lOMoARcPSD|474438
Woordjes penologie - Woordenlijst, definitielijst inclusief
namen van bekende figuren
Penologie en penitentiair recht (Katholieke Universiteit Leuven)
Scan to open on Studocu
Studocu is not sponsored or endorsed by any college or university
Downloaded by Elke Landuyt ()
, lOMoARcPSD|474438
1
HOOFDSTUK 1
VRAAG ANTWOORD
Wat begrijpen we onder straf? (Def cass) 1.Een leed door de wet bepaald (legaliteitsbeginsel)
2.Door de rechterlijke macht opgelegd
3.Als een sanctie wegens een gepleegd misdrijf
Waarom is straffen een alledaagse Het is iets belangrijk binnen het opvoeden van kinderen (zoals kind & gezin). Er zijn gelijkenissen maar ook verschillen (zoals wettelijk
praktijk? apparaat, eigen instellingen, dwang, bureaucratisch proces..)
Welke kenmerken onderscheidt Walker 1 Er wordt ‘iets’ toegebracht aan een ander persoon, waarvan verondersteld wordt dat het onaangenaam is (bv.
van de straf? geldboete, verplichte arbeid, vrijheidsberoving …)
Element van beleving van degene die gestraft wordt is niet van belang (als iemand het niet ervaart als een straf) dit
behoort niet tot de definitie (cf. Punt 7)
2 Het toebrengen van de straf is intentioneel en gebeurt om een bepaalde reden (=doelgericht)
3 Degenen die de straf opleggen hebben daartoe het recht
4 De straf wordt opgelegd ter gelegenheid van een daad of een omissie, die een overtreding van een wet, een regel of
een gewoonte inhoudt
5 Degene die gestraft wordt heeft de inbreuk vrijwillig gepleegd
Bv. wanneer je door bepaalde krachten gestuurd wordt door een inbreuk te plegen (cf. Internering, niet-
toerekeningsvatbaar)
6 De redenen om te straffen moeten te rechtvaardigen zijn
7 Of de bestraffing act werkelijk als straf wordt beschouwd is afhankelijk van wat de bestraffer verstaat onder
bestraffing en niet van de opvatting van de gestrafte. Het omvat dus enkel de visie van de straffer en niet van de
gestrafte.
Wat is Lewis zijn mening over de Laat de barbarse dingen ook barbaarse namen hebben zegt hij. Hij bekritiseert de penologie als pseudowetenschap in de jaren 50 die
penologie? een geschikte behandeling wou voor misdadigers.
Wat is de definitie van Moerings over Penologie is de sociaal-wetenschappelijke bestudering van de oplegging en tenuitvoerlegging van strafrechtelijke sancties.
penologie?
Waarom straffen we? Klassieke antwoorden 1) retributivisme, 2) utilitarisme, 3) verenigingstheorie
Wat is retributivisme? Is gericht op het verleden (niet de toekomst) en we kijken terug naar wat er zich afgespeeld heeft en dit is bepalend voor de straf.
vergelding staat centraal
onevenwicht moet rechtgetrokken worden
straf moet volgen
straf beoogt herstel van de rechtsorde
element van afkeuring staat sterk centraal (het gedrag wordt afgekeurd)
Leg uit: herstel van de rechtsorde Dit is het evenwichtsherstel binnen het retributivisme. Een pleger denkt zich meer te kunnen veroorloven dan anderen en dit
moet door de staat rechtgetrokken worden (oog om oog, tand om tand). Elke overtreding moet worden gestraft: de plicht om
te straffen, in alle omstandigheden (cf. Idealistisch: praktisch niet haalbaar).
Leg uit: just desert model 1.Moderne variant van het retributivisme
Downloaded by Elke Landuyt ()
, lOMoARcPSD|474438
2
2.Model is gericht op rechtszekerheid (de verdiende straf dus een proportionele bestraffing)
3 elementen
• Herstel sociaal evenwicht: opnieuw gladstrijken van iets dat in het verleden uit evenwicht werd gebracht. De
voordelen die de pleger behaalde moeten worden rechtgetrokken door de straf.
