Stoornissen in foetale groei en vruchtwater
a. Termen en herhaling
Fundushoogtebepaling met meetlint → niet heel accuraat
Negatieve discongruentie: fundushoogte niet overeenkomend met zwangerschapstermijn, nl lager dan
verwacht voor termijn
Positieve discongruentie: fundushoogte niet overeenkomend met zwangerschapstermijn, nl hoger dan
verwacht voor termijn
Meting via echografie
- Hoofdomtrek = head circumference (HC)
- Buikomtrek = abdominal circumference (AC)
- Lengte bovenbeen = femurlengte (FL)
- Gewichtsschatting (EFW; estimated fetal weight)
→ waarden kunnen op een groeicurve worden gezet en worden uitgedrukt in p-waarden
(percentiel). Normaal gewicht tss p10-p90.
Normale groei = indien de verschillende metingen doorheen de zs ooknormaal zijn
Voorkeur gaat uit naar groeicurve aangepast aan geslacht, ethniciteit en regio van de moeder
1. IUGR (intra-uteriene groeirestrictie)
= foetale groei verloopt onder het bepaalde percentiel (<P10) voor een groeicurve aangepast aan
zwangerschapsduur
Klinisch → negatieve discongruentie
Echo → opsporen IUGR om risico op morbiditeit en mortaliteit te verlagen
Diagnose adhv echo met interval 2 welen
Elke foetus heeft groeipotentieel – wordt bepaald door maternele etniciteit, pariteit, gewicht en lengte
→ Small for gestational age (SGA)
Soms kan groeipotentieel niet waargemaakt worden – IUGR: foetus die zijn groeipotentieel niet bereikt
→ DUS niet elke SGA is een IUGR en omgekeerd
IUGR belangrijkste reden van neonatale mortaliteit of morbiditeit
→ ook op volwassen leeftijd meer morbiditeit bv. diabetes mellitus, hypertensie & obesitas
Symmetrische IUGR – alle afmetingen in dezelfde mate te klein
Assymetrische IUGR – hersensparend effect, foetaal abdomen verkleind in tegenstelling tot normale
foetale biometrie van het hoofd
(→ obsoleet)
Early onset IUGR: <32w
Late onset IUGR: >=32w
→ hoe vroeger IUGR wordt vastgesteld hoe groter kans op onderliggende foetale pathologie
,Oorzaken:
- Congenitale en genetische afwijkingen → trisomie 18 en srtucturele afw
- Congenitale infecties →CMV en toxo
- Maternale ziekte
- Voeding en socio-economische factoren → ondervoeding, tabak/drugsgebruik…
- Utero-placentaire stoornissen → diabetes, antifosolipidensyndr, sikkelcel…
Verminderde placentaire functie gaat gepaard met chronische hypoxemie van de foetus.
- gestoorde ontwikkeling van maternele placentaire arteriën tot lage weerstandsvaten. Hierdoor is
er mindere zuurstof en nutriënten voorziening in de intervilleuse ruimte
- vermindering in aantal terminale placentaire haarvaten en arteriolen in de teriaire villi. Hierdoor
is er gestoorde materno-foetale transfer van nutriënten.
Diagnose/screening – van groot belang
IUGR = verantwordelijk voor 28-45% van UIVD bij verder normale foetussen
→ tijdelijke herkenning kan mort en morb 4-5x verminderen
Om diagnose te stellen belang van
- klinisch onderzoek
- anamnese
- ctg: deceleraties en/of verminderde variabiliteit
- echografie
- sytematisch structureel onderzoek
- groei (volgt deze percentiel)
- dopplermeting: a. umbilicalis, a. cerebri media, ductus venosus (opsp hypoxemie)
- vruchtwater: oligohydramnion
→ indien echografisch bevestigde IUGR oorzaak opsporen: congenitale afwijking?
