Juridische argumentatieleer samenvatting , 14/20 GESLAAGD

Volledige samenvatting Juridische
Argumentatieleer (handboek, slides, notities)




1

, Deel I. Redeneren


Titel I. Cognitieve achtergrond

Hoofdstuk 1. § De mens als dier met sterke cognitieve capaciteiten


Theorie van het ‘drievuldige brein’ (triune brain)

1. Oudste laag: reptielachtige brein
 Basaal brein of R-complex
 Spieren, evenwicht en autonome functies
 Gedrag dat gestuurd wordt door dat brein is
rigide, obsessief, compulsief en paranoïde (leert
niet van fouten uit het verleden)
 Altijd actief (zelfs tijdens slapen)
2. Tweede laag: oude zoogdierenbrein of limbische brein
 Komt overeen met het brein van meeste
zoogdieren die evolutionair het vroegst zijn ontstaan
 Geur, drijfveren, motivatie, emoties, tijdsbesef, kennisverwerving en geheugen
 Belangrijke structuren in dit deel:
o Amygdala: emoties, vooral angst en agressie
o Hippocampus: geheugen, helpt bij het opslaan van ervaringen
o Hypothalamus: regelt basisbehoeften zoals honger, dorst en
lichaamstemperatuur en stuurt ook hormonen aan
3. Derde laag: recente zoogdierenbrein, ‘neopallium’ of neocortex
 Dit deel van de hersenen bijna altijd uitsluitend bij mensen (bij dieren is die minder
ontwikkeld)
 2/3 van totale hersenmassa
 Onderverdeeld in twee delen:
o LINKERHELFT:
- Regelt motoriek rechterlichaamshelft
- taal (spraak, begrip, lezen, schrijven),
logica en analytische taken
o RECHTERHELFT:
- Regelt motoriek linkerlichaamshelft
ruimtelijk inzicht, creativiteit, artistieke
vaardigheden



 Theorie is geen wetenschappelijk nauwkeurige weergave van de samenstelling en evolutie
van ons brein
 Hersenen niet in opeenvolgende stadia geëvolueerd maar verschil in verhoudingen en mate
van ontwikkelingen (cf. cognitieve vaardigheden bij kraaien)




2

,Voordeel van de theorie

 Doorprikt illusie van de mens als rationele economische actor
o Reden: veel van ons gedrag wordt gestuurd door de meest basale structuren
van ons brein (reptielen/limbische brein)
o

Verschil tussen mensen van vlees en bloed en zuiver rationele actoren, verschil tussen ‘humans’ en
‘econs’  boek Richard Thaler & Cass Sunstein

 Humans: mensen van vlees en bloed, echte mensen
 Econs: zuiver rationele actoren

Gevolg van evolutionaire wortels van menselijk redeneren

 Manipuleerbaarheid (nudging)
o Mensen worden aangespoord om bepaalde dingen te doen zonder dat ze zich ervan
bewust zijn
o Kan ook ten goede worden gebruikt
- Bv. vliegfoto in urinoir om spetters te veroorzaken, … (zie foto’s)




Uitbreiding op het neocortex

 Prefrontale cortex: plannen, beslissen,
werkgeheugen, aandacht, impulsremming,
gedragsregulatie
 Premotor cortex: kiezen, beweging,
houding/postuur, sequenties
 Primaire motor cortex: fijne motoriek
 Primaire sensorische cortex: tast, druk, pijn
 Somatische sensorische associatiegebied:
objectherkenning op tast, lichaamsschema,
ruimtelijke aandacht
 Visuele associatiegebied: herkennen van
objecten, gezichten, kleur- en
bewegingsanalyse
 Visuele cortex: primaire visuele verwerking: randen/contrast, oriëntatie
 Gebied van Wernicke: Taalbegrip: betekenis van woorden/zinnen, koppeling van klanken aan
taal
 Auditorische cortex: primaire auditieve verwerking; toonhoogte, intensiteit, timing, tonotopie
 Auditorische associatiegebied: interpretatie van geluid: spraak/klankherkenning,
muziekpatronen, auditieve objecten
 Gebied van Broca: spraakproductie en taalplanning; articulatie/motorische spraakplanning,
syntaxis/mentale representatie, klanken


