Samenvatting CE4 B-lijn (toets 2)
Hoofdstuk 4 De eindbalans
4.1 De functie van de eindbalans
De eindbalans is het sluitstuk van het financieel plan.
Bij de bespreking van de eindbalans staan twee zaken centraal:
- De functie van de eindbalans. Waarom stellen we een eindbalans op?
- Berekeningen die gemaakt worden om de eindbalans te kunnen opstellen. Hoe stellen we
een eindbalans op?
4.1.1 Waarom stellen we een eindbalans op?
Een onderneming en haar belanghebbenden willen weten hoe de financiële positie is aan het einde
van een boekingsperiode. Aan de hand van de eindbalans kan de verhouding van eigen vermogen ten
opzichte van vreemd vermogen worden bepaald, kan bepaald worden of een onderneming aan zijn
betalingsverplichtingen kan voldoen en kan het rendement op het vermogen worden berekend (al is
voor dat laatste ook nog de resultatenrekening nodig). Verder wil een onderneming uiteraard weten
hoe de waarde van haar bezittingen is veranderd; ook daarvoor dient de eindbalans.
4.1.2 Hoe kunnen we de bedragen van de posten op de eindbalans bepalen?
We moeten voor elke post op de balans weten wat de situatie was aan het begin van de
boekingsperiode en welke veranderingen zijn opgetreden in de boekingsperiode. De beginsituatie
kunnen we van de beginbalans aflezen. De veranderingen kunnen we afleiden van de financiële
transacties, de resultatenrekening en het liquiditeitsoverzicht.
Formule:
Eindwaarde van een post = beginwaarde post + veranderingen (positief of negatief)
4.1.3 Bepaling van het eigen vermogen op de balans
De grootte van de verandering van het eigen vermogen zijn belangrijke criteria voor de financiële
positie van een onderneming. In deze paragraaf wordt besproken welke factoren van belang zijn voor
de verandering van het eigen vermogen en de berekening van het eigen vermogen op de eindbalans.
4.1.3.1 De relatie tussen nettowinst en het eigen vermogen
Bij de start van een onderneming wordt het eigen vermogen gevormd door ingebracht spaargeld en
ingebrachte bezittingen van de eigenaar en schenkingen van derden aan de onderneming. Als een
onderneming winst of verlies gaat maken gaat het eigen vermogen omhoog of omlaag.
Over de winst moet nog inkomstenbelasting betaald worden indien de juridische vorm een
eenmanszaak of vennootschap onder firma betreft; bij de bv en nv moet
vennootschapsbelasting over de winst worden betaald en wordt er meestal ook nog een
winstuitkering gedaan aan de aandeelhouders in de vorm van dividend.
Vaak zullen we in vraagstukken de belasting over de winst buiten beschouwing laten, in die
versimpelde werkelijkheid geldt dat de winst volgens de resultatenrekening in zijn geheel zal
worden toegevoegd aan het eigen vermogen.
4.1.3.2 De relatie tussen privéopnamen en privéstortingen verlaagt het eigen vermogen
Door privéopnamen dalen de bezittingen (liquide middelen of andere bezittingen); dit gaat ten koste
van het eigen vermogen. Andersom zullen privéstortingen het eigen vermogen juist doen toenemen.
4.1.3.3 Formule voor de berekening van het eigen vermogen op de eindbalans
Eigen vermogen einde periode = eigen vermogen begin periode + winstsaldo – privéopnamen +
privéstortingen
, Winstsaldo kan positief of negatief zijn (winst of verlies).
4.1.4 Casus onderneming Van Geesteren
Zie Edumondo voor casus.
4.2 Opstellen van de eindbalans (VOOR UITLEG MET VOORBEELD ZIE EDUMUNDO)
Het is voor het opstellen van de eindbalans noodzakelijk om eert de resultatenrekening en het
liquiditeitsoverzicht op te stellen. Ook de beginbalans is nodig.
FORMULE:
Eindwaarde van een post = beginwaarde post + veranderingen (positief of negatief)
Voor elke balanspost gaan we als volgt te werk:
1. Noteer de algemene formule van de eindwaarde;
2. Pas de formule toe op de gegevens/cijfers van de opdracht.
4.2.1 Eindwaarde vaste activa
Formule eindwaarde VASTE ACTIVA:
Eindwaarde = beginwaarde + investeringen - desinvesteringen - afschrijvingen.
