Algemene psychologie - H10
EMOTIE EN MOTIVATIE
Rolle (1999): emoties hebben drie belangrijke functies
Overlevingsgericht:
angst helpt om gevaar te vermijden
Negatieve emoties = dingen die slecht voor ons zijn
Positieve emoties = dingen die goed voor ons zijn
Emoties = Tussenstap tussen stimulus en gedrag
Tussenstap = mogelijkheid om long term te plannen
Adequate communicatie in een sociale context
Emotionele toestand laten zien
Begrijpen hoe anderen zich voelen
Rekening houden met de behoeftes en verlangens van anderen
Cognitie-ondersteunend:
Verhoogde aandacht = gevoeliger voor informatie
Sneller beschikbaar maken van info
Betere opslag van herinneringen
Wat is emotie?
emotie moeilijk te definiëren → want emotionele reacties spelen zich
grotendeels af buiten het bewuste, declaratieve geheugen
Een emotie heeft minstens drie aspecten:
Beoordeling van een situatie of stimulus (evaluatie)
Een concrete respons
Een bewuste subjectieve ervaring (= gevoelens)
Emotie = een reactie op een stimulus die bestaat uit een fysiologische
opwinding en gepaard gaat met een evaluatie van de stimulus, een
Algemene psychologie - H10 1
, gezichtsuitdrukking en een subjectieve ervaring
EVALUATIE VAN DE STIMULUS
emoties ontstaan uit interacties met de omgeving
emoties en conditionering:
Positieve emotie = neiging om een bepaalde prikkel opnieuw op te
zoeken, of het gedrag te herhalen.
Negatieve emotie = neiging om prikkel te ontwijken of het gedrag te
onderdrukken
Het onderscheid tussen opzoeken en ontwijken komt voor bij ongeveer
alle levende wezens!
sommige emotionele reacties zijn aangeboren → mensen en apen
spontaan schrik van stimuli die een bedreiging gevormd hebben voor
het overleven van de soort
Andere emotionele reacties worden geleerd op basis van ervaringen of
door observatie van anderen
Wanneer gebeurt de beoordeling van de stimulus?:
Stimuli = automatische uitlokking van emoties of eerst herkenning
nodig?
James-Lange theorie (1 vd eerste theorieën): stimuli lokken een
lichamelijke reactie uit die naderhand door onze hersenen als een
emotie geïnterpreteerd worden
Kritiek: lichaamsreacties zijn niet snel genoeg en niet
gedifferentieerd genoeg om te weten of we een stimulus moeten
benaderen of ervan weglopen
Veranderingen in de sympathische zenuwstelsel pas na 1 a 2
seconden op. Vertraging is in strijd met de kern van de theorie
Inspuitingen met adrenaline: alleen maar lichamelijke symptomen
(tintelingen, hartkloppingen), maar geen emoties
Lichamelijke opwinding alleen is dus onvoldoende om van een
emotie te kunnen spreken
Algemene psychologie - H10 2
, Cannon-Bard: emotie-opwekkende situatie stimuleert tegelijk
Sympathische zenuwstelsel = lichamelijke opwinding
hersenen = beoordeling en emotionele beleving
Cognitive appraisal:
Eerst cognitieve beoordeling
Dan fysiologische opwinding
bekendste voorstander: Lazarus
Onbewuste processen bij de stimulusbeoordeling:
De drie theorieën bevatten elk een stukje van de (huidige) waarheid
Ja, mensen lezen een stukje hun emoties af door te reageren op
lichamelijke veranderingen (James-Lange)
Ja, er zijn twee onafhankelijke routes (Cannon-Bard): een bewuste
en een onbewuste
Ja, er is ook een cognitieve appraisal nodig (Lazarus)
Paradigmashift: inzicht dat heel wat cognitieve processen onbewust
verlopen
Lichamelijke reactie op een stimulus kan plaatsvinden voordat we
een stimulus bewust herkend en benoemd hebben
Gezichtsherkenning
Algemene psychologie - H10 3
EMOTIE EN MOTIVATIE
Rolle (1999): emoties hebben drie belangrijke functies
Overlevingsgericht:
angst helpt om gevaar te vermijden
Negatieve emoties = dingen die slecht voor ons zijn
Positieve emoties = dingen die goed voor ons zijn
Emoties = Tussenstap tussen stimulus en gedrag
Tussenstap = mogelijkheid om long term te plannen
Adequate communicatie in een sociale context
Emotionele toestand laten zien
Begrijpen hoe anderen zich voelen
Rekening houden met de behoeftes en verlangens van anderen
Cognitie-ondersteunend:
Verhoogde aandacht = gevoeliger voor informatie
Sneller beschikbaar maken van info
Betere opslag van herinneringen
Wat is emotie?
