Inhoudsopgave
Inleidende les ................................................................................................................................................. 5
Waarover gaat het? ....................................................................................................................................... 5
Bronnen van verbintenissen .......................................................................................................................... 5
Basisprincipes/doelstellingen (3) ................................................................................................................... 5
Van oud naar nieuw recht ............................................................................................................................. 6
DEEL 1: HET BEGRIP VERBINTENIS EN DE SOORTEN VERBINTENISSEN ............................................................. 7
Hoofdstuk 1. Het begrip verbintenis ................................................................................................................... 7
Het begrip verbintenis ................................................................................................................................... 7
Natuurlijke verbintenis .................................................................................................................................. 8
Hoofdstuk 2. De verschillende soorten verbintenissen ..................................................................................... 10
1. Indeling volgens het voorwerp van de verbintenis ................................................................................. 10
2. Indeling volgens het aantal SE’S OF SA’S ................................................................................................. 12
3. Indeling volgens de modaliteiten............................................................................................................. 20
DEEL 2: DE BRONNEN EN GEVOLGEN VAN VERBINTENISSEN ......................................................................... 29
Hoofdstuk 1. De verbintenis door eenzijdige wilsuiting .................................................................................... 29
Hoofdstuk 2. De schijn- of vertrouwensleer ...................................................................................................... 30
Hoofdstuk 3. De overeenkomst – Definitie en soorten ..................................................................................... 32
Consensuele, zakelijke en plechtige overeenkomsten: ............................................................................... 32
Eenzijdige en wederkerige contracten: ....................................................................................................... 33
Overeenkomst ten kosteloze titel en ten bezwarende titel: ....................................................................... 33
Vergeldende contracten en kanscontracten: .............................................................................................. 34
Toetrededingscontracten en standaardbedingen: ...................................................................................... 34
Contract met een consument: ..................................................................................................................... 35
Benoemde, onbenoemde en gemengde contracten: .................................................................................. 35
Contracten intuiti personae:........................................................................................................................ 36
Hoofdcontract en bijkomend contract: ....................................................................................................... 37
Aflopende contracten en duurcontracten: .................................................................................................. 37
Hoofdstuk 4: De grondbeginselen van het contractenrecht ............................................................................. 38
Inleiding ....................................................................................................................................................... 38
De socialisering van het contractenrecht: nuancering wilsautonomie ....................................................... 38
Hoofdstuk 5. De totstandkoming van de overeenkomst .................................................................................. 42
Precontractuele fase.................................................................................................................................... 42
Sluiten van de overeenkomst: aanbod en aanvaarding .............................................................................. 47
Hoofdstuk 6. Geldigheidsvereisten van de overeenkomst ................................................................................ 51
1. De wilsovereenstemming (toestemming van partijen) ........................................................................... 51
2. Soorten wilsgebreken .............................................................................................................................. 53
3. De bekwaamheid ..................................................................................................................................... 58
4. Het voorwerp ........................................................................................................................................... 60
4. De oorzaak ............................................................................................................................................... 63
DEEL 3: DE GEVOLGEN VAN HET CONTRACT VOOR DE CONTRACTPARTIJEN .................................................. 66
Hoofdstuk 1. De interpretatie en de uitvoering ter goeder trouw van het contract. ........................................ 66
Interpretatie van de ovk .............................................................................................................................. 66
Herkwalificatie van de ovk ........................................................................................................................... 70
Inhoud van het contract .............................................................................................................................. 70
1
, De uitvoering ter goeder trouw en verbod op rechtsmisbruik .................................................................... 72
Hoofdstuk 2: De contractuele aansprakelijkheid .............................................................................................. 78
Voor eigen gedrag ....................................................................................................................................... 78
Voor hulppersonen ...................................................................................................................................... 80
Voor hulpvoorwerpen ................................................................................................................................. 81
Overmacht ................................................................................................................................................... 82
Verandering van omstandigheden/imprevisieleer ...................................................................................... 86
Contractuele aansprakelijkheidsregeringen ................................................................................................ 87
Hoofdstuk 8: Sancties bij contractbreuk ........................................................................................................... 90
Uitvoering in natura..................................................................................................................................... 91
Schadeherstel .............................................................................................................................................. 94
Ontbinding ................................................................................................................................................... 99
Prijsvermindering....................................................................................................................................... 105