3

,Uitbreiding op de prefrontale cortex

1. Dorsolaterale prefrontale cortex (BA 9/46)
 Abstracte regels, manipuleren informatie,
werkgeheugen, logisch redeneren en plannen
- Links DLPC: sterker bij verbaal
werkgeheugen, taalgerelateerde
regels
- Rechts DLPC: sterker bij
ruimtelijk/visueel werkgeheugen
2. Frontopolaire cortex (BA 10)
 Heel abstract denken (hogere orde): relaties
tussen relaties, hypothesen, multitasking,
lange termijn doelen (bilateraal actief)




Hoofdstuk 2. § Systeem 1- en Systeem 2-denken


Onderscheid tussen Systeem 1 en Systeem 2-denken

1. Systeem 1- denken
 Snel, intuïtief denken
 Automatisch; vaak onbewust, associatief, gebaseerd op ervaringen en patronen
 Stuurt meeste van onze handelingen en gedrag
 Vaardigheden uit reptielen en limbisch brein
2. Systeem 2- denken
 Werkt langzaam en met inspanning: ideeën ordenen, nadenken over wat te doen
 Vereist aandacht en nadenken
 Gebruikt voor: rekenen, logisch redeneren, bewuste keuzes maken
 Overrulet soms systeem 1 (kan corrigeren)



Misverstanden tussen systeem 1 en systeem 2-denken

 Opgepast: Systeem 1 ≠ emotie; Systeem 2 ≠ rede  Emotie en rede is in beide systemen
 Systeem 1: lezen en autorijden, patroonherkenning, taalintuïtie, routinehandelingen,
automatische vaardigheden
 Systeem 2: rationeel omgaan met frustratie, emotie beheersen, impulscontrole,
plannen
 Verschil tussen beide? Snelheid en mate van controle en inspanning, niet “gevoel vs.
verstand’



4

,Overgang maken van systeem 2 naar systeem 1

 Inslijting – de rol van ervaring
 Automatische piloot = bepaald deel van gedrag zo eigen maken dat je het
automatisch gaat stellen  door oefening bepaald patroon
 Abstracte denkprocessen worden door het veel te doen een automatisme
 Keerzijde: curse of knowledge; wanneer kennis van zelfsprekend is (geworden), is deze vaak
ook moeilijker om over te dragen
 Eens je de inslijting hebt gedaan en geïnternaliseerd  zo logisch/evident dat het
moeilijk wordt om bepaalde dingen nog uit te leggen
 Dermate veel weten van bepaald fenomeen en in de vingers dat het niet mogelijk
wordt om aan mensen uit te leggen die er niks van snappen



 Onze cognitieve vaardigheden zijn al millennia ongewijzigd, maar de behoefte om complexe
redeneertaken uit te voeren is aanzienlijk toegenomen
 Cognitieve vaardigheden staan vast  evolutionair bepaald, maar samenleving wordt
complexer en complexer
 Systeem 1-denken neiging om willekeurige informatie te verwerven tot één coherent
verhaal
- Niet meer de moeite om systeem 2 te activeren: later systeem 1 denken
het overnemen  gevolg: input die we krijgen tot 1 coherent verhaal
verwerven zonder dat systeem 2 actief gaat nadenken of het wel klopt
- Kritisch nadenken: systeem 2 activeren



Hoofdstuk 3. § Het brein als verbandenleggende machine


Hoe werkt ons brein als verbandenleggende machine?

 Observatie naar conclusie: poot in de sneeuw  meteen denken: hond
 Vuur  hierdoor rood als gevaar bekijken; daardoor verkeersbord een rode kleur geven
 Automatische informatie met elkaar in verband brengen
 Dat is positief, maar wel bewust zijn van dat automatisme



1. Systeem 1: spontaan verbanden tussen allerlei soorten informatie (concepten,
gebeurtenissen, stellingen, …)
 Voordelen van systeem 1
o Coherent kader: uit losse prikkels en feiten samenhangend, betekenisvol
verhaal
o Efficiëntie: werkt snel en met weinig mentale inspanning → handig voor
routinebeslissingen
o Detecteert sneller mogelijk gevaar en stuurt onmiddellijke reactie aan
(intuïtie / buikgevoel gericht op veiligheid en dus op herkennen dreiging, vb.
”als we luide brul horen, kunnen we er misschien maar beter van uitgaan dat



5

, het een leeuw is, ook al hebben we technisch gezien onvoldoende informatie
om dat met zekerheid te kunnen concluderen”)
o Automatisering van vaardigheden door oefening
 Nadelen van systeem 1
o Nadeel: verbanden zijn regelmatig niet correct. Onjuiste verbanden en drang
naar coherentie  complottheorieën
o Vb. “Piet ging skiën. Hij brak een been.”