Met investeringen bedoelen we het aankopen van vaste activa door het bedrijf, waardoor de
waarde van de vaste activa in het bedrijf hoger wordt.
Met desinvesteringen bedoelen we het verkopen van vaste activa door het bedrijf, waardoor
de waarde van de vaste activa in het bedrijf uiteraard lager wordt.
4.2.2 Eindwaarde vlottende activa
Vlottende activa betreft voorraden, debiteuren en liquide middelen, et cetera.
Formule eindwaarde VOORRADEN:
Eindwaarde = beginwaarde + inkopen - inkoopwaarde van de omzet.
Formule eindwaarde DEBITEUREN: voor makkelijkere berekening zie Edumundo
Eindwaarde = beginwaarde + verkopen op rekening - ontvangsten van debiteuren.
Formule eindwaarde LIQUIDEMIDDELEN:
Eindsaldo = beginsaldo + ontvangsten – uitgaven.
4.2.3 Eindwaarde eigen vermogen
Formule eindwaarde EIGEN VERMOGEN:
Eindwaarde eigen vermogen = beginwaarde + winstsaldo - privéopnamen + privéstortingen
4.2.4 Eindwaarde lang vreemd vermogen
Lang vreemd vermogen betreft leningen met een looptijd van meer dan een jaar. Dat kan een lening
zijn bij een bank of een andere partij of een lening met een onderpand, een zogenaamde
hypothecaire lening. Voor als deze leningen kunnen we een algemene formule gebruiken om de
eindwaarde te bepalen:
Formule eindwaarde LANGE LENING:
Eindwaarde lening = beginwaarde lening + extra lening – aflossingen
4.2.5 Eindwaarde kort vreemd vermogen
Kort vreemd vermogen betreft crediteuren, nog te betalen belasting, nog te betalen huur, nog te
betalen rente, et cetera, maar ook een ‘roodstand’ lopende rekening (‘Bank Rekening Courant’
betreft dan immers een korte schuld).
Hoofdstuk 4 De eindbalans
4.1 De functie van de eindbalans
De eindbalans is het sluitstuk van het financieel plan.
Bij de bespreking van de eindbalans staan twee zaken centraal:
- De functie van de eindbalans. Waarom stellen we een eindbalans op?
- Berekeningen die gemaakt worden om de eindbalans te kunnen opstellen. Hoe stellen we
een eindbalans op?
4.1.1 Waarom stellen we een eindbalans op?
Een onderneming en haar belanghebbenden willen weten hoe de financiële positie is aan het einde
van een boekingsperiode. Aan de hand van de eindbalans kan de verhouding van eigen vermogen ten
opzichte van vreemd vermogen worden bepaald, kan bepaald worden of een onderneming aan zijn
betalingsverplichtingen kan voldoen en kan het rendement op het vermogen worden berekend (al is
voor dat laatste ook nog de resultatenrekening nodig). Verder wil een onderneming uiteraard weten
hoe de waarde van haar bezittingen is veranderd; ook daarvoor dient de eindbalans.
4.1.2 Hoe kunnen we de bedragen van de posten op de eindbalans bepalen?
We moeten voor elke post op de balans weten wat de situatie was aan het begin van de
boekingsperiode en welke veranderingen zijn opgetreden in de boekingsperiode. De beginsituatie
kunnen we van de beginbalans aflezen. De veranderingen kunnen we afleiden van de financiële
transacties, de resultatenrekening en het liquiditeitsoverzicht.
Formule:
Eindwaarde van een post = beginwaarde post + veranderingen (positief of negatief)
4.1.3 Bepaling van het eigen vermogen op de balans
De grootte van de verandering van het eigen vermogen zijn belangrijke criteria voor de financiële
positie van een onderneming. In deze paragraaf wordt besproken welke factoren van belang zijn voor
de verandering van het eigen vermogen en de berekening van het eigen vermogen op de eindbalans.