Schorsing van verbintenissen .................................................................................................................... 106
Hoofdstuk 4. Gronden en gevolgen van tenietgaan van overeenkomst ......................................................... 109
Afdeling 1 - Hoe gaan verbintenissen teniet? ............................................................................................ 109
Afdeling 2 – Nietigheid .............................................................................................................................. 110
Afdeling 3 - Eenzijdige opzegging .............................................................................................................. 116
Afdeling 6 – Postcontractuele verbintenissen ........................................................................................... 119
DEEL 4: GEVOLGEN VAN HET CONTRACT VOOR DERDEN ............................................................................. 120
Hoofdstuk 1. Algemeen .................................................................................................................................. 120
Hoofdstuk 2. Onderscheid tussen contractpartijen en derden ....................................................................... 120
Definitie contractspartij: ............................................................................................................................ 121
Definitie derde: .......................................................................................................................................... 122
Hoofdstuk 3. Relativiteit van de obligatoire (interne) gevolgen ..................................................................... 122
Draagwijdte ............................................................................................................................................... 122
Actieve uitzonderingen .............................................................................................................................. 123
Passieve uitzonderingen ............................................................................................................................ 127
Hoofdstuk 4. Tegenwerpelijkheid van de externe gevolgen ........................................................................... 129
Draagwijdte en betekenis van tegenstelbaarheid externe gevolgen ........................................................ 129
Gevolgen .................................................................................................................................................... 130
Derdemedeplichtigheid aan andermans contractbreuk ............................................................................ 131
Uitzonderingen .......................................................................................................................................... 131
DEEL 5: DE RECHTSFEITEN ........................................................................................................................... 134
Bronnen verbintenissen: ........................................................................................................................... 134
Begrip oneigenlijke of quasi-contracten: ................................................................................................... 134
Hoofdstuk 1. Zaakwaarneming ...................................................................................................................... 135
Definitie: .................................................................................................................................................... 135
Toepassingsvoorwaarden (4):.................................................................................................................... 136
Bewijs......................................................................................................................................................... 137
Verbintenissen/verplichtingen van de zaakwaarnemer ............................................................................ 137
Verbintenissen van de meester van de zaak: ............................................................................................ 138
Hoofdstuk 2. De onverschuldige betaling ....................................................................................................... 139
Definitie: .................................................................................................................................................... 139
Toepassingsvoorwaarden: ......................................................................................................................... 139
Gevolgen .................................................................................................................................................... 140
Verplichtingen van de betaler ................................................................................................................... 140
Hoofdstuk 3. De ongerechtvaardigde verrijking ............................................................................................. 141
Definitie ..................................................................................................................................................... 141
2
, Toepassingsvoorwaarden .......................................................................................................................... 142
Bewijslast: .................................................................................................................................................. 143
Gevolgen: ................................................................................................................................................... 143
DEEL 6: OVERDRACHT VAN VERBINTENISSEN EN CONTRACTEN................................................................... 144
Hoofdstuk 1. Overdracht (of cessie) van schuldvordering .............................................................................. 145
Definitie ..................................................................................................................................................... 145
Kenmerken overdracht van schuldvordering ............................................................................................ 146
Uitzonderingen op mogelijkheid tot cessie: .............................................................................................. 147
Wettelijke regeling .................................................................................................................................... 147
Totstandkoming cessie: ............................................................................................................................. 147
Totstandkoming cessie: ............................................................................................................................. 148
Gevolgen van cessie - verhouding cedent/cessionaris: ............................................................................. 148
Gevolgen van cessie -tussen overnemer en gecedeerde SA ..................................................................... 149
Hoofdstuk 2. Schuld-en contractoverdracht ................................................................................................... 150
Schuldoverdracht ....................................................................................................................................... 150
Contractsoverdracht .................................................................................................................................. 152
DEEL 7: TENIETGAAN OF UITDOVEN VAN DE VERBINTENIS OF DE RECHTSVORDERING ................................ 154
Hoofdstuk 1. Nakoming van de verbintenis of betaling.................................................................................. 154
Begrip betaling ........................................................................................................................................... 154
Toepassingsvoorwaarden .......................................................................................................................... 154