Vruchtwaterpunctie ; congenitale infectie? TPRCHES bepalen ; PE
IUGR nooit overtijd en corticoïden voor 34w, risico’s afwegen prematuriteit en voortzetten
zwangerschap, meer risico op SIDS
, 2. IUVD – MIU
= dood van de foetus na een zwangerschapstermijn van minstens 16 weken en voordat het kind
geboren is
- Gestoorde placentatie tgv vasculaire aandoeningen (zoals hypertnesieve
zwangerschapsaandoeningen)
- Solutio placentae
- Ernstige bloedgroepantagonisme
- Congenitale infecties namelijk TORCHES
- Foeto-maternele transfusie (“verbloeden van foetus”, meestal na trauma)
- Ernstige maternele ziekte
- Ernstige congenitale foetale malformaties
- Durante partum zelden door acute hypoxie (zz)
Na vruchtdood: autolyse van de weefsels = het proces waarbij cellen en weefsels zichzelf verteren door
hun eigen enzymen = maceratie (verweken van weefsel door langdurige blootstelling aan vocht)
3. Macrosomie
= het kind bevindt zich boven de 90ste percentiel van de groeicurve
Klinisch – positieve discongruentie
Herhaling groeipotentieel – LGA: Large for gestational age
Soms groei voorbij optimale gewicht m
IUGE = intrauterine growth exaggeration (bg tgv diabetes)
Etiologie: erfelijke, ethnische en constitutionele factoren, maternele hyperglycemie
Beleid
- geen therapeutische maatregel mogelijk
- tenzij diabetes bij moeder: dieet/insuline
- vroeger inleiden: minder sectios, kv, en schouderdystocie
- PS bij EFW >5kg of 4.2kg bij diabetes
Prognose:
- risico op traumatische partus: foetomaternele disproportie en schouderdys)
- macrosomie vaak geoaard met polyhydramnion → risico PROM, nspprolaps…
4. polyhydramnion
= het voorkomen van een teveel aan vruchtwater
→ Te veel productie ; te weinig absorptie
Klinisch – positieve discongruentie
Diagnose echo – meten pockets vruchtwater: AFI (amniotic fluid index)
, Etiologie:
- Zwangerschapsdiabetes of voorafbestaande diabetes: vnl diabetes mellitus → foetale
hyperglycemie → foetale polyurie
- Foetale malformaties die de gastro-intestinale transit verhinderen (oesofagusatresie of
duodenumatresie – afwijking van de urinewegen – spina bifida)
- Congenitale infecties zoals congenitale syphilis
- Foetale anaemie (zoals bij bloedgroepantagonisme → foetale hydrops)
- Neuromusculaire aandoeningen
- Tweelingzwangerschap (receptor bij monocoriale tweeling: TTS)
- Medicatie: lithium
Onderzoeken
- Maternele glycemie
- Uitgebreid echografisch onderzoek
- Infectie onderzoek
- Irreguliere antistoffen
Risico’s
Foetaal → prematuriteit, bij ROM hogere kans navelstrengprolaps, solutio placentae
Maternaal → geen klachten noodzakelijk, dyspnoe, gespannen buik/contracties/vroegtijdige
arbeid/PROM
5. Oligohydramnion
= relatief tekort aan vruchtwater
(anhydramnion ; geen vruchtwater meer)
Kliniek – negatieve discongruentie, geen onderscheid meer te maken tussen verschillende
lichaamsdelen
Diagnose echo – meten pockets vruchtwater: AFI
Etiologie
- Foetale urinewegafwijkingen
- Uteroplacentaire insufficientie en IUGR
- PPROM
- Serotiniteit
- Medicatie: NSAID’s
→ IUGR + oligohydramnion wijst op chronische nood = einde zwangerschap
a. Termen en herhaling
Fundushoogtebepaling met meetlint → niet heel accuraat
Negatieve discongruentie: fundushoogte niet overeenkomend met zwangerschapstermijn, nl lager dan
verwacht voor termijn
Positieve discongruentie: fundushoogte niet overeenkomend met zwangerschapstermijn, nl hoger dan
verwacht voor termijn
Meting via echografie
- Hoofdomtrek = head circumference (HC)
- Buikomtrek = abdominal circumference (AC)
- Lengte bovenbeen = femurlengte (FL)
- Gewichtsschatting (EFW; estimated fetal weight)
→ waarden kunnen op een groeicurve worden gezet en worden uitgedrukt in p-waarden
(percentiel). Normaal gewicht tss p10-p90.
Normale groei = indien de verschillende metingen doorheen de zs ooknormaal zijn
Voorkeur gaat uit naar groeicurve aangepast aan geslacht, ethniciteit en regio van de moeder
1. IUGR (intra-uteriene groeirestrictie)
= foetale groei verloopt onder het bepaalde percentiel (<P10) voor een groeicurve aangepast aan
zwangerschapsduur
Klinisch → negatieve discongruentie
Echo → opsporen IUGR om risico op morbiditeit en mortaliteit te verlagen
Diagnose adhv echo met interval 2 welen
Elke foetus heeft groeipotentieel – wordt bepaald door maternele etniciteit, pariteit, gewicht en lengte
→ Small for gestational age (SGA)
Soms kan groeipotentieel niet waargemaakt worden – IUGR: foetus die zijn groeipotentieel niet bereikt
→ DUS niet elke SGA is een IUGR en omgekeerd
IUGR belangrijkste reden van neonatale mortaliteit of morbiditeit
→ ook op volwassen leeftijd meer morbiditeit bv. diabetes mellitus, hypertensie & obesitas
Symmetrische IUGR – alle afmetingen in dezelfde mate te klein
Assymetrische IUGR – hersensparend effect, foetaal abdomen verkleind in tegenstelling tot normale
foetale biometrie van het hoofd
(→ obsoleet)
Early onset IUGR: <32w
Late onset IUGR: >=32w
→ hoe vroeger IUGR wordt vastgesteld hoe groter kans op onderliggende foetale pathologie
,Oorzaken:
- Congenitale en genetische afwijkingen → trisomie 18 en srtucturele afw
- Congenitale infecties →CMV en toxo
- Maternale ziekte
- Voeding en socio-economische factoren → ondervoeding, tabak/drugsgebruik…
- Utero-placentaire stoornissen → diabetes, antifosolipidensyndr, sikkelcel…
Verminderde placentaire functie gaat gepaard met chronische hypoxemie van de foetus.