4.1.3.1 De relatie tussen nettowinst en het eigen vermogen
Bij de start van een onderneming wordt het eigen vermogen gevormd door ingebracht spaargeld en
ingebrachte bezittingen van de eigenaar en schenkingen van derden aan de onderneming. Als een
onderneming winst of verlies gaat maken gaat het eigen vermogen omhoog of omlaag.
Over de winst moet nog inkomstenbelasting betaald worden indien de juridische vorm een
eenmanszaak of vennootschap onder firma betreft; bij de bv en nv moet
vennootschapsbelasting over de winst worden betaald en wordt er meestal ook nog een
winstuitkering gedaan aan de aandeelhouders in de vorm van dividend.
Vaak zullen we in vraagstukken de belasting over de winst buiten beschouwing laten, in die
versimpelde werkelijkheid geldt dat de winst volgens de resultatenrekening in zijn geheel zal
worden toegevoegd aan het eigen vermogen.
4.1.3.2 De relatie tussen privéopnamen en privéstortingen verlaagt het eigen vermogen
Door privéopnamen dalen de bezittingen (liquide middelen of andere bezittingen); dit gaat ten koste
van het eigen vermogen. Andersom zullen privéstortingen het eigen vermogen juist doen toenemen.
4.1.3.3 Formule voor de berekening van het eigen vermogen op de eindbalans
Eigen vermogen einde periode = eigen vermogen begin periode + winstsaldo – privéopnamen +
privéstortingen
, Winstsaldo kan positief of negatief zijn (winst of verlies).
4.1.4 Casus onderneming Van Geesteren
Zie Edumondo voor casus.
4.2 Opstellen van de eindbalans (VOOR UITLEG MET VOORBEELD ZIE EDUMUNDO)
Het is voor het opstellen van de eindbalans noodzakelijk om eert de resultatenrekening en het
liquiditeitsoverzicht op te stellen. Ook de beginbalans is nodig.
FORMULE:
Eindwaarde van een post = beginwaarde post + veranderingen (positief of negatief)
Voor elke balanspost gaan we als volgt te werk:
1. Noteer de algemene formule van de eindwaarde;
2. Pas de formule toe op de gegevens/cijfers van de opdracht.
4.2.1 Eindwaarde vaste activa
Formule eindwaarde VASTE ACTIVA:
Eindwaarde = beginwaarde + investeringen - desinvesteringen - afschrijvingen.
Met investeringen bedoelen we het aankopen van vaste activa door het bedrijf, waardoor de
waarde van de vaste activa in het bedrijf hoger wordt.
Met desinvesteringen bedoelen we het verkopen van vaste activa door het bedrijf, waardoor
de waarde van de vaste activa in het bedrijf uiteraard lager wordt.
4.2.2 Eindwaarde vlottende activa
Vlottende activa betreft voorraden, debiteuren en liquide middelen, et cetera.
Formule eindwaarde VOORRADEN:
Eindwaarde = beginwaarde + inkopen - inkoopwaarde van de omzet.
Formule eindwaarde DEBITEUREN: voor makkelijkere berekening zie Edumundo
Eindwaarde = beginwaarde + verkopen op rekening - ontvangsten van debiteuren.
Formule eindwaarde LIQUIDEMIDDELEN:
Eindsaldo = beginsaldo + ontvangsten – uitgaven.
4.2.3 Eindwaarde eigen vermogen
Formule eindwaarde EIGEN VERMOGEN:
Eindwaarde eigen vermogen = beginwaarde + winstsaldo - privéopnamen + privéstortingen
4.2.4 Eindwaarde lang vreemd vermogen
Lang vreemd vermogen betreft leningen met een looptijd van meer dan een jaar. Dat kan een lening
zijn bij een bank of een andere partij of een lening met een onderpand, een zogenaamde
hypothecaire lening. Voor als deze leningen kunnen we een algemene formule gebruiken om de
eindwaarde te bepalen:
Formule eindwaarde LANGE LENING:
Eindwaarde lening = beginwaarde lening + extra lening – aflossingen
4.2.5 Eindwaarde kort vreemd vermogen
Kort vreemd vermogen betreft crediteuren, nog te betalen belasting, nog te betalen huur, nog te
betalen rente, et cetera, maar ook een ‘roodstand’ lopende rekening (‘Bank Rekening Courant’
betreft dan immers een korte schuld).
