Samenvatting Ontwikkelingspsychologie alles

H1: Inhoudelijke typering van theorieën
Wetenschappelijke voorvaders
Darwin
Evolutietheorie gebaseerd op natuurlijke selectie, diegene die het best is aangepast overleeft
(survival of the fittest) en geeft zijn kenmerken door aan nageslacht (seksuele selectie) waardoor de
soort steeds betere kenmerken voor de omgeving heeft (adaptatie).
VERKLARING: waarom overleeft soort

De ontwikkelingspsychologie past deze kenmerken toe op de mens:
Sommige eigenschappen en gedragingen : goed voor de overleving
“Hoe ontwikkelen soorten?”, “adaptieve waarde bij mensen?”
Recapitulatietheorie = ontogenese (ontwikkeling van mens gedurende hele leven) als herhaling van
fylogenese (ontwikkeling van mens als soort) -> van eenvoudig naar complex!


Hall
- Normatieve benadering : voor iedereen geldig
- Onderzoek om de universele ontwikkeling (de norm) in een tijdslijn te brengen
- Bevestigde het maturatie idee : vastgelegd patroon van veranderingen, het is een
onvermijdelijke kracht, iedereen heeft al een bouwplan voor na de geboorte, endogeen

BESCHRIJVING: wat is de norm

Binet
- Testbeweging
- Stanford-Binet intelligentietest = de allereerste intelligentie test
- Zo konden ze slechte en goede lln screenen op voorhand
- Norm opstellen van IQ
- Interesse in de individuele verschillen in ontwikkeling groeit

VOORSPELLING: hoe kinderen later functioneren op basis van de test


Klassieke theorieën uit de 20e eeuw
 Psychoanalyse van Freud en Erikson
 Leertheorie : het behaviorisme en de sociaal leren theorie
 Piaget

Psychoanalyse FREUD
We worden allemaal geboren met driften en we functioneren volgens het lustprincipe = we willen
bevrediging van alles -> gebeurd intuïtief en irrationeel (zonder na te denken).
MAAR deze driften moeten beteugeld worden en omgeving speelt hierbij een rol.

Psyche : interne bron van psychische energie die het gedrag/driften motiveert. Hoe we omgaan met
deze driften -> bepalend voor de persoonlijkheidsontwikkeling


1

,2 basisdriften:
 Libidinale driften (libido) : gericht op opbouwen van een band, samensmelten met iemand,
seksueel, integratie
 Thanatos driften : gericht op destructie, dood, differentiatie tov andere, individualiteit
Menselijke geest opdelen in 3 structuren:
1. Id = bron van biologische basisbehoeften en verlangens
 Primair denkproces zonder logica
 Volgens lustprincipe
2. Ego = bewust en rationele kant
 Volgens realiteitsprincipe
 Secundair denkproces : Hoe sociale driften aanpassen aan de sociale verwachtingen
 Houd het conflict tussen Id en Superego in bedwang
3. Superego = regels van de maatschappij volgen
 Normen en waarden van de maatschappij accepteren
 Goede beloond (trots) slechte bestraft (schaamte, schuld)

Persoonlijkheidsontwikkeling:
“menselijke geest als waterbuizensysteem zoals in huis”
- Kranen open : het ‘Id’ domineert en de driften zijn de baas (neurotische angst = ziekelijke
angst/houding)
- Kranen dicht : het ‘Superego’ domineert en het geweten is de baas (morele angst = angst om
fout te doen)
- De druk afleiden : het ideale, Ego bemiddelt tussen Id en Superego

Visie van de psychoanalyse = kinderen gaan door reeks stadia waarin conflicten tussen biologische
driften (agressief, seksueel) en sociale verwachtingen zijn.

Psychoseksuele theorie = hoe ouders omgaan met driften van kinderen in de eerste levensjaren
bepaalt de ontwikkeling van de persoonlijkheid (met eventuele fouten)

Psychoseksuele Stadia:
In elke fase zet het libido zich vast op een andere erogene zone (= verschaft lust door bevrediging
van het eros (liefde) te bieden.

1. Orale fase (geboorte – 1 jaar)

 Kinderen steken alles in de mond -> mond staat centraal en ook het drinken van de
moederborst -> biologische reflex maar ook genot want warm en het schept een
vertrouwensband met de moeder
 Voeding en zorg moet op een consistente manier gebeuren, als dat NIET gebeurd en als
de moeder op een niet consistente manier met jouw behoeften omgaat :
Orale fixatie of kwetsbaarheid
 Deze komt tot uiting door : nagelbijten, duimzuigen, roken
 Deze komt voor in de persoonlijkheid: wantrouwen, bindingsangst en afhankelijkheid

2. Anale fase ( 1-3 jaar)

 Zindelijkheidstraining -> ‘op potje leren gaan’ -> controle over de sluitspier
 Eerste stappen richting zelfstandigheid
 Gebruiken om controle te krijgen over de omgeving:
Goed kaka doen : omgeving = tevreden
Slecht kaka doen : rebellie en verzet tegen omgeving

2

,  Koppigheidsfase ‘Ik ben 2 en zeg nee’
 Als ouders kind belachelijk maken of het te hard straffen:
Anale fixatie
 Deze komt tot uiting door : gierig, egoïsme
 Er zijn 2 manieren voor persoonlijkheid:
 Beschaamd, angstig voor wat niet rein,netjes is : smetvrees, controlefreak
 Verzet en rebellie : je gaat tegen de wet in, doet anders dan de rest

3. Fallische fase (3-6 jaar)

 Belangrijkste fase van de persoonlijkheidsontwikkeling
 Je ontdekt de verschillen tussen jongen en meisje en ontwikkeld zo ook normen en
waarden

Oedipuscomplex elektracomplex
- Jongen heeft libidinale driften naar - Meisje heeft libidinale driften naar
de moeder toe. de vader toe
- Vader is een bedreiging en rivaal - Mama is een bedreiging en rivaal
- Hij identificeert zich met de papa - Identificatie met de moeder
- Oplossing: papa moet - Oplossing: mama moet
tussenkomen en duidelijk maken tussenkomen en er een taboe op
dat incest niet kan -> hij plaatst er plaatsen
een taboe op

 Tijdens de identificatie ontwikkeld het kind zijn ‘uberich’ -> kernmoment van de
ontwikkeling van de persoonlijkheid, beteugelen van de driften
 Als vader/moeder het taboe te streng neerleggen en te controlerend zijn:
Ontstaan van fallische fixatie
 Het ‘uberich’ is te streng
 De persoonlijkheid : perfectionisme, veel zelfkritiek, angst om te falen

4. Latentiefase (6-11 jaar)

 In deze fase gebeurt er zeer weinig
 Driften lijken inactief te zijn maar duiken laatste keer op in 5de fase

5. Genitale fase (adolescentie)

 Driften veranderen van partieel (gericht op 1 specifiek lichaamsdeel) en auto-
erotisch (gericht op eigen lichaam) -> geïntegreerd (gericht op lichaam van iemand
anders) en maakt het mogelijk om seksuele omgang met anderen te hebben

Theorie van Freud:
- Discontinu : allemaal fasen, die evolueren door kwalitatief stadia te onderscheiden
- 1 verloop : iedereen maakt dit mee en iedereen moet door deze fasen
- Nature : aangeboren biologische driften zijn de motor van de ontwikkeling van de
persoonlijkheid
- (eventueel ook nurture : want omgeving speelt ook rol : als die het slecht doen heb jij een
fixatie) maar nature is belangrijker
Kritiek op Freud:
- Nadruk op seksuele gevoelens in ontwikkeling en besteed te weinig aandacht voor de andere

3