Betaling van een geldsom .......................................................................................................................... 157
Modaliteiten van de betaling..................................................................................................................... 160
Betaling met subrogatie ............................................................................................................................ 161
Gedwongen betaling.................................................................................................................................. 165
Hoofdstuk 2. Schuldvernieuwin ...................................................................................................................... 170
Begrip......................................................................................................................................................... 170
Toepassingsvoorwaarden .......................................................................................................................... 170
Bewijs schuldvernieuwing ......................................................................................................................... 173
Gevolgen: ................................................................................................................................................... 173
Hoofdstuk 3. Kwijtschelding van schuld, afstand van recht en rechtsverwerking .......................................... 174
Kwijtschelding van schuld .......................................................................................................................... 174
Afstand van recht....................................................................................................................................... 175
Rechtsverwerking ...................................................................................................................................... 176
Hoofdstuk 4. Schuldvergelijking ..................................................................................................................... 179
Begrip......................................................................................................................................................... 179
Wettelijke schuldvergelijking..................................................................................................................... 179
Gerechtelijke schuldvergelijking ................................................................................................................ 183
Conventionele schuldvergelijking .............................................................................................................. 183
Hoofdstuk 5. Verval door verdwijning van het voorwerp ............................................................................... 184
Hoofdstuk 6. Schuldvermenging ..................................................................................................................... 184
Kenmerken ................................................................................................................................................ 184
Toepassingsvoorwaarden .......................................................................................................................... 184
Gevolgen .................................................................................................................................................... 184
Hoofdstuk 7. De bevrijdende verjaring ........................................................................................................... 185
Soorten ...................................................................................................................................................... 185
Gevolgen verjaring ..................................................................................................................................... 185
Berekening: ................................................................................................................................................ 185
Termijnen................................................................................................................................................... 186
Stuiting....................................................................................................................................................... 187
Schorsing: .................................................................................................................................................. 188
3
, Hoofdstuk 8. Verval van recht if bevoegdheid ................................................................................................ 189
DEEL 8 – HET BEWIJS ................................................................................................................................... 190
Hoofdstuk 1. Algemeen .................................................................................................................................. 190
Inleidende beschouwingen ........................................................................................................................ 190
Algemene beginselen ................................................................................................................................ 191
Hoofdstuk 2. Voorwerp van het bewijs ........................................................................................................... 193
Hoofdstuk 3. De bewijslast ............................................................................................................................. 193
Algemene beginselen ................................................................................................................................ 193
Uitzondering: ............................................................................................................................................. 194
Bewijs door waarschijnlijkheid, vnl. bij negatieve feiten: .......................................................................... 194
Hoofdstuk 4. De bewijsstandaard (overgeslagen in les) ................................................................................. 195
Algemene regel: ......................................................................................................................................... 195
Uitzondering: ............................................................................................................................................. 195
Hoofdstuk 5. Wettelijke vermoedens (overgeslagen in les) ............................................................................ 195
Hoofdstuk 7. De toelaatbaarheid van de bewijsmiddelen .............................................................................. 195
Principes .................................................................................................................................................... 195
Gereglementeerd bewijsstelsel: geschrift ................................................................................................. 195
Uitzonderingen op gereglementeerd bewijsstelsel ................................................................................... 196
Hoofdstuk 7. De bewijsmiddelen .................................................................................................................... 198
Hiërarchie bewijsmiddelen: ....................................................................................................................... 198
Schriftelijk bewijs ....................................................................................................................................... 198
Bewijs door getuigen ................................................................................................................................. 200
Bewijs door vermoedens ........................................................................................................................... 200
Bekentenis: ................................................................................................................................................ 200
Gedingbeslissende eed .............................................................................................................................. 201