• Afkeuring uitdrukken door de straf (hier zit ook een utilitaristisch element in: deze rechtvaardiging van de
verdiende straf appelleert immers aan een mogelijk positief effect op de morele waarden bij het publiek)
• Afschrikking: = doelgericht (maar utilitaristisch element want afschrikking is toekomstgericht!) maar voor
de retributivisten is afschrikking een secundair element. Hierdoor kan er gesteld worden dat de just
desert zich eigenlijk ook tot een verenigingstheorie ontwikkelt)
Op welke drie elementen beroepen de
aanhangers van just
desert/retributivisme?
• Herstel sociaal evenwicht: opnieuw gladstrijken van iets dat in het verleden uit evenwicht werd gebracht. De
voordelen die de pleger behaalde moeten worden rechtgetrokken door de straf.
• Afkeuring uitdrukken door de straf (hier zit ook een utilitaristisch element in: deze rechtvaardiging van de verdiende
straf appelleert immers aan een mogelijk positief effect op de morele waarden bij het publiek)
• Afschrikking: = doelgericht (maar utilitaristisch element want afschrikking is toekomstgericht!) maar voor de
retributivisten is afschrikking een secundair element. Hierdoor kan er gesteld worden dat de just desert zich
eigenlijk ook tot een verenigingstheorie ontwikkelt)
Wat is utilitarisme? 1. Gericht op de toekomst
2. Het geluk vergroten en de straf moet bijdragen tot dat geluk
3. Preventie van criminaliteit komt op de voorgrond en men gaat manieren zoeken om ervoor te zorgen dat criminaliteit vermindert
in de samenleving
4. Generale vs individuele preventie
Wat is algemene preventie? o is een afschrikkingsgedachte die naar ons allen toe wordt gericht, die naar eenieder van ons gericht is. Door de
strafbaarstelling wordt een boodschap verstuurd waardoor we afgeschrikt moeten worden.
Wat is individuele preventie? o is een gerichtheid op het specifiek individu/misdrijfpleger, niet naar eenieder.
Neutraliteit: de misdrijfpleger (bv. neutralisering: iemand wordt onschadelijk gemaakt, zoals bij de doodstraf; zo is
het onmogelijk om nieuwe misdrijven te plegen, of de gevangenis).
Reformatie: het verlangen om misdrijven te plegen wegnemen
Individuele afschrikking: misdrijfpleger intimideren dat hij niet meer zou durven.
Wat is de verenigingstheorie? 1. Spaarzaamheid of limiting retributivism (Morris) desert als limiterend principe… de verdiende straf is niet langer vaststaand maar
een bovengrens, je kan lager gaan maar die grens niet overschrijden + principe van spaarzaamheid ipv principe van gelijkheid
(er is geen gelijkheid meer)
2. Neorehabilitationisme: (rehabilittie dat zorgt voor een lagere straf dan is het toegestaan om onder de bovengrens te straffen)
Leg uit: limiting retributivsm • Desert is niet langer ‘definiërend’, maar wel ‘limiterend’ principe: de verdiende straf is niet langer een vaststaand
gegeven maar een bovengrens, je kan lager gaan maar je kan die grens niet overschrijden. Retributivisme wordt hier
Downloaded by Elke Landuyt ()
, lOMoARcPSD|474438
3
gehanteerd om de bovengrens te bepalen op de straf die staat op een bepaald misdrijf. Er spelen dus ook
utilitaristische dingen mee die een invloed kunnen hebben op een strafverlaging. Indien een lagere straf een
afschrikkend of neutraliserend effect kan hebben, dan mag er onder de bovengrens gegaan worden.
