Samenvatting spraak therapie: deel verworven

Hoofdstuk 2: Algemene
beschouwingen in de
behandeling van motorische
spraakstoornissen
2.1 Leerdoelen
1. Drie benaderingen in de behandeling van motorische spraakstoornissen te begrijpen en toe
te lichten

2. Beïnvloedende variabelen gerelateerd aan de doeltreffendheid van een gedragsinterventie
bij MSS’en te begrijpen en toe te lichten

3. De neurale herstelmechanismen, neurale reactivatie en neurale aanpassing en hun
bijhorende therapiebenaderingen t e begrijpen en toe te lichten

4. De motorische leerprincipes en toepassing ervan in de spraakmotorische therapie te
begrijpen en toe te lichten



2.2 Inleiding
 Gesproken woord: natuurlijke vorm waarin mensen met elkaar communiceren
 Spreken is een complex netwerk van concurrerende verwerkingsprocessen in onze
hersenen
1) Talige processen
= ideeën omzetten in woorden, zinnen, een verhaal
 afasie

2) Cognitieve processen
= aandacht en concentratie, geheugen en executieve vaardigheden
 cognitieve, communicatiestoornissen

3) Sensori-motorische processen
= interactie tussen zintuigelijke verwerking en motorische verwerking van de spraak
 spraakapraxie en
dysartrie

,  Hersenschade of schade aan de craniale zenuwen: sensori-motorische verwerking van de
spraakaantasten en hierdoor motorische spraakstoornis

 Verlies aan spraakverstaanbaarheid maar ook psychosociaal functioneren aangetast
 Doel behandeling:
○ Optimaliseren van dagelijkse communicatie
○ Verbeteren van psychosociaal welbevinden



2.3 Managementbenadering
 Motorische spraakstoornissen verschillen in
1. Ernst
 Discreet
 Mild
 Matig
 Ernstig
 Zeer ernstig

2. Onderliggende pathofysiologie
 Planning/programmering
 Incoördinatie
 Hypo- of hyperkinesie
 Slapte
 Spasticiteit

3. Spraakkarakteristieken
 Ademing
 Stem
 Resonantie
 Articulatie
 Prosodie

4. Multiple begeleidende factoren
 Prognose
 Etiologie
 Fase van neurologisch herstel
 Persoonlijkheid
 Omgeving
 Noden
 Emotionele beleving van de bperking
 Additionele stoornissen
 ….

 Cliënt met MSS staat centraal in een interprofessionele samenwerking
 Therapie op maat

,  Managementbenadering volgens Duffy
1. Medische benadering
 Farmacologisch
- Toedienen van medicatie
- Kunnen spreken gunstig beïnvloeden maar medicatie ook neveneffecten
en symptomen verslechteren
- Botuline injecties: doel om spier te verlammen en spreken te verbeteren

 Chirurgisch
- Aanwezigheid tumor
- Aneurysma: plaatselijke verwijding of uitstulping van een bloedvat
- Slagaderverkalking: dichtslippen van de aders

 Samenwerking met arts is belangrijk

 Voor starten met gedragsinterventie is het belangrijk om te weten of
- De persoon met MSS medicatie neemt die de spraak zou kunnen
verbeteren/beïnvloeden
- Er gepland werd om medicatie op te starten
- Er medicatie toegediend en stopgezet werd

2. Prothetische benadering
 Mechanische en elektronische hulpmiddelen
 Verbeteren van de spraak, versterken of vervangen van de mondelinge
communicatie

3. Gedragsinterventie
 Spraak georiënteerd
 Communicatie georiënteerd
 Doel: communicatie te maximaliseren met de strategie die de meest
natuurlijke en effectieve resultaten oplevert

 Beogen hetzelfde doel: verbeteren van de communicatie



2.4 Therapiedoelen en beïnvloedende variabelen
in gedragsinterventie bij MSS
2.4.1 Therapiedoelen
 Doel: maximaliseren van de communicatie en hiermee op het verbeteren van het
welbevinden van de persoon met een MSS. Hierdoor verbeteren van
○ Spraakverstaanbaarheid
○ Begrijpelijkheid
○ Efficiëntie

, ○ Natuurlijkheid van het spreken



2.4.2 Beïnvloedende factoren in de keuze voor of tegen
therapie, en de doeltreffendheid van de spraakmotorische
therapie
 niet elke persoon met MSS is kandidaat voor therapie. Beslissing om behandeling te
starten/selecteren en de doeltreffendheid van de therapie zijn afhankelijk van verschillende factoren

Therapiegebonden factoren  Inhoud: welke taken laten we de
persoon uitvoeren
 Intensiteit: de frequentie over een
bepaalde periode, duur van een sessie,
aantal oefeningen, duur van totale
behandeling
 Therapiesetting: taken, planning,
groep, individueel

Medische factoren  Oorzaak of prognose
 Ernst en aard stoornis
 Fase van herstel: acuut, post-acuut of
chronisch

Demografische karakteristieken  Leeftijd
 Geslacht
 Opleiding
 Beroep

Persoonlijke factoren en omgevingsfactoren  Nood en motivatie
 Persoonlijkheid en ingesteldheid
 Zorgnetwerk en relaties
 Fysieke factoren zoals vermoeidheid,
additionele beperkingen (cognitieve
stoornis, medicatie)



2.4.3 Concreet therapiekader voor personen met een MSS
= aanbevelingen van Rosenbek in zes componenten

1) Verschillen in kenmerken
○ Kennis vergroten over de manier waarop ze spreken
○ En hoe anderen hun spreken ervaren
○ Strategie
 Fragment laten horen waarin ze succesvol technieken toepassen om
spraakverstaanbaarheid te verhogen
Bv: overarticulatie, traag spreektempo

 Fragment spraak wanneer ze technieken niet toepassen
○ Contrast laat zien dat verbetering mogelijk is en zorgt voor bewustwording probleem