Algemene & anorganische chemie
Semester 1
Stoichometrie – Chemische formules
Moleculen & ionen
In natuur: enkel edelgassen(He, Ne, Ar, Kr, Xe) komen voor als monoatomische gassen
alle andere elementen komen voor als enkelvoudige stoffen / verbindingen met welbepaalde
stoichometrie(kwantitatief verband tussen elementen in zuivere stof / in chemische reacties)
Als moleculen in moleculaire verbindingen / als ionen in ionaire verbindingen
2 belangrijke soorten deeltjes afgeleid van atomen:
Molecule=deeltje(entiteit) waarin 2 / meerdere atomen via sterke, covalente krachten aan
elkaar gebonden zijn.(in fysische & chemische processen gedraagt zich als afzonderlijke entiteit).
-Molecuulformule: geeft werkelijke samenstelling weer van de molecule. Bv.: O2, CO, CO2, NH3
-Structuurformule: toont aan hoe(welke manier) atomen onderling aan mekaar gebonden zijn
(niets over geometrische rangschikking)Bv.: NH3
H--N--H
H
Soms kan in structuurformule de actuele vorm v/d molecule weergegeven worden:
so
Sommige molecuulmodellen, ball-and-stickmodel & Spacefilling model weerspiegelen ≠ enkel
onderlinge oriëntatie v/d atomen in molecule maar ook relatieve afmetingen
-Moleculaire bestanddelen: verzameling van individuele moleculen
Ion= deeltje, bestaande uit 1/meer atomen, met lading. Bv.: Na+, Cl-, NO3-
-kation: deeltje met positieve lading. Bv. Na+
-anion: deeltje met negatieve lading. Bv.: Cl-
-Monoatomische ionen. Bv.: Na+, Cl-
-Polyatomische ionen: NO3-, NH4+
-ionaire bestanddeel: geometrische groepering van kationen & anionen i/e kristal.
Bv.: NaCl( Per 1Na+, is er ook 1 Cl- )
-Formulevoorstelling van ionair bestanddeel: via eenvoudigste verhouding van kationen tot anionen:
minimale formule(formule-eenheid): NaCl, K2SO4
1
,Algemene & anorganische chemie
Semester 1
Andere: sommige enkelvoudige stoffen & verbindingen komen voor in vormen die noch
moleculair, nog ionair zijn
-Netwerkkristal, Bv.kristal: kristal waarin heel vele C-atomen driedimensionaal aan elkaar
gebonden zijn (super/reuzenmolecules). Feitelijk: (C)n
-Kwarts(siliciumdioxide): kristal waarin SiO2-eenheden driedimensionaal aan elkaar gebonden
Feitelijk: (SiO2)n
-metalen: metaalatomen aan elkaar gebonden via metaalbinding: Na, Fe. Feitelijk (Na)n
Voorkomen van zuivere stoffen / bestanddelen:
Empirische formule – minimale formule
Geeft verhouding v/d i/h bestanddeel voorkomende atomen weer via eenvoudige gehele getallen
Molecuulformule geeft eigenlijk # atomen weer dat in molecule voorkomt. Vb;
Ionaire bestanddelen: weergegeven met minimale formule: NaCl, K2SO4, uitzonderingen: Na2O2
(afgeleid van covalente molecule H2O2)
Stofhoeveelheid – terminologie
In microschaal(schaal van atomen & moleculen) van nucliden, atomen, moleculen, ionen: massa
uitgedrukt in atomaire massa-eenheden u (1u=1,6605.10-24 g)
-nuclidemassa= massa v. 1 nuclide. Bv: m( 3517Cl ) = 34,97 u
-atoommassa AM= massa v. 1 atoom(@PS): gewogen gemiddelde v/d nuclidemassa v/d id
natuurvoorkomende isotopen. Bv: AM(Cl) = 35,45 u
-Molecuulmassa MM = massa v. 1 molecule: som v/d atoommassa’s van alle atomen i/d molecule
Bv.: MM(H2O) = 15,9994 u + 2. 1,0079 u = 18,0152 u
-Ionmassa= massa van een ion: massa van ongeladen deeltje
Bv.: Na+ = 22,99 u
-Formulemassa FM= massa van een formule-eenheid: som van de ionmassa’s
Bv.: FM(NaCl) = 22,99 u + 35,45 u = 58,44 u
2
, Algemene & anorganische chemie
Semester 1
In macroschaal(zichtbare hoeveelheden): massa wordt uitgedrukt in gram
-stofhoeveelheid= # gelijksoortige eenheden waaruit ze is opgebouwd
-1 mol stof = hoeveelheid van die stof die evenveel eenheden bevat als er atomen zijn in 12,000g 12C
6,02205 x 1023 deeltjes per mol = Na (getal van Avogadro): 2 deeltjes per paar, 12 per dozijn
-molaire massa(molmassa) M = massa van 1 mol v/e bestanddeel , uitgedrukt in gram
!!: vroegere terminologie: atoom/ molecuulgewicht, formule gewicht afraden!