emotie moeilijk te definiëren → want emotionele reacties spelen zich
grotendeels af buiten het bewuste, declaratieve geheugen
Een emotie heeft minstens drie aspecten:
Beoordeling van een situatie of stimulus (evaluatie)
Een concrete respons
Een bewuste subjectieve ervaring (= gevoelens)
Emotie = een reactie op een stimulus die bestaat uit een fysiologische
opwinding en gepaard gaat met een evaluatie van de stimulus, een
Algemene psychologie - H10 1
, gezichtsuitdrukking en een subjectieve ervaring
EVALUATIE VAN DE STIMULUS
emoties ontstaan uit interacties met de omgeving
emoties en conditionering:
Positieve emotie = neiging om een bepaalde prikkel opnieuw op te
zoeken, of het gedrag te herhalen.
Negatieve emotie = neiging om prikkel te ontwijken of het gedrag te
onderdrukken
Het onderscheid tussen opzoeken en ontwijken komt voor bij ongeveer
alle levende wezens!
sommige emotionele reacties zijn aangeboren → mensen en apen
spontaan schrik van stimuli die een bedreiging gevormd hebben voor
het overleven van de soort
Andere emotionele reacties worden geleerd op basis van ervaringen of
door observatie van anderen
Wanneer gebeurt de beoordeling van de stimulus?:
Stimuli = automatische uitlokking van emoties of eerst herkenning
nodig?
James-Lange theorie (1 vd eerste theorieën): stimuli lokken een
lichamelijke reactie uit die naderhand door onze hersenen als een
emotie geïnterpreteerd worden
Kritiek: lichaamsreacties zijn niet snel genoeg en niet
gedifferentieerd genoeg om te weten of we een stimulus moeten
benaderen of ervan weglopen
Veranderingen in de sympathische zenuwstelsel pas na 1 a 2
seconden op. Vertraging is in strijd met de kern van de theorie
Inspuitingen met adrenaline: alleen maar lichamelijke symptomen
(tintelingen, hartkloppingen), maar geen emoties
Lichamelijke opwinding alleen is dus onvoldoende om van een
emotie te kunnen spreken
Algemene psychologie - H10 2
, Cannon-Bard: emotie-opwekkende situatie stimuleert tegelijk
Sympathische zenuwstelsel = lichamelijke opwinding
hersenen = beoordeling en emotionele beleving
Cognitive appraisal:
Eerst cognitieve beoordeling
Dan fysiologische opwinding
bekendste voorstander: Lazarus
Onbewuste processen bij de stimulusbeoordeling:
De drie theorieën bevatten elk een stukje van de (huidige) waarheid
Ja, mensen lezen een stukje hun emoties af door te reageren op
lichamelijke veranderingen (James-Lange)
Ja, er zijn twee onafhankelijke routes (Cannon-Bard): een bewuste
en een onbewuste
Ja, er is ook een cognitieve appraisal nodig (Lazarus)
Paradigmashift: inzicht dat heel wat cognitieve processen onbewust
verlopen
Lichamelijke reactie op een stimulus kan plaatsvinden voordat we
een stimulus bewust herkend en benoemd hebben
Gezichtsherkenning
Algemene psychologie - H10 3