• Principe van spaarzaamheid i.p.v. principe van gelijkheid: er is dus ook geen gelijkheid meer, bij gelijkaardige gevallen
kan het toch zijn dat de straffen een andere uitdrukkingen kennen. Desert als limiterend principe wordt ontleend aan het
retributibisme.
Leg uit: principe van relatieve autonomie in verschillende fasen zijn er verschillende doelen. Naarmate we ons in een verschillende fase bevinden zullen de doelstellingen
en een voorbeeld veranderen. Bijvoorbeeld re-integratie is doelgericht terwijl uitspreken van de straf en afkering eerder retributivistisch is. Een voorbeeld
hiervan is Michelle Martin: protest in Malonne tegen beslissing van het klooster. Ze kreeg een voorwaardelijke invrijheidsstelling vanuit
utilitaristische overweging. Dit protest toont hoe moeilijk het is om de verschillende fasen uit elkaar te houden (hier zie je dat het
retributivisme op gespannen voet staat met de re-integratie en herintrede in de samenleving)
Wat is het abolitionistisch antwoord op Centraal: géén rechtvaardiging waarom we straffen. Er zijn geen goede redenen om te straffen.
waarom we straffen? Idee hier is: als de doelen/verwachtingen van het strafrecht niet worden ingelost, dan moet je de vraag durven stellen of het al dan niet
overbodig is en of een andere manier mogelijk is om om te gaan met conflictsituaties.
Wanneer dient er volgens Bentham niet 1. Straf is ongegrond: wanneer er geen onheil is die moet voorkomen worden door de straf (bv. zeer kleine kans dat de
gestraf te worden? persoon opnieuw een feit zal plegen)
2. Straf is niet effectief: wanneer een straf wordt ingezet die zijn doel mist en het doel dus niet kan waarmaken (vb. afschrikking. Indien
het niet afschrikt dan hoeft die straf niet opgelegd worden)
3. Straf is te duur of niet voordelig: wanneer de straf een te grote hap neemt uit het overheidsbudget moeten we kunnen
overwegen om niet te straffen
4. Straf is nodeloos: straf is niet nodig om het onheil te stoppen. Het kan ook op andere manieren bereikt worden door
bijvoorbeeld de preventieve werking kan ook via andere wegen te werk gesteld worden (vb. verplichting om een stuurslot te
installeren)
Conclusie: het utilitarisme kent ook redenen om niet te straffen, terwijl het retributivisme dat niet kent want het is een
zuivere vorm die wilt dat er steeds gestraft wordt.
Hoe benadert Louk Hulsman het 1. Functionele fase: strafrecht hervormen kan een positieve bijdrage leveren aan de samenleving. De rol van het strafrecht kan op
abolitionisme? Geef de intellectuele vlak van gedrag het conflict oplossen.
levensloop. 2. abolitionistische fase: de hervorming van het strafrecht zal nooit zorgen dat het rechtvaardig is en het strafrecht wordt gezien als
een probleem. In het strafrecht kunnen we niet tot een oplossing komen voor problemen die het strafrecht zelf heeft veroorzaakt.
Welke 4 stijlen haalt Louk Hulsman aan Voorbeeld: 5 mensen op kot
om de werkelijkheid te interpreteren?
- Straffende stijl: student wordt uit kot gezet
- Schadevergoedende stijl: tv laten herstellen, nieuwe borden kopen
- Therapeutische stijl: nagaan of er een onderliggend probleem is? Bv. student kan niet aarden in de grote massa,
onwennig op kot, … Er wordt voorgesteld om te persoon uit te nodigen bij de psychosociale dienst van de universiteit.
- Verzoenende stijl: hier gaat men niet langer kijken naar de student als 1 persoon, maar gaat men een spiegel plaatsen
om het ganse kotgebeuren in hun globaliteit te bekijken. Is er misschien iets dat wij zelf fout doen? Is er iets dat fout
loopt in ons samenleven op kot?