Conceptverruiming door verminderde blootstelling

 Hoe minder ervaring je hebt met bepaald concept, hoe ruimer je dat concept gaat definiëren
 Stippen kleur: tussen blauw en paars
 Onderzoek: aan groep 1 laat men eerst stippen zien die dicht bij blauw neigen en bij
groep 2 eerst stippen die niet naar blauw neigen
 Resultaat: groep 2 vindt volgende stippen sneller blauw dan groep 1, want ze denken
“dat zal dan wel blauw zijn”  blauw rekbaarder Invloed op antwoord door stippen
die men eerder had gezien
 Ook bv. ‘gevaarlijk’
 De objectieve meting van criminaliteit verschilt drastisch van percepties die mensen
hebben in de samenleving
 Perceptie: veel criminaliteit VS. meting criminaliteit: veel minder
 Door conceptverruiming  minder geconfronteerd met echt gevaarlijke ideeën, dus
nu sneller iets zien als criminaliteit
 Koopkracht
 Gevoel dat het gedaald is  discrepantie met cijfers
 Echte armoede bestaat niet meer dus daardoor ander gevoel



2. Systeem 2: actieve controle van verbanden
o Systeem 1 denken gaat zaken willekeurig verwerven  als je als kritische burger kijkt
met uw systeem 2: kijken naar cijfers over criminaliteit



4 centrale verbanden in ons systeem 1- denken die we toepassen

 Voorwaardelijke verbanden
 Via-verbanden (‘metonymieën’)
 Causale verbanden
 Als-het-ware-verbanden (‘metaforen’)



1. Voorwaardelijke verbanden
 Bepaalde zin of uitspraak (‘propositie’) vormt voorwaarde voor andere propositie




6

,  Als propositie 1 waar is, dan is propositie 2 ook waar
o Vb. “Als het 16u is, dan begint de les”
2. Via-verbanden (‘metonymieën)
 Systeem 1 denken vult dit automatisch voor u aan: verschil letterlijke lezing en wat
uw brein aanvoelt  zeer nuttig, want hoofd maakt short-cut
 Voorbeelden:
o Hij had al twee flessen op voor de middag  flessen = alcohol
o Het Witte Huis heeft laten weten dat er geen akkoord is  Witte Huis =
Amerikaanse Regering
o Die Picasso hangt nu in een privécollectie  Die Picasso = schilderij van de
schilder Picasso
 Metonymie = je gebruikt één ding om naar iets anders te verwijzen dat er sterk mee
verbonden is.
 een ding of entiteit gebruiken (vehikelentiteit) om mentale toegang te krijgen tot andere
entiteit (doelentiteit) die er in onze ervaring nauw mee verbonden is
o Vehikel = wat je zegt
o Doel = wat je bedoel

Soorten metonymieën:

 Deel/geheel  Je gebruikt een klein stukje om iets groters te bedoelen → dit gebeurt heel
vaak zonder dat we het merken.
o Vb. “Te veel monden om te voeden” → monden = mensen
o Vb. “Mijn fiets is stuk” → eigenlijk alleen de fietsbel stuk
 Gevolg/oorzaak  Ons brein vult automatisch de oorzaak of het gevolg aan → dat maakt
communicatie sneller.
o Vb. “Hij zit vol rimpels” → hij is ouder geworden
o Vb. “De straat is nat” → het heeft geregend
 Producent/product  Je noemt de maker (producent), maar je bedoelt het product dat hij/zij
gemaakt heeft.
o “Ik lees graag Kafka” → boek van Kafka
 Instituut/plaats  Je noemt een plaats of organisatie, maar je bedoelt de mensen die daar
werken of beslissingen nemen
o “Brussel heeft dat weer beslist” → Europese Unie



Belangrijk inzicht

 Metonymie is handig, maar kan ook gevaarlijk zijn
o Je maakt snel veralgemeningen
o Je trekt conclusies zonder bewijs
 Apofenie = Neiging om verbanden te leggen tussen dingen die niet gerelateerd zijn
o Vb. “Belgen spreken meerdere talen” → dus elke Belg zal dat kunnen




7