4
Inleidende les ................................................................................................................................................. 5
Waarover gaat het? ....................................................................................................................................... 5
Bronnen van verbintenissen .......................................................................................................................... 5
Basisprincipes/doelstellingen (3) ................................................................................................................... 5
Van oud naar nieuw recht ............................................................................................................................. 6
DEEL 1: HET BEGRIP VERBINTENIS EN DE SOORTEN VERBINTENISSEN ............................................................. 7
Hoofdstuk 1. Het begrip verbintenis ................................................................................................................... 7
Het begrip verbintenis ................................................................................................................................... 7
Natuurlijke verbintenis .................................................................................................................................. 8
Hoofdstuk 2. De verschillende soorten verbintenissen ..................................................................................... 10
1. Indeling volgens het voorwerp van de verbintenis ................................................................................. 10
2. Indeling volgens het aantal SE’S OF SA’S ................................................................................................. 12
3. Indeling volgens de modaliteiten............................................................................................................. 20
DEEL 2: DE BRONNEN EN GEVOLGEN VAN VERBINTENISSEN ......................................................................... 29
Hoofdstuk 1. De verbintenis door eenzijdige wilsuiting .................................................................................... 29
Hoofdstuk 2. De schijn- of vertrouwensleer ...................................................................................................... 30
Hoofdstuk 3. De overeenkomst – Definitie en soorten ..................................................................................... 32
Consensuele, zakelijke en plechtige overeenkomsten: ............................................................................... 32
Eenzijdige en wederkerige contracten: ....................................................................................................... 33
Overeenkomst ten kosteloze titel en ten bezwarende titel: ....................................................................... 33
Vergeldende contracten en kanscontracten: .............................................................................................. 34
Toetrededingscontracten en standaardbedingen: ...................................................................................... 34
Contract met een consument: ..................................................................................................................... 35
Benoemde, onbenoemde en gemengde contracten: .................................................................................. 35
Contracten intuiti personae:........................................................................................................................ 36
Hoofdcontract en bijkomend contract: ....................................................................................................... 37
Aflopende contracten en duurcontracten: .................................................................................................. 37
Hoofdstuk 4: De grondbeginselen van het contractenrecht ............................................................................. 38
Inleiding ....................................................................................................................................................... 38
De socialisering van het contractenrecht: nuancering wilsautonomie ....................................................... 38
Hoofdstuk 5. De totstandkoming van de overeenkomst .................................................................................. 42
Precontractuele fase.................................................................................................................................... 42
Sluiten van de overeenkomst: aanbod en aanvaarding .............................................................................. 47
Hoofdstuk 6. Geldigheidsvereisten van de overeenkomst ................................................................................ 51
1. De wilsovereenstemming (toestemming van partijen) ........................................................................... 51
2. Soorten wilsgebreken .............................................................................................................................. 53
3. De bekwaamheid ..................................................................................................................................... 58
4. Het voorwerp ........................................................................................................................................... 60
4. De oorzaak ............................................................................................................................................... 63
DEEL 3: DE GEVOLGEN VAN HET CONTRACT VOOR DE CONTRACTPARTIJEN .................................................. 66
Hoofdstuk 1. De interpretatie en de uitvoering ter goeder trouw van het contract. ........................................ 66
Interpretatie van de ovk .............................................................................................................................. 66
Herkwalificatie van de ovk ........................................................................................................................... 70
Inhoud van het contract .............................................................................................................................. 70
1
, De uitvoering ter goeder trouw en verbod op rechtsmisbruik .................................................................... 72
Hoofdstuk 2: De contractuele aansprakelijkheid .............................................................................................. 78
Voor eigen gedrag ....................................................................................................................................... 78
Voor hulppersonen ...................................................................................................................................... 80
Voor hulpvoorwerpen ................................................................................................................................. 81
Overmacht ................................................................................................................................................... 82
Verandering van omstandigheden/imprevisieleer ...................................................................................... 86
Contractuele aansprakelijkheidsregeringen ................................................................................................ 87
Hoofdstuk 8: Sancties bij contractbreuk ........................................................................................................... 90
Uitvoering in natura..................................................................................................................................... 91
Schadeherstel .............................................................................................................................................. 94
Ontbinding ................................................................................................................................................... 99
Prijsvermindering....................................................................................................................................... 105