Downloaded by Elke Landuyt ()
Woordjes penologie - Woordenlijst, definitielijst inclusief
namen van bekende figuren
Penologie en penitentiair recht (Katholieke Universiteit Leuven)
Scan to open on Studocu
Studocu is not sponsored or endorsed by any college or university
Downloaded by Elke Landuyt ()
, lOMoARcPSD|474438
1
HOOFDSTUK 1
VRAAG ANTWOORD
Wat begrijpen we onder straf? (Def cass) 1.Een leed door de wet bepaald (legaliteitsbeginsel)
2.Door de rechterlijke macht opgelegd
3.Als een sanctie wegens een gepleegd misdrijf
Waarom is straffen een alledaagse Het is iets belangrijk binnen het opvoeden van kinderen (zoals kind & gezin). Er zijn gelijkenissen maar ook verschillen (zoals wettelijk
praktijk? apparaat, eigen instellingen, dwang, bureaucratisch proces..)
Welke kenmerken onderscheidt Walker 1 Er wordt ‘iets’ toegebracht aan een ander persoon, waarvan verondersteld wordt dat het onaangenaam is (bv.
van de straf? geldboete, verplichte arbeid, vrijheidsberoving …)
Element van beleving van degene die gestraft wordt is niet van belang (als iemand het niet ervaart als een straf) dit
behoort niet tot de definitie (cf. Punt 7)
2 Het toebrengen van de straf is intentioneel en gebeurt om een bepaalde reden (=doelgericht)
3 Degenen die de straf opleggen hebben daartoe het recht
4 De straf wordt opgelegd ter gelegenheid van een daad of een omissie, die een overtreding van een wet, een regel of
een gewoonte inhoudt
5 Degene die gestraft wordt heeft de inbreuk vrijwillig gepleegd
Bv. wanneer je door bepaalde krachten gestuurd wordt door een inbreuk te plegen (cf. Internering, niet-
toerekeningsvatbaar)
6 De redenen om te straffen moeten te rechtvaardigen zijn
7 Of de bestraffing act werkelijk als straf wordt beschouwd is afhankelijk van wat de bestraffer verstaat onder
bestraffing en niet van de opvatting van de gestrafte. Het omvat dus enkel de visie van de straffer en niet van de
gestrafte.
Wat is Lewis zijn mening over de Laat de barbarse dingen ook barbaarse namen hebben zegt hij. Hij bekritiseert de penologie als pseudowetenschap in de jaren 50 die
penologie? een geschikte behandeling wou voor misdadigers.
Wat is de definitie van Moerings over Penologie is de sociaal-wetenschappelijke bestudering van de oplegging en tenuitvoerlegging van strafrechtelijke sancties.
penologie?
Waarom straffen we? Klassieke antwoorden 1) retributivisme, 2) utilitarisme, 3) verenigingstheorie
Wat is retributivisme? Is gericht op het verleden (niet de toekomst) en we kijken terug naar wat er zich afgespeeld heeft en dit is bepalend voor de straf.
vergelding staat centraal
onevenwicht moet rechtgetrokken worden
straf moet volgen
straf beoogt herstel van de rechtsorde
element van afkeuring staat sterk centraal (het gedrag wordt afgekeurd)
Leg uit: herstel van de rechtsorde Dit is het evenwichtsherstel binnen het retributivisme. Een pleger denkt zich meer te kunnen veroorloven dan anderen en dit
moet door de staat rechtgetrokken worden (oog om oog, tand om tand). Elke overtreding moet worden gestraft: de plicht om
te straffen, in alle omstandigheden (cf. Idealistisch: praktisch niet haalbaar).
Leg uit: just desert model 1.Moderne variant van het retributivisme
Downloaded by Elke Landuyt ()
, lOMoARcPSD|474438
2
2.Model is gericht op rechtszekerheid (de verdiende straf dus een proportionele bestraffing)
3 elementen
• Herstel sociaal evenwicht: opnieuw gladstrijken van iets dat in het verleden uit evenwicht werd gebracht. De
voordelen die de pleger behaalde moeten worden rechtgetrokken door de straf.