Soms: Relatieve atoommassa (Ar), relatieve molecuulmassa (Mr) bv. H2 : Mr = 2,0158 (dimensieloos)
Bepaling v/d formule v/e bestanddeel
1. uit experimentele bepaling van de %samenstelling: afleiding van minimale formule
2. Uit experimentele bepaling molaire massa & vergelijking met massa van minimale formule:
werkelijke formule
Methode :
omzetting van massa% aantal mol (per 100 g) : door deling door molaire massa van elk element
Gehele getallen elk aantal mol delen door kleinste aantal
Gehele getallen evtl. vermenigvuldigen met geschikt getal (kleinste gemeensch. Factor)
Deling van molaire massa door massa minimale formule = n
werkelijke formule = (minimale formule) x n
3
Semester 1
Stoichometrie – Chemische formules
Moleculen & ionen
In natuur: enkel edelgassen(He, Ne, Ar, Kr, Xe) komen voor als monoatomische gassen
alle andere elementen komen voor als enkelvoudige stoffen / verbindingen met welbepaalde
stoichometrie(kwantitatief verband tussen elementen in zuivere stof / in chemische reacties)
Als moleculen in moleculaire verbindingen / als ionen in ionaire verbindingen
2 belangrijke soorten deeltjes afgeleid van atomen:
Molecule=deeltje(entiteit) waarin 2 / meerdere atomen via sterke, covalente krachten aan
elkaar gebonden zijn.(in fysische & chemische processen gedraagt zich als afzonderlijke entiteit).
-Molecuulformule: geeft werkelijke samenstelling weer van de molecule. Bv.: O2, CO, CO2, NH3
-Structuurformule: toont aan hoe(welke manier) atomen onderling aan mekaar gebonden zijn
(niets over geometrische rangschikking)Bv.: NH3
H--N--H
H
Soms kan in structuurformule de actuele vorm v/d molecule weergegeven worden:
so
Sommige molecuulmodellen, ball-and-stickmodel & Spacefilling model weerspiegelen ≠ enkel
onderlinge oriëntatie v/d atomen in molecule maar ook relatieve afmetingen
-Moleculaire bestanddelen: verzameling van individuele moleculen
Ion= deeltje, bestaande uit 1/meer atomen, met lading. Bv.: Na+, Cl-, NO3-
-kation: deeltje met positieve lading. Bv. Na+
-anion: deeltje met negatieve lading. Bv.: Cl-
-Monoatomische ionen. Bv.: Na+, Cl-
-Polyatomische ionen: NO3-, NH4+
-ionaire bestanddeel: geometrische groepering van kationen & anionen i/e kristal.
Bv.: NaCl( Per 1Na+, is er ook 1 Cl- )
-Formulevoorstelling van ionair bestanddeel: via eenvoudigste verhouding van kationen tot anionen:
minimale formule(formule-eenheid): NaCl, K2SO4
1
,Algemene & anorganische chemie
Semester 1
Andere: sommige enkelvoudige stoffen & verbindingen komen voor in vormen die noch
moleculair, nog ionair zijn
-Netwerkkristal, Bv.kristal: kristal waarin heel vele C-atomen driedimensionaal aan elkaar
gebonden zijn (super/reuzenmolecules). Feitelijk: (C)n
-Kwarts(siliciumdioxide): kristal waarin SiO2-eenheden driedimensionaal aan elkaar gebonden
Feitelijk: (SiO2)n
-metalen: metaalatomen aan elkaar gebonden via metaalbinding: Na, Fe. Feitelijk (Na)n
Voorkomen van zuivere stoffen / bestanddelen:
Empirische formule – minimale formule
Geeft verhouding v/d i/h bestanddeel voorkomende atomen weer via eenvoudige gehele getallen
Molecuulformule geeft eigenlijk # atomen weer dat in molecule voorkomt. Vb;
Ionaire bestanddelen: weergegeven met minimale formule: NaCl, K2SO4, uitzonderingen: Na2O2
(afgeleid van covalente molecule H2O2)
Stofhoeveelheid – terminologie
In microschaal(schaal van atomen & moleculen) van nucliden, atomen, moleculen, ionen: massa
uitgedrukt in atomaire massa-eenheden u (1u=1,6605.10-24 g)
-nuclidemassa= massa v. 1 nuclide. Bv: m( 3517Cl ) = 34,97 u
-atoommassa AM= massa v. 1 atoom(@PS): gewogen gemiddelde v/d nuclidemassa v/d id
natuurvoorkomende isotopen. Bv: AM(Cl) = 35,45 u
-Molecuulmassa MM = massa v. 1 molecule: som v/d atoommassa’s van alle atomen i/d molecule
Bv.: MM(H2O) = 15,9994 u + 2. 1,0079 u = 18,0152 u
-Ionmassa= massa van een ion: massa van ongeladen deeltje
Bv.: Na+ = 22,99 u
-Formulemassa FM= massa van een formule-eenheid: som van de ionmassa’s
Bv.: FM(NaCl) = 22,99 u + 35,45 u = 58,44 u
2
, Algemene & anorganische chemie
Semester 1
In macroschaal(zichtbare hoeveelheden): massa wordt uitgedrukt in gram
-stofhoeveelheid= # gelijksoortige eenheden waaruit ze is opgebouwd
-1 mol stof = hoeveelheid van die stof die evenveel eenheden bevat als er atomen zijn in 12,000g 12C
6,02205 x 1023 deeltjes per mol = Na (getal van Avogadro): 2 deeltjes per paar, 12 per dozijn
-molaire massa(molmassa) M = massa van 1 mol v/e bestanddeel , uitgedrukt in gram
!!: vroegere terminologie: atoom/ molecuulgewicht, formule gewicht afraden!
Soms: Relatieve atoommassa (Ar), relatieve molecuulmassa (Mr) bv. H2 : Mr = 2,0158 (dimensieloos)
Bepaling v/d formule v/e bestanddeel
1. uit experimentele bepaling van de %samenstelling: afleiding van minimale formule
2. Uit experimentele bepaling molaire massa & vergelijking met massa van minimale formule:
werkelijke formule
Methode :
omzetting van massa% aantal mol (per 100 g) : door deling door molaire massa van elk element
Gehele getallen elk aantal mol delen door kleinste aantal
Gehele getallen evtl. vermenigvuldigen met geschikt getal (kleinste gemeensch. Factor)
Deling van molaire massa door massa minimale formule = n
werkelijke formule = (minimale formule) x n
3