Schorsing van verbintenissen .................................................................................................................... 106
Hoofdstuk 4. Gronden en gevolgen van tenietgaan van overeenkomst ......................................................... 109
Afdeling 1 - Hoe gaan verbintenissen teniet? ............................................................................................ 109
Afdeling 2 – Nietigheid .............................................................................................................................. 110
Afdeling 3 - Eenzijdige opzegging .............................................................................................................. 116
Afdeling 6 – Postcontractuele verbintenissen ........................................................................................... 119
DEEL 4: GEVOLGEN VAN HET CONTRACT VOOR DERDEN ............................................................................. 120
Hoofdstuk 1. Algemeen .................................................................................................................................. 120
Hoofdstuk 2. Onderscheid tussen contractpartijen en derden ....................................................................... 120
Definitie contractspartij: ............................................................................................................................ 121
Definitie derde: .......................................................................................................................................... 122
Hoofdstuk 3. Relativiteit van de obligatoire (interne) gevolgen ..................................................................... 122
Draagwijdte ............................................................................................................................................... 122
Actieve uitzonderingen .............................................................................................................................. 123
Passieve uitzonderingen ............................................................................................................................ 127
Hoofdstuk 4. Tegenwerpelijkheid van de externe gevolgen ........................................................................... 129
Draagwijdte en betekenis van tegenstelbaarheid externe gevolgen ........................................................ 129
Gevolgen .................................................................................................................................................... 130
Derdemedeplichtigheid aan andermans contractbreuk ............................................................................ 131
Uitzonderingen .......................................................................................................................................... 131
DEEL 5: DE RECHTSFEITEN ........................................................................................................................... 134
Bronnen verbintenissen: ........................................................................................................................... 134
Begrip oneigenlijke of quasi-contracten: ................................................................................................... 134
Hoofdstuk 1. Zaakwaarneming ...................................................................................................................... 135
Definitie: .................................................................................................................................................... 135
Toepassingsvoorwaarden (4):.................................................................................................................... 136
Bewijs......................................................................................................................................................... 137
Verbintenissen/verplichtingen van de zaakwaarnemer ............................................................................ 137
Verbintenissen van de meester van de zaak: ............................................................................................ 138
Hoofdstuk 2. De onverschuldige betaling ....................................................................................................... 139
Definitie: .................................................................................................................................................... 139
Toepassingsvoorwaarden: ......................................................................................................................... 139
Gevolgen .................................................................................................................................................... 140
Verplichtingen van de betaler ................................................................................................................... 140
Hoofdstuk 3. De ongerechtvaardigde verrijking ............................................................................................. 141
Definitie ..................................................................................................................................................... 141
2
, Toepassingsvoorwaarden .......................................................................................................................... 142
Bewijslast: .................................................................................................................................................. 143
Gevolgen: ................................................................................................................................................... 143
DEEL 6: OVERDRACHT VAN VERBINTENISSEN EN CONTRACTEN................................................................... 144
Hoofdstuk 1. Overdracht (of cessie) van schuldvordering .............................................................................. 145
Definitie ..................................................................................................................................................... 145
Kenmerken overdracht van schuldvordering ............................................................................................ 146
Uitzonderingen op mogelijkheid tot cessie: .............................................................................................. 147
Wettelijke regeling .................................................................................................................................... 147
Totstandkoming cessie: ............................................................................................................................. 147
Totstandkoming cessie: ............................................................................................................................. 148
Gevolgen van cessie - verhouding cedent/cessionaris: ............................................................................. 148
Gevolgen van cessie -tussen overnemer en gecedeerde SA ..................................................................... 149
Hoofdstuk 2. Schuld-en contractoverdracht ................................................................................................... 150
Schuldoverdracht ....................................................................................................................................... 150
Contractsoverdracht .................................................................................................................................. 152
DEEL 7: TENIETGAAN OF UITDOVEN VAN DE VERBINTENIS OF DE RECHTSVORDERING ................................ 154
Hoofdstuk 1. Nakoming van de verbintenis of betaling.................................................................................. 154
Begrip betaling ........................................................................................................................................... 154
Toepassingsvoorwaarden .......................................................................................................................... 154
