Belastingstrategie UGent – VOLLEDIGE samenvatting Master Fiscaliteit | PPT + alle lesnotities

BELASTINGSTRATEGIE
1 FISCALE PLANNING EN FISCALE ETHIEK IN DE ACADEMISCHE LITERAT UUR

1.1 BELASTINGEN ALS MOREEL FENOMEEN


1.1.1 DOELSTELLINGEN BELASTINGEN

Belastingen vervullen 3 belangrijke functies in onze maatschappij:

 Budgettair (financieringsprincipe)
o Financieren van overheidstaken (traditioneel)
o Belastingen maken het mogelijk bij te dragen aan de waarden & normen van onze
maatschappij
 Bij ons: gelijkheid, vrijheid, veiligheid en welzijn
 Maatschappij = sociale samenwerking die deze waarden tot doelstellingen heeft
o Fiscaal handelen van de één heeft gevolgen voor de ander
=> belastingen zijn een moreel fenomeen
Actueel: de belastingbrief toont waar je geld naartoe gaat, wat moraliteit en een gevoel van
legitimiteit creëert
 Regulerend (instrumentele functie)
o Belastingwet wordt ingezet om het gedrag van burgers en ondernemingen te sturen ten
behoeve van allerlei beleidsdoelen
o Hangt samen met politieke doelstellingen:
 Stimuleren van de economie
 Promoten van tewerkstelling
 Promoten van gezonde gewoontes
 Bescherming van het milieu
o (Dis)incentive:
 Fiscale incentive: overheidsbesteding (als OH kost maken om gedrag te stimuleren)
 Fiscale disincentive: belasten van activiteiten/goederen (inkomsten voor fiscus ->
investeert dit weer in maatschappij)
 Sociaal (herverdelende functie)
o Inkomensbeleid
o Verdeling van de belastinglast geeft solidariteit in de maatschappij vorm

Directe vs. indirecte belasting:

 Directe belasting: voortdurend karakter, wordt periodiek geïnd
o Inkomstenbelastingen
 Personenbelasting
 Vennootschapsbelasting
 Belasting van niet-inwoners
 Rechtspersonen belasting
o Belastingen gelijkgesteld met inkomstenbelastingen
 Verkeersbelasting
 Belastingen op spelen en weddenschappen

1

, Examen: bedrijfsvoorheffing
o Voorschot op je personenbelasting (inkomstenbelasting
o Werking:
 Berekend op belastbaar inkomen (bruto – RSZ)
 Werkgever houdt maandelijks deel in en stort dit rechtstreeks aan fiscus
 Geld passeert nooit jouw rekening
o Jaarafrekening
 Te weinig afgehouden -> je moet bijbetalen
 Te veel afgehouden -> je krijgt terug (feitelijk renteloze lening aan OH)
 Indirecte belasting: altijd naar aanleiding van een gebeurtenis
o Persoon vd belastingplichtige wordt niet in acht genomen
 Niet afhankelijk van gezinssituatie, inkomen,…
 Bij directe belasting kijken ze wel naar je persoon (bv. vrijstelling, verlaagde basis,…)
o Verbruiksbelastingen
 Accijnzen
 Douanerechten
o Indirecte belastingen op rechtsverkeer
 BTW
 Successierechten
 Hypotheekrechten

Belangrijk: de staat heft belastingen ten behoeve van de maatschappij met verschillende doelen voor ogen
-> staat dient dit op een manier te doen dat de belastingen als legitiem (rechtvaardig) worden ervaren

1.1.2 FUNDAMENTELE PRINCIPES VAN BELASTINGEN

Rechtssysteem maar OOK diverse actoren dienen integer te zijn

 Diverse actoren:
o Staat
o Belastingplichtige
o Taks consultant

Principes voor een rechtvaardig taks beleid

 Neutraal: voor verschillende vormen van bedrijfsactiviteiten
 Efficiënt:
o Nalevingskosten voor belastingsplichtigen zo laag mogelijk
o Controle kosten voor administratie zo laag mogelijk
 Zekerheid bieden en eenvoudig:
o Duidelijk en makkelijk toepasbaar
o Complexiteit verhoogt mogelijkheid tot ontwijken van belastingen
 Effectief en eerlijk:
o Juiste bedrag op juiste moment
o Mag niet leiden tot dubbele taxatie of non-taxatie

Horizontale vs. Verticale gelijkheid -> moeten samen leiden tot een fair share




2

,  Horizontale gelijkheid: belastingplichtigen in gelijke omstandigheden zouden dezelfde
belastingschuld moeten krijgen
o = gelijkheidsbeginsel
 Verticale gelijkheid: de breedste schouders dragen de meeste lasten
o = draagkrachtbeginsel

