De Impact van Trauma op de HPA-as en de Ontwikkeling van Angst-en
Stemmingsstoornissen bij Kinderen en Adolescenten
Francesca van Schaijik, 686624
Pedagogische Wetenschappen
Erasmus Universiteit Rotterdam
Femke Meijers
14 september 2024
2036 woorden
De Impact van Trauma op de HPA-as en de Ontwikkeling van Angst-en
Stemmingsstoornissen bij Kinderen en Adolescenten
1
, Abstract/Samenvatting
Deze systematische review onderzoekt de relatie tussen trauma, de hypothalamus-hypofyse-
bijnier (HPA)-as, en angst- en stemmingsstoornissen bij kinderen en adolescenten. De
onderzoeksvraag luidt: “In hoeverre is er een verband tussen de verstoring van de
hypothalamus-hypofyse-bijnier (HPA) as door trauma en de ontwikkeling van angst- en
stemmingsstoornissen in de kindertijd en adolescentie?” Vier empirische, peer-reviewed
studies, waarvan één uit 2022, zijn geanalyseerd om inzicht te krijgen in de biologische
mechanismen die ten grondslag liggen aan deze relatie. De bevindingen tonen aan dat
vroegtijdige en herhaald trauma significant bijdraagt aan HPA-as ontregeling, wat het risico
op psychische stoornissen verhoogt. De conclusie benadrukt het belang van gerichte
interventies en verder onderzoek naar de complexe interacties tussen trauma en de HPA-as,
evenals de individuele verschillen in HPA-as responsen, om de geestelijke gezondheid van
jongeren te verbeteren.
1. Inleiding
Trauma is een ingrijpende ervaring die diepgaande effecten heeft op de psychische en
emotionele ontwikkeling van kinderen en adolescenten. (American Psychological
Association, z.d.). In Nederland heeft naar schatting acht op de tien inwoners minstens één
traumatische ervaring meegemaakt, waarvan een aanzienlijk deel psychische klachten
ontwikkelt (AD,2023). Trauma in de kindertijd wordt gezien als een belangrijk risicofactor
voor de ontwikkeling van psychische stoornissen, waaronder angst-en stemmingsstoornissen
(Chapman et al.,2007). Deze stoornissen hebben verstrekkende gevolgen voor het welzijn en
de levenskwaliteit van jongeren (Witte & Nederlands Jeugdinstituut, 2018). Een cruciaal
biologisch mechanisme dat betrokken is bij de relatie tussen trauma en psychische stoornissen
is de hypothalamus-hypofyse-bijnier (HPA)-as, een belangrijk onderdeel van het
stressregulatiesysteem (McEwen, 2007). De HPA-as reguleert de afgifte van stresshormonen,
zoals cortisol, die betrokken zijn bij de stressrespons (Kalat, 2020). Bij blootstelling aan stress
signaleert de hypothalamus de hypofyse om adrenocorticotroop hormoon (ACTH) vrij te
geven, wat de productie van cortisol stimuleert. Chronische blootstelling aan stress door
trauma kan de HPA-as ontregelen, wat kan leiden tot zowel over- als onderactiviteit. Dit
2
Stemmingsstoornissen bij Kinderen en Adolescenten
Francesca van Schaijik, 686624
Pedagogische Wetenschappen
Erasmus Universiteit Rotterdam
Femke Meijers
14 september 2024
2036 woorden
De Impact van Trauma op de HPA-as en de Ontwikkeling van Angst-en
Stemmingsstoornissen bij Kinderen en Adolescenten
1
, Abstract/Samenvatting
Deze systematische review onderzoekt de relatie tussen trauma, de hypothalamus-hypofyse-
bijnier (HPA)-as, en angst- en stemmingsstoornissen bij kinderen en adolescenten. De
onderzoeksvraag luidt: “In hoeverre is er een verband tussen de verstoring van de
hypothalamus-hypofyse-bijnier (HPA) as door trauma en de ontwikkeling van angst- en
stemmingsstoornissen in de kindertijd en adolescentie?” Vier empirische, peer-reviewed
studies, waarvan één uit 2022, zijn geanalyseerd om inzicht te krijgen in de biologische
mechanismen die ten grondslag liggen aan deze relatie. De bevindingen tonen aan dat
vroegtijdige en herhaald trauma significant bijdraagt aan HPA-as ontregeling, wat het risico
op psychische stoornissen verhoogt. De conclusie benadrukt het belang van gerichte
interventies en verder onderzoek naar de complexe interacties tussen trauma en de HPA-as,
evenals de individuele verschillen in HPA-as responsen, om de geestelijke gezondheid van
jongeren te verbeteren.
1. Inleiding
Trauma is een ingrijpende ervaring die diepgaande effecten heeft op de psychische en
emotionele ontwikkeling van kinderen en adolescenten. (American Psychological
Association, z.d.). In Nederland heeft naar schatting acht op de tien inwoners minstens één
traumatische ervaring meegemaakt, waarvan een aanzienlijk deel psychische klachten
ontwikkelt (AD,2023). Trauma in de kindertijd wordt gezien als een belangrijk risicofactor
voor de ontwikkeling van psychische stoornissen, waaronder angst-en stemmingsstoornissen
(Chapman et al.,2007). Deze stoornissen hebben verstrekkende gevolgen voor het welzijn en
de levenskwaliteit van jongeren (Witte & Nederlands Jeugdinstituut, 2018). Een cruciaal
biologisch mechanisme dat betrokken is bij de relatie tussen trauma en psychische stoornissen
is de hypothalamus-hypofyse-bijnier (HPA)-as, een belangrijk onderdeel van het
stressregulatiesysteem (McEwen, 2007). De HPA-as reguleert de afgifte van stresshormonen,
zoals cortisol, die betrokken zijn bij de stressrespons (Kalat, 2020). Bij blootstelling aan stress
signaleert de hypothalamus de hypofyse om adrenocorticotroop hormoon (ACTH) vrij te
geven, wat de productie van cortisol stimuleert. Chronische blootstelling aan stress door
trauma kan de HPA-as ontregelen, wat kan leiden tot zowel over- als onderactiviteit. Dit
2