- gestoorde ontwikkeling van maternele placentaire arteriën tot lage weerstandsvaten. Hierdoor is
er mindere zuurstof en nutriënten voorziening in de intervilleuse ruimte
- vermindering in aantal terminale placentaire haarvaten en arteriolen in de teriaire villi. Hierdoor
is er gestoorde materno-foetale transfer van nutriënten.
Diagnose/screening – van groot belang
IUGR = verantwordelijk voor 28-45% van UIVD bij verder normale foetussen
→ tijdelijke herkenning kan mort en morb 4-5x verminderen
Om diagnose te stellen belang van
- klinisch onderzoek
- anamnese
- ctg: deceleraties en/of verminderde variabiliteit
- echografie
- sytematisch structureel onderzoek
- groei (volgt deze percentiel)
- dopplermeting: a. umbilicalis, a. cerebri media, ductus venosus (opsp hypoxemie)
- vruchtwater: oligohydramnion
→ indien echografisch bevestigde IUGR oorzaak opsporen: congenitale afwijking?
Vruchtwaterpunctie ; congenitale infectie? TPRCHES bepalen ; PE
IUGR nooit overtijd en corticoïden voor 34w, risico’s afwegen prematuriteit en voortzetten
zwangerschap, meer risico op SIDS
, 2. IUVD – MIU
= dood van de foetus na een zwangerschapstermijn van minstens 16 weken en voordat het kind
geboren is
- Gestoorde placentatie tgv vasculaire aandoeningen (zoals hypertnesieve
zwangerschapsaandoeningen)
- Solutio placentae
- Ernstige bloedgroepantagonisme
- Congenitale infecties namelijk TORCHES
- Foeto-maternele transfusie (“verbloeden van foetus”, meestal na trauma)
- Ernstige maternele ziekte
- Ernstige congenitale foetale malformaties
- Durante partum zelden door acute hypoxie (zz)
Na vruchtdood: autolyse van de weefsels = het proces waarbij cellen en weefsels zichzelf verteren door
hun eigen enzymen = maceratie (verweken van weefsel door langdurige blootstelling aan vocht)
3. Macrosomie
= het kind bevindt zich boven de 90ste percentiel van de groeicurve
Klinisch – positieve discongruentie
Herhaling groeipotentieel – LGA: Large for gestational age
Soms groei voorbij optimale gewicht m
IUGE = intrauterine growth exaggeration (bg tgv diabetes)
Etiologie: erfelijke, ethnische en constitutionele factoren, maternele hyperglycemie
Beleid
- geen therapeutische maatregel mogelijk
- tenzij diabetes bij moeder: dieet/insuline
- vroeger inleiden: minder sectios, kv, en schouderdystocie
- PS bij EFW >5kg of 4.2kg bij diabetes
Prognose:
- risico op traumatische partus: foetomaternele disproportie en schouderdys)
- macrosomie vaak geoaard met polyhydramnion → risico PROM, nspprolaps…
4. polyhydramnion
= het voorkomen van een teveel aan vruchtwater
→ Te veel productie ; te weinig absorptie
Klinisch – positieve discongruentie
Diagnose echo – meten pockets vruchtwater: AFI (amniotic fluid index)
, Etiologie:
- Zwangerschapsdiabetes of voorafbestaande diabetes: vnl diabetes mellitus → foetale
hyperglycemie → foetale polyurie
- Foetale malformaties die de gastro-intestinale transit verhinderen (oesofagusatresie of
duodenumatresie – afwijking van de urinewegen – spina bifida)
- Congenitale infecties zoals congenitale syphilis
- Foetale anaemie (zoals bij bloedgroepantagonisme → foetale hydrops)
- Neuromusculaire aandoeningen
- Tweelingzwangerschap (receptor bij monocoriale tweeling: TTS)
- Medicatie: lithium
Onderzoeken
- Maternele glycemie
- Uitgebreid echografisch onderzoek
- Infectie onderzoek
- Irreguliere antistoffen
Risico’s
Foetaal → prematuriteit, bij ROM hogere kans navelstrengprolaps, solutio placentae
Maternaal → geen klachten noodzakelijk, dyspnoe, gespannen buik/contracties/vroegtijdige
arbeid/PROM
5. Oligohydramnion
= relatief tekort aan vruchtwater
(anhydramnion ; geen vruchtwater meer)
Kliniek – negatieve discongruentie, geen onderscheid meer te maken tussen verschillende
lichaamsdelen
Diagnose echo – meten pockets vruchtwater: AFI
Etiologie
- Foetale urinewegafwijkingen
- Uteroplacentaire insufficientie en IUGR
- PPROM
- Serotiniteit
- Medicatie: NSAID’s
→ IUGR + oligohydramnion wijst op chronische nood = einde zwangerschap