Fiscaal recht: geeft vrijheid én beperkt vrijheid




 Geeft vrijheid:
o Maakt eigendom mogelijk (bv. een gebouw bezitten)
o Schept ruimte om bepaalde activiteiten of investeringen te doen
o Biedt rechtszekerheid: je weet welke regels gelden en wat je kan of mag doen
 Beperkt vrijheid:
o Belastingen maken sommige keuzes of activiteiten duurder en dus minder toegankelijk
o Belangrijk: zulke beperkingen zijn alleen legitiem als ze het algemeen belang dienen
o Ze moeten bijdragen aan de fundamentele waarden van de samenleving, zoals:
 Gelijkheid
 Solidariteit
 Zekerheid


1.1.3 KOSTENPOST OF BIJDRAGE AAN MAATSCHAPPIJ?

Belastingen als kostenpost
 Standpunt: Belastingen moeten zo laag mogelijk gehouden worden.
o Het betalen ervan wordt gezien als een louter juridische verplichting
o Alles wat wettelijk toegestaan is, mag ook
o Focus ligt op de regels, morele overwegingen verdwijnen
 Rechtsstaat België:
o België is een rechtsstaat gebaseerd op fundamentele rechten en plichten in de Grondwet.
o Legaliteitsbeginsel (art. 170 GW): “Geen belasting zonder wet”
o Belastingontwijking = juridisch toegestaan
 Burgers hebben vrijheid om via feitelijke handelingen en rechtshandelingen de fiscaal
voordeligste weg te kiezen


Belastingontduiking ≠ Belastingontwijking: belastingontduiking = fraude

o Intentioneel element: opzet
o Materieel element: effectieve schending van de wet
 Dissimulatie: op het moment van aangifte of erna (inkomsten verbergen)
 Simulatie: voorafgaand aan de aangifte door veinzen (valse Vkfactuur)



 Methoden van belastingontwijking

3

, 1. Onthouding: vermijden dat een belastbaar feit zich voordoet
2. Substitutie: bepaalde rechtshandeling in plaats van een andere stellen voor lagere/geen
belastingen
3. Fysieke ontwijking: werkelijk buiten territoriale toepassingsvoorwaarden gaan
 Tax planning = handelen met oog op fiscale gevolgen
o Wetgever stimuleert in zekere zin ook taks planning
 Bv. vroegere aftrekbaarheid van de hypotheekrente faciliteerde de aankoop van een
woning
 Bv. Tabaksaccijns ontmoedigt rokers
o Agressieve tax planning
 Excessief gebruik van de vrijheid om de fiscaal voordeligste weg te kiezen
 Vaak puur gericht op belastingontwijking
Oplossing: Algemene antimisbruikbepaling (art. 344 WIB92)
o Toetsing: is de gekozen constructie in lijn met de doelstelling van de fiscale bepaling?
o Kunstmatige constructie wanneer:
o Er geen economische doelstelling wordt nagestreefd
o Er geen verband is met de economische werkelijkheid
o Er geen toepassing is van normale commerciële of financiële voorwaarden

=> Rechtshandelingen enkel om belastingen te ontwijken

o Tegenbewijs mogelijk als er economische of zakelijke motieven zijn (niet enkel fiscale
redenen)

Antimisbruikbepalingen:
o Alert reageren op belastingontwijking voorkomt verspreiding
o Let op: niet alles mag zomaar in vraag worden gesteld -> Belangrijk dat de burger
rechtszekerheid behoudt en vooraf weet hoe de regel werkt

Belastingen als bijdrage aan de maatschappij

 Kosten verlagen leidt tot lagere baten voor de OH
o Belastingen worden aanzien als een moreel fenomeen
 Fair share en free riders
o Uitgangspunt: burger hoeft geen altruïst te zijn
 Hij mag eigen belang zwaar laten doorwegen
o MAAR wie enkel het eigen belang dient en minimaal of helemaal niet fiscaal bijdraagt is een
free rider
 Legaal fiscaal handelen maar niet meer legitiem
 Kan soms grotere impact hebben dan fraudezaak dor negatieve pers
 Als ON goed nadenken over percipatie maatschappij
o Globalisering en opeenvolgende crisissen (financiële-, corona-, energie crisis) hebben ertoe
geleid dat taks planning het brandpunt werd van publieke en politieke belangstelling
o Free riders worden het mikpunt van publieke verontwaardiging
 Case Vodafone, Ikea, Apple Amazon, Google

1.2 TAX PLANNING IN DE ACADEMISCHE LITERATUUR




4