid puur als kwestie van nurture oftewel
opvoeding.
• Pedagogisch optimisme : Niemand begint met een achterstand of een voorsprong, alles is
nog mogelijk. “Het pasgeboren kind is een onbeschreven blad (tabula rasa), dat zich laat
vormen zoals opvoeders willen.
1
,Jade Moreels 30 maart 2021
3. :
Determinisme versus vrije wil
—> Wat beide standpunten gelijk hebben, is dat ze deterministisch zijn
= ze laten geen ruimte voor vrije wil : ofwel bepaald door erfelijkheid, ofwel door milieu
Verschillende deterministische filosofieën over de reden waarom gebeurtenissen gedetermineerd
(voorbestemd) zijn :
• Biologisch determinisme : Gedrag, geloof en wil bepaald door genetisch gedetermineerde
eigenschappen —> nature-standpunt
• Causaal (oorzakelijk) determinisme : toekomstige gebeurtenissen worden bepaald door
voorafgaande en huidige gebeurtenissen in combinatie met de natuurwetten. Met die kennis
kan je dan de toekomst van een persoon tot in het kleinste detail voorspellen.
• Logisch determinisme : alle proposities (stellingen), zowel over heden als toekomst, waar of
niet waar zijn.
• Theologisch determinisme : Een god die alle menselijke handelingen bepaalt.
—> bepaalt je wereldbeeld
2
, Jade Moreels 30 maart 2021
4. Nature en nurture in de verschillende psychologische stromingen
• Uitgangspunten en inzichten van : - psychodynamische theorie
- behaviorisme
- humanistische theorie
• Invloed van erfelijkheid en omgeving op persoonlijkheidsontwikkeling :
- cognitieve psychologie
- biologische stroming
5. Hedendaagse kritiek op nature en nurture
• Onderscheid is in praktijk niet gemakkelijk te maken
• Van sommige trekken dacht men vroeger dat ze het gevolg waren van het milieu, maar ze
blijken dat toch ook biologisch geënt. (Bv. Bij gedrag, niet alleen genen ook milieu)
• Sommige erfelijke factoren komen pas op latere leeftijd tot uiting. Daardoor worden ze
toegeschreven aan milieu-invloeden. (Schizofrenie komt pas tot volle ontwikkeling in de
volwassenheid)
• Ze zijn allebei deterministisch, maar het ontkennen van vrije wil kan tot problemen leiden
—> als er geen vrije wil bestond, zou een moordenaar tegen een rechter kunnen zeggen dat hij
er niks aan kon doen, want zijn daad zou bv. Het gevolg zijn van chemische hersenreacties die
hij niet kan bedwingen.
• Menselijk gedrag wordt dus niet uitsluitend bepaald door erfelijkheid en/of milieu
3
GEDRAGSWETENSCHAPPEN
Nature vs Nurture
• Erfelijkheid (nature) = individuele verschillen worden veroorzaakt door erfelijke factoren.
• Milieu (nurture) = individuele verschillen worden veroorzaakt door de omgeving.
1. Standpunt 1 : erfelijkheid (nature)
• Genen zijn pas ontdekt in de 20ste eeuw. Daarom spreken oudere theorieën wel nog over
aangeboren kenmerken.
• Nativisme : ging ervan uit dat al onze eigenschappen, en dus ook persoonlijkheid,
aangeboren zijn en zich helemaal autonoom ontwikkelen. “De mens is van bij de geboorte
slecht/goed”
• Jean-Jacques Rousseau : navets. “Ouders spelen geen rol in de ontwikkeling van hun kind,
omdat het een biologisch/innerlijk proces is.
• Pedagogisch pessimisme : Opvoeding heeft weinig zin, omdat alles erfelijk bepaald is.
• Mensbeeld : Welk standbeeld je inneemt in het nature-nurturedebat
2. Standpunt 2 : milieu (nurture)
• Milieu : Socioculturele omgeving (cultuur waarin je opgroeit) en opvoedingsmilieu (ouders,
school)
• Empirisme : Alle kennis ontstaat uit de zintuigelijke waarneming. Het zijn onze ervaringen die
bepalen wie of wat we worden.
• John Locke : Zag de ontwikkeling van de persoonlijkheid puur als kwestie van nurture oftewel
opvoeding.
• Pedagogisch optimisme : Niemand begint met een achterstand of een voorsprong, alles is
nog mogelijk. “Het pasgeboren kind is een onbeschreven blad (tabula rasa), dat zich laat
vormen zoals opvoeders willen.
1
,Jade Moreels 30 maart 2021
3. :
Determinisme versus vrije wil
—> Wat beide standpunten gelijk hebben, is dat ze deterministisch zijn
= ze laten geen ruimte voor vrije wil : ofwel bepaald door erfelijkheid, ofwel door milieu
Verschillende deterministische filosofieën over de reden waarom gebeurtenissen gedetermineerd
(voorbestemd) zijn :
• Biologisch determinisme : Gedrag, geloof en wil bepaald door genetisch gedetermineerde
eigenschappen —> nature-standpunt
• Causaal (oorzakelijk) determinisme : toekomstige gebeurtenissen worden bepaald door
voorafgaande en huidige gebeurtenissen in combinatie met de natuurwetten. Met die kennis
kan je dan de toekomst van een persoon tot in het kleinste detail voorspellen.
• Logisch determinisme : alle proposities (stellingen), zowel over heden als toekomst, waar of
niet waar zijn.
• Theologisch determinisme : Een god die alle menselijke handelingen bepaalt.
—> bepaalt je wereldbeeld
2
, Jade Moreels 30 maart 2021
4. Nature en nurture in de verschillende psychologische stromingen
• Uitgangspunten en inzichten van : - psychodynamische theorie
- behaviorisme
- humanistische theorie
• Invloed van erfelijkheid en omgeving op persoonlijkheidsontwikkeling :
- cognitieve psychologie
- biologische stroming
5. Hedendaagse kritiek op nature en nurture
• Onderscheid is in praktijk niet gemakkelijk te maken
• Van sommige trekken dacht men vroeger dat ze het gevolg waren van het milieu, maar ze
blijken dat toch ook biologisch geënt. (Bv. Bij gedrag, niet alleen genen ook milieu)
• Sommige erfelijke factoren komen pas op latere leeftijd tot uiting. Daardoor worden ze
toegeschreven aan milieu-invloeden. (Schizofrenie komt pas tot volle ontwikkeling in de
volwassenheid)
• Ze zijn allebei deterministisch, maar het ontkennen van vrije wil kan tot problemen leiden
—> als er geen vrije wil bestond, zou een moordenaar tegen een rechter kunnen zeggen dat hij
er niks aan kon doen, want zijn daad zou bv. Het gevolg zijn van chemische hersenreacties die
hij niet kan bedwingen.
• Menselijk gedrag wordt dus niet uitsluitend bepaald door erfelijkheid en/of milieu
3