• Afkeuring uitdrukken door de straf (hier zit ook een utilitaristisch element in: deze rechtvaardiging van de
verdiende straf appelleert immers aan een mogelijk positief effect op de morele waarden bij het publiek)
• Afschrikking: = doelgericht (maar utilitaristisch element want afschrikking is toekomstgericht!) maar voor
de retributivisten is afschrikking een secundair element. Hierdoor kan er gesteld worden dat de just
desert zich eigenlijk ook tot een verenigingstheorie ontwikkelt)
Op welke drie elementen beroepen de
aanhangers van just
desert/retributivisme?
• Herstel sociaal evenwicht: opnieuw gladstrijken van iets dat in het verleden uit evenwicht werd gebracht. De
voordelen die de pleger behaalde moeten worden rechtgetrokken door de straf.
• Afkeuring uitdrukken door de straf (hier zit ook een utilitaristisch element in: deze rechtvaardiging van de verdiende
straf appelleert immers aan een mogelijk positief effect op de morele waarden bij het publiek)
• Afschrikking: = doelgericht (maar utilitaristisch element want afschrikking is toekomstgericht!) maar voor de
retributivisten is afschrikking een secundair element. Hierdoor kan er gesteld worden dat de just desert zich
eigenlijk ook tot een verenigingstheorie ontwikkelt)
Wat is utilitarisme? 1. Gericht op de toekomst
2. Het geluk vergroten en de straf moet bijdragen tot dat geluk
3. Preventie van criminaliteit komt op de voorgrond en men gaat manieren zoeken om ervoor te zorgen dat criminaliteit vermindert
in de samenleving
4. Generale vs individuele preventie
Wat is algemene preventie? o is een afschrikkingsgedachte die naar ons allen toe wordt gericht, die naar eenieder van ons gericht is. Door de
strafbaarstelling wordt een boodschap verstuurd waardoor we afgeschrikt moeten worden.
Wat is individuele preventie? o is een gerichtheid op het specifiek individu/misdrijfpleger, niet naar eenieder.
Neutraliteit: de misdrijfpleger (bv. neutralisering: iemand wordt onschadelijk gemaakt, zoals bij de doodstraf; zo is
het onmogelijk om nieuwe misdrijven te plegen, of de gevangenis).
Reformatie: het verlangen om misdrijven te plegen wegnemen
Individuele afschrikking: misdrijfpleger intimideren dat hij niet meer zou durven.
Wat is de verenigingstheorie? 1. Spaarzaamheid of limiting retributivism (Morris) desert als limiterend principe… de verdiende straf is niet langer vaststaand maar
een bovengrens, je kan lager gaan maar die grens niet overschrijden + principe van spaarzaamheid ipv principe van gelijkheid
(er is geen gelijkheid meer)
2. Neorehabilitationisme: (rehabilittie dat zorgt voor een lagere straf dan is het toegestaan om onder de bovengrens te straffen)
Leg uit: limiting retributivsm • Desert is niet langer ‘definiërend’, maar wel ‘limiterend’ principe: de verdiende straf is niet langer een vaststaand
gegeven maar een bovengrens, je kan lager gaan maar je kan die grens niet overschrijden. Retributivisme wordt hier
Downloaded by Elke Landuyt ()
, lOMoARcPSD|474438
3
gehanteerd om de bovengrens te bepalen op de straf die staat op een bepaald misdrijf. Er spelen dus ook
utilitaristische dingen mee die een invloed kunnen hebben op een strafverlaging. Indien een lagere straf een
afschrikkend of neutraliserend effect kan hebben, dan mag er onder de bovengrens gegaan worden.
