SAMENVATTING ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
DEEL 1: Emotionele ontwikkeling
H1: beschrijving van de structuur van de emotionele ontwikkeling
Ontwikkelingspsychologie= het domein binnen de theoretische psychologie
dat zich bezighoudt met de studie van de levensloop van de mens en de
veranderingen van alle psychische verschijnselen tussen de bevruchting
en de dood.
Emotionele ontwikkeling:
Bestaat uit:
- Evolutie van de eigen emoties
- Inzicht in de emoties van anderen
→ Beide factoren nodig om gezonde ontw te hebben + goed te
functioneren
Sociale omgeving:
Sociale omgeving invloed op factoren emoties
DUS: Emotionele ontw & sociale ontw sterk verbonden = Socio-emotionele
ontwikkeling
1.1 Evolutie van eigen emotie
Evolutie van eigen emoties → onderscheiden 2 elementen:
1. Zelfbewustzijn
2. Zelfregulatie
1.1.1 Zelfbewustzijn
De zuigelingen
Senso- pasgebor Pasgeborenen maken geen onderscheid tussen buitenwereld en
motorische en zichzelf
ervaringen - Meer op zichzelf
- Blijken meer gevoelig voor hun omgeving
Bv. Als kind meer omgeven wordt met andere baby’s die veel
huilen → gaan zelf ook meer huilen
Gevoel = Opwinding -> door senso-motorische ervaringen
die vooral lust / onlust gekleurd wordt
1
Emma Van Ham
Orthopedagogie 2025–2026
,stemming Na 2 - Gevoelens duurzamer
maanden - Spreken van stemming die variëren tussen
opgeruimdheid en neerslachtigheid
Drie Na 3 - Zintuigen ontwikkelt en gaat daardoor op ontdekking in
drijfveren maanden buitenwereld
Bv: kijken, luisteren
- Onderscheidt 3 drijvveren
1. Genotsdrang: lust wordt herhaal, onlust vermeden
2. Sensatiedrag: kijken en (mond)voelen
3. Activiteitsgedrang: speldrang, nabootingsdrang
Bewuster Na 6
→ Baby bewuster van anderen
andere maanden
mensen → Willen in buurt van andere zijn
→ Meer gedifferentieerde gevoelens ervaren
Uitdrukking Na 1 jaar - Kan al goed gevoelens uitdrukken via lichamelijkheid
van Bv: huilen, lachen, gebrek aan eetlust
gevoelens
Deelnemen peuter - Stapt
aan het - Kan dingen grijpen
sociale - Willen deelnemen aan sociale leven → meespelen met
leven andere
- Ontdekt nieuwe gevoelens
Bv: twijfel, verwondering, schaamte
zelfbewustzi peuter - Zelfbewustzijn ontwikkelt
jn - Gaat gevoelens uiten op wat er in de omgeving
voordoet
De kleuter
Ontwikkeling van het ik-beleven
Middelpunt Einde - Maakt onderscheid tussen ik en niet-ik
van de peuterfa
→ Invloed op gevoelens en eigenmachtsgevoel
wereld se
2
Emma Van Ham
Orthopedagogie 2025–2026
, - Egocentrisme = kind ziet zichzelf als middelpunt
→ Op verschillende manieren naar buiten
Bv: in fantasie, spel
Uitbreiding van sociale contacten en gevoelens
Veel kinderen Kleuter - Gaat naar school dus geconfronteerd met veel
dat naar kinderen
school
gaat - Wordt gedwongen om om te gaan met veel kinderen
die verschillend zijn (afkomst, cultuur..)
- Nieuwe situaties kunnen dreigend overkomen maar
daarna vertrouwd
De kleuterleidster
kleuterleidste kleuter - Aan gezag/ uitspraken wordt er soms getwijfeld
r - Aan die van de juf nt getwijfeld
- Juf (buiten gezin) eerste volwassen die ! Rol speelt
→ Heeft dus grote verantwoordelijkheid
→ Vertrouwensfiguur
→ Merkt als eerste op als er iets is
Behoefte aan kleuter - Ontstaan behoefte aan cc met leeftijdsgenoten
leeftijdsgenot
→ Gaat opzoeken om mee te spelen
en
- Samen spelen is functioneel
- Beginnend empatisch vermogen
- Elkaars gedrag sterk beïnvloeden
Prestatiedrang en infitatiefname
Prestaties Rond 3-4 - Prestatiegericht gedrag
vergelijken jaar
- Gaan prestaties vergelijken → daardoor gestimuleerd
om beter te doen
- Zelf initiatieven nemen
- Meisjes: goedkeuring en lof krijgen
Jongens: prestatie staat centraal
3
Emma Van Ham
Orthopedagogie 2025–2026
DEEL 1: Emotionele ontwikkeling
H1: beschrijving van de structuur van de emotionele ontwikkeling
Ontwikkelingspsychologie= het domein binnen de theoretische psychologie
dat zich bezighoudt met de studie van de levensloop van de mens en de
veranderingen van alle psychische verschijnselen tussen de bevruchting
en de dood.
Emotionele ontwikkeling:
Bestaat uit:
- Evolutie van de eigen emoties
- Inzicht in de emoties van anderen
→ Beide factoren nodig om gezonde ontw te hebben + goed te
functioneren
Sociale omgeving:
Sociale omgeving invloed op factoren emoties
DUS: Emotionele ontw & sociale ontw sterk verbonden = Socio-emotionele
ontwikkeling
1.1 Evolutie van eigen emotie
Evolutie van eigen emoties → onderscheiden 2 elementen:
1. Zelfbewustzijn
2. Zelfregulatie
1.1.1 Zelfbewustzijn
De zuigelingen
Senso- pasgebor Pasgeborenen maken geen onderscheid tussen buitenwereld en
motorische en zichzelf
ervaringen - Meer op zichzelf
- Blijken meer gevoelig voor hun omgeving
Bv. Als kind meer omgeven wordt met andere baby’s die veel
huilen → gaan zelf ook meer huilen
Gevoel = Opwinding -> door senso-motorische ervaringen
die vooral lust / onlust gekleurd wordt
1
Emma Van Ham
Orthopedagogie 2025–2026
,stemming Na 2 - Gevoelens duurzamer
maanden - Spreken van stemming die variëren tussen
opgeruimdheid en neerslachtigheid
Drie Na 3 - Zintuigen ontwikkelt en gaat daardoor op ontdekking in
drijfveren maanden buitenwereld
Bv: kijken, luisteren
- Onderscheidt 3 drijvveren
1. Genotