Abdomen partim spijsverteringsorganen:
1. De splanchnische circulatie:
1.1. Overzicht:
normaal loopt de arteriële aanvoer en veneuze afvoer parallel → voor abdomen is dit niet zo
aanvoer: vanuit de aorta en iliacale vaten
3 grote takken uit de abdominale aorta:
- truncus coeliacus
- a. mesenterica superior
- a. mesenterica inferior
boven het diafragma krijgt de slokdarm takken rechtstreeks uit de aorta
1.2. Truncus coeliacus
vlak onder het diafragma: truncus coeliacus
3 grote vertakkingen:
1. a. gastrica sinistra: naar de kleine curvatuur vd maag
2. a. lienalis of a. splenica: verloopt langs de achterzijde van de pancreas naar de milt
3. a. hepatica communis: splitst nog verder in een gastrica dextra
⇒ takken maken verbindingen zodat er bevloeiing is vanuit verschillende plaatsen
⇒ minder gevoelig voor ischemie
a. hepatica propria is de arterie die specifiek bedoeld is voor de lever
a. cystica = voor de galblaas
a. gastrica dextra: gaat via kleine curvatuur vd maag een connectie maken met de sinistra
aan de grote curvatuur vd maag:
→ gastroepiploica (zal ook de vetschort bevloeien)
→ de sinistra komt uit de a. lienalis en dextra vanuit gastroduodenalis
,hepatica communis splitst in
- hepatica propria
- a. pancreaticoduodenalis: dalende tak: zal nog vertakken in een anterior en posterior
- a. gastrica dextra
1.3. Mesenterica superior:
→ voorziet het tweede deel vh duodenum, beide delen vd dunne darm, colon ascendens en
ongeveer het volledige colon transversum
vanuit de hoofdtak komen er aftakkingen:
- die het jejunum en ileum bevloeien
- voor de overgang van het ileum naar colon
- 3 grote takken voor het colon: a. colica dextra, media en sinistra (komt uit mes inf)
⇒ verschillende verbindingen tussen deze takken, geen eindarteriën
1.4. Mesenterica inferior:
→ hieruit vertrekken de takken voor het linkergedeelte vh colon (a. colica sinistra)
→ aantal arteriën voor sigmoid (a. sigmoidalis) en rectum (a. rectalis sup)
arcade van Riolan: verbinding tussen a. mesenterica superior en inferior
,de overgang tussen colon transversum en colon descendens = splenische hoek
⇒ meest gevoelig voor ischemie !
iliaca interna zal het laagste gedeelte vh rectum bevloeien
⇒ maakt ook een connectie met a. rectalis sup
marginale arterie of arterie van Drummond ! = verbinding langs de binnenrand vh colon
1.5. Capillair netwerk en circulatie:
= op microscopisch niveau, thv de darmvilli
arteriële aanvoer zal arteriolen (eindvertakking)
vormen in de darmvilli
→ capillair netwerk
→ bloed verzameld en afgevoerd via venullen
omdat ze zo dicht bij elkaar liggen kan er ook diffusie optreden
→ het uiterste topje van de villi is dus het meest bedreigt voor ischemie
→ door de countercurrent shunt
vaatweerstand is belangrijk
→ zeer variabel
→ veel arteriën in parallel met sfincters
postprandiaal: veel arteriën dilateren
→ vaatweerstand daalt
venen vd abdominale organen: komen samen tot de v. porta
→ draineert in de lever
→ veneuze retour komt dus niet rechtstreeks in de systemische
circulatie terecht
→ lever heeft dus een dubbele aanvoer
- ⅓ vd aanvoer van de a. hepatica (zuurstofrijker)
- ⅔ vd aanvoer van de v. porta
, CO: 5 à 6 L/min, in rust: ⅓ gaat naar maagdarmsysteem
→ regeling van de doorbloeding
1.6. Fysiopathologie van vasculaire stoornissen:
⇒ in de bodem van de villi zitten cellen met een grote regeneratie-capaciteit
⇒ epitheel wordt dus voortdurend vernieuwd
⇒ ischemie is dus ook een groot signaal voor herstel
regeneratie is afhankelijk van:
- duur ischemie
- snelheid van instellen van ischemie
- oppervlakkige lagen → restitutio ad integrum
- tunica muscularis: minder regeneratief tov het
epitheel
- serosa → transmurale necrose (geen regeneratie): sepsis, peritonitis
vasculaire darmstoornissen:
- darminfarct: afsterven vd darm door ernstige afsluiting vd bloedvaten
- segmentaire ischemie (minder ernstig)
- angor abdominalis (ischemie door te weinig doorbloeding)
- ischemische colitis
oorzaken darminfarct:
- embolie: voorkamerfibrillatie, hartinfarct
- trombose:
- arterieel: atherosclerose
- veneus: daling hartdebiet door:
→ trauma
→ hypercoagulabiliteit
→ veneuze obstructie
→ shock
→ infectieus: pyleflebitis (ontsteking vd vena porta)
- vasospasme: medicamenteus
→ ergotaminederivaten, digitalis, vasopressine
1. De splanchnische circulatie:
1.1. Overzicht:
normaal loopt de arteriële aanvoer en veneuze afvoer parallel → voor abdomen is dit niet zo
aanvoer: vanuit de aorta en iliacale vaten
3 grote takken uit de abdominale aorta:
- truncus coeliacus
- a. mesenterica superior
- a. mesenterica inferior
boven het diafragma krijgt de slokdarm takken rechtstreeks uit de aorta
1.2. Truncus coeliacus
vlak onder het diafragma: truncus coeliacus
3 grote vertakkingen:
1. a. gastrica sinistra: naar de kleine curvatuur vd maag
2. a. lienalis of a. splenica: verloopt langs de achterzijde van de pancreas naar de milt
3. a. hepatica communis: splitst nog verder in een gastrica dextra
⇒ takken maken verbindingen zodat er bevloeiing is vanuit verschillende plaatsen
⇒ minder gevoelig voor ischemie
a. hepatica propria is de arterie die specifiek bedoeld is voor de lever
a. cystica = voor de galblaas
a. gastrica dextra: gaat via kleine curvatuur vd maag een connectie maken met de sinistra
aan de grote curvatuur vd maag:
→ gastroepiploica (zal ook de vetschort bevloeien)
→ de sinistra komt uit de a. lienalis en dextra vanuit gastroduodenalis
,hepatica communis splitst in
- hepatica propria
- a. pancreaticoduodenalis: dalende tak: zal nog vertakken in een anterior en posterior
- a. gastrica dextra
1.3. Mesenterica superior:
→ voorziet het tweede deel vh duodenum, beide delen vd dunne darm, colon ascendens en
ongeveer het volledige colon transversum
vanuit de hoofdtak komen er aftakkingen:
- die het jejunum en ileum bevloeien
- voor de overgang van het ileum naar colon
- 3 grote takken voor het colon: a. colica dextra, media en sinistra (komt uit mes inf)
⇒ verschillende verbindingen tussen deze takken, geen eindarteriën
1.4. Mesenterica inferior:
→ hieruit vertrekken de takken voor het linkergedeelte vh colon (a. colica sinistra)
→ aantal arteriën voor sigmoid (a. sigmoidalis) en rectum (a. rectalis sup)
arcade van Riolan: verbinding tussen a. mesenterica superior en inferior
,de overgang tussen colon transversum en colon descendens = splenische hoek
⇒ meest gevoelig voor ischemie !
iliaca interna zal het laagste gedeelte vh rectum bevloeien
⇒ maakt ook een connectie met a. rectalis sup
marginale arterie of arterie van Drummond ! = verbinding langs de binnenrand vh colon
1.5. Capillair netwerk en circulatie:
= op microscopisch niveau, thv de darmvilli
arteriële aanvoer zal arteriolen (eindvertakking)
vormen in de darmvilli
→ capillair netwerk
→ bloed verzameld en afgevoerd via venullen
omdat ze zo dicht bij elkaar liggen kan er ook diffusie optreden
→ het uiterste topje van de villi is dus het meest bedreigt voor ischemie
→ door de countercurrent shunt
vaatweerstand is belangrijk
→ zeer variabel
→ veel arteriën in parallel met sfincters
postprandiaal: veel arteriën dilateren
→ vaatweerstand daalt
venen vd abdominale organen: komen samen tot de v. porta
→ draineert in de lever
→ veneuze retour komt dus niet rechtstreeks in de systemische
circulatie terecht
→ lever heeft dus een dubbele aanvoer
- ⅓ vd aanvoer van de a. hepatica (zuurstofrijker)
- ⅔ vd aanvoer van de v. porta
, CO: 5 à 6 L/min, in rust: ⅓ gaat naar maagdarmsysteem
→ regeling van de doorbloeding
1.6. Fysiopathologie van vasculaire stoornissen:
⇒ in de bodem van de villi zitten cellen met een grote regeneratie-capaciteit
⇒ epitheel wordt dus voortdurend vernieuwd
⇒ ischemie is dus ook een groot signaal voor herstel
regeneratie is afhankelijk van:
- duur ischemie
- snelheid van instellen van ischemie
- oppervlakkige lagen → restitutio ad integrum
- tunica muscularis: minder regeneratief tov het
epitheel
- serosa → transmurale necrose (geen regeneratie): sepsis, peritonitis
vasculaire darmstoornissen:
- darminfarct: afsterven vd darm door ernstige afsluiting vd bloedvaten
- segmentaire ischemie (minder ernstig)
- angor abdominalis (ischemie door te weinig doorbloeding)
- ischemische colitis
oorzaken darminfarct:
- embolie: voorkamerfibrillatie, hartinfarct
- trombose:
- arterieel: atherosclerose
- veneus: daling hartdebiet door:
→ trauma
→ hypercoagulabiliteit
→ veneuze obstructie
→ shock
→ infectieus: pyleflebitis (ontsteking vd vena porta)
- vasospasme: medicamenteus
→ ergotaminederivaten, digitalis, vasopressine