• Principe van spaarzaamheid i.p.v. principe van gelijkheid: er is dus ook geen gelijkheid meer, bij gelijkaardige gevallen
kan het toch zijn dat de straffen een andere uitdrukkingen kennen. Desert als limiterend principe wordt ontleend aan het
retributibisme.
Leg uit: principe van relatieve autonomie in verschillende fasen zijn er verschillende doelen. Naarmate we ons in een verschillende fase bevinden zullen de doelstellingen
en een voorbeeld veranderen. Bijvoorbeeld re-integratie is doelgericht terwijl uitspreken van de straf en afkering eerder retributivistisch is. Een voorbeeld
hiervan is Michelle Martin: protest in Malonne tegen beslissing van het klooster. Ze kreeg een voorwaardelijke invrijheidsstelling vanuit
utilitaristische overweging. Dit protest toont hoe moeilijk het is om de verschillende fasen uit elkaar te houden (hier zie je dat het
retributivisme op gespannen voet staat met de re-integratie en herintrede in de samenleving)
Wat is het abolitionistisch antwoord op Centraal: géén rechtvaardiging waarom we straffen. Er zijn geen goede redenen om te straffen.
waarom we straffen? Idee hier is: als de doelen/verwachtingen van het strafrecht niet worden ingelost, dan moet je de vraag durven stellen of het al dan niet
overbodig is en of een andere manier mogelijk is om om te gaan met conflictsituaties.
Wanneer dient er volgens Bentham niet 1. Straf is ongegrond: wanneer er geen onheil is die moet voorkomen worden door de straf (bv. zeer kleine kans dat de
gestraf te worden? persoon opnieuw een feit zal plegen)
2. Straf is niet effectief: wanneer een straf wordt ingezet die zijn doel mist en het doel dus niet kan waarmaken (vb. afschrikking. Indien
het niet afschrikt dan hoeft die straf niet opgelegd worden)
3. Straf is te duur of niet voordelig: wanneer de straf een te grote hap neemt uit het overheidsbudget moeten we kunnen
overwegen om niet te straffen
4. Straf is nodeloos: straf is niet nodig om het onheil te stoppen. Het kan ook op andere manieren bereikt worden door
bijvoorbeeld de preventieve werking kan ook via andere wegen te werk gesteld worden (vb. verplichting om een stuurslot te
installeren)
Conclusie: het utilitarisme kent ook redenen om niet te straffen, terwijl het retributivisme dat niet kent want het is een
zuivere vorm die wilt dat er steeds gestraft wordt.
Hoe benadert Louk Hulsman het 1. Functionele fase: strafrecht hervormen kan een positieve bijdrage leveren aan de samenleving. De rol van het strafrecht kan op
abolitionisme? Geef de intellectuele vlak van gedrag het conflict oplossen.
levensloop. 2. abolitionistische fase: de hervorming van het strafrecht zal nooit zorgen dat het rechtvaardig is en het strafrecht wordt gezien als
een probleem. In het strafrecht kunnen we niet tot een oplossing komen voor problemen die het strafrecht zelf heeft veroorzaakt.
Welke 4 stijlen haalt Louk Hulsman aan Voorbeeld: 5 mensen op kot
om de werkelijkheid te interpreteren?
- Straffende stijl: student wordt uit kot gezet
- Schadevergoedende stijl: tv laten herstellen, nieuwe borden kopen
- Therapeutische stijl: nagaan of er een onderliggend probleem is? Bv. student kan niet aarden in de grote massa,
onwennig op kot, … Er wordt voorgesteld om te persoon uit te nodigen bij de psychosociale dienst van de universiteit.
- Verzoenende stijl: hier gaat men niet langer kijken naar de student als 1 persoon, maar gaat men een spiegel plaatsen
om het ganse kotgebeuren in hun globaliteit te bekijken. Is er misschien iets dat wij zelf fout doen? Is er iets dat fout
loopt in ons samenleven op kot?
Downloaded by Elke Landuyt ()
