DEEL 1: BEGINNENDE Fonemisch bewustzijn: het vermogen
GELETTERDHEID om klanken te horen, te onderscheiden
en ermee te manipuleren.
Sterkste voorspeller voor latere
1. De weg naar geletterdheid leesvaardigheid.
1.1 Inleiding Alfabetisch principe: het begrijpen dat
woorden uit losse klanken bestaan en
Ontluikende geletterdheid dat elk foneem wordt weergegeven
beginnende geletterdheid door een grafeem.
aanvankelijk lezen gevorderde
geletterdheid Klanken van een woord komen
overeen met de weergave van deze
Ontluikende geletterdheid : het klank in letters.
kennismaken, confronteren en Een visuele (letters) en een
experimenteren met (geschreven) taal. auditieve (klanken) kant.
Beperkt zich tot de kleuterschool + Klanktekenkoppeling = lettertekens
deelaspect van taalontwikkeling (grafemen) verwijzen naar de klanken
(fonemen).
Beginnende geletterdheid : besef van
gesproken taal, lezen en schrijven + het Opbouw van taal- naar
begrijpen van boodschappen. klankbewustzijn
Aanvankelijk lezen : het echte lezen ->
kinderen krijgen de code van het
schriftsysteem aangeleerd
Gevorderde geletterdheid : het
leesproces krijgt een automatischer
verloop.
1.2 Ontwikkeling metalinguïstisch 1.3 Auditieve vaardigheden
bewustzijn 1.3.1 Fonologisch bewustzijn
= Het vermogen om over taal na te Een versje onthouden
denken. Een serie woorden onthouden
Verwerven inzicht in het taalsysteem Rijmwoorden benoemen
Een woord herkennen tussen andere
Reus = korter dan kabouter woorden
Koek en boek rijmt …
Een zin bestaat uit woorden
= Klankbewustzijn
1.3.2 Fonemisch bewustzijn
Auditieve objectivatie: afstand
Fonologisch bewustzijn: ontdekken dat
nemen van de betekenis van een
woorden in klankgroepen kunnen
woord en leren luisteren naar de
worden opgedeeld (o-li-fant).
klankvorm
, Auditieve discriminatie: het horen 1.5 Het alfabetisch principe
van overeenkomsten en verschillen
tussen klanken en woorden De klank van een woord komt
overeen met de weergave van deze
klank in letters.
Isoleren van klanken: woorden met Door te kijken leren kinderen letters te
dezelfde begin-, midden- en herkennen.
eindklank herkennen + de begin- en
eindklank herkennen in een woord + 1.6 De elementaire leeshandeling
aangeven of een klank wel of niet
voorkomt in een woord. Als een kind voldoende bewust is van
Auditieve synthese: losse klanken
samenvoegen tot een woord,
woorden aaneenrijgen tot een zin.
Auditieve analyse: het horen van
klanken (fonemen) in een woord,
klankgroepen in een woord, woorden
in een zin
Manipuleren van klanken: begin-,
midden- of eindklank in een woord
vervangen door een andere klank +
benoemen welke klank in een woord
is veranderd de klanktekenkoppeling -> overgang
naar elementaire leeshandeling.
Temporeel ordenen: gehoorde Welke klank hoort bij welk teken -> 2
klanken in de juiste volgorde kunnen manieren:
onthouden
Manier 1:
Klankpositie bepalen: wat hoor je Zien van een woord en
vooraan? Wat hoor je achteraan? onderscheiden van de tekens,
(visuele analyse)
1.4 Visuele vaardigheden Het herkennen van de letter (visuele
discriminatie)
Visuele objectivatie: afstand nemen
van de betekenis van een woord en Het koppelen van de klanken aan de
leren kijken naar de lettervorm tekens en het samenvoegen van
deze klanken tot een woord
Visuele discriminatie: het zien van (auditieve synthese)
overeenkomsten en verschillen
tussen letters en voorwerpen Manier 2:
Het horen van een woord en het
Spatieel ordenen: letters in de juiste woord opdelen in klanken (auditieve
volgorde kunnen onthouden (visueel analyse)
geheugen)
Herkennen van de klanken
Letterpositie bepalen: Wat zie je (auditieve discriminatie) en het
vooraan? Wat zie je achteraan? koppelen van lettertekens daaraan
Klankzuivere woorden