Betaling van een geldsom .......................................................................................................................... 157
Modaliteiten van de betaling..................................................................................................................... 160
Betaling met subrogatie ............................................................................................................................ 161
Gedwongen betaling.................................................................................................................................. 165
Hoofdstuk 2. Schuldvernieuwin ...................................................................................................................... 170
Begrip......................................................................................................................................................... 170
Toepassingsvoorwaarden .......................................................................................................................... 170
Bewijs schuldvernieuwing ......................................................................................................................... 173
Gevolgen: ................................................................................................................................................... 173
Hoofdstuk 3. Kwijtschelding van schuld, afstand van recht en rechtsverwerking .......................................... 174
Kwijtschelding van schuld .......................................................................................................................... 174
Afstand van recht....................................................................................................................................... 175
Rechtsverwerking ...................................................................................................................................... 176
Hoofdstuk 4. Schuldvergelijking ..................................................................................................................... 179
Begrip......................................................................................................................................................... 179
Wettelijke schuldvergelijking..................................................................................................................... 179
Gerechtelijke schuldvergelijking ................................................................................................................ 183
Conventionele schuldvergelijking .............................................................................................................. 183
Hoofdstuk 5. Verval door verdwijning van het voorwerp ............................................................................... 184
Hoofdstuk 6. Schuldvermenging ..................................................................................................................... 184
Kenmerken ................................................................................................................................................ 184
Toepassingsvoorwaarden .......................................................................................................................... 184
Gevolgen .................................................................................................................................................... 184
Hoofdstuk 7. De bevrijdende verjaring ........................................................................................................... 185
Soorten ...................................................................................................................................................... 185
Gevolgen verjaring ..................................................................................................................................... 185
Berekening: ................................................................................................................................................ 185
Termijnen................................................................................................................................................... 186
Stuiting....................................................................................................................................................... 187
Schorsing: .................................................................................................................................................. 188
3
, Hoofdstuk 8. Verval van recht if bevoegdheid ................................................................................................ 189
DEEL 8 – HET BEWIJS ................................................................................................................................... 190
Hoofdstuk 1. Algemeen .................................................................................................................................. 190
Inleidende beschouwingen ........................................................................................................................ 190
Algemene beginselen ................................................................................................................................ 191
Hoofdstuk 2. Voorwerp van het bewijs ........................................................................................................... 193
Hoofdstuk 3. De bewijslast ............................................................................................................................. 193
Algemene beginselen ................................................................................................................................ 193
Uitzondering: ............................................................................................................................................. 194
Bewijs door waarschijnlijkheid, vnl. bij negatieve feiten: .......................................................................... 194
Hoofdstuk 4. De bewijsstandaard (overgeslagen in les) ................................................................................. 195
Algemene regel: ......................................................................................................................................... 195
Uitzondering: ............................................................................................................................................. 195
Hoofdstuk 5. Wettelijke vermoedens (overgeslagen in les) ............................................................................ 195
Hoofdstuk 7. De toelaatbaarheid van de bewijsmiddelen .............................................................................. 195
Principes .................................................................................................................................................... 195
Gereglementeerd bewijsstelsel: geschrift ................................................................................................. 195
Uitzonderingen op gereglementeerd bewijsstelsel ................................................................................... 196
Hoofdstuk 7. De bewijsmiddelen .................................................................................................................... 198
Hiërarchie bewijsmiddelen: ....................................................................................................................... 198
Schriftelijk bewijs ....................................................................................................................................... 198
Bewijs door getuigen ................................................................................................................................. 200
Bewijs door vermoedens ........................................................................................................................... 200
Bekentenis: ................................................................................................................................................ 200
Gedingbeslissende eed .............................................................................................................................. 201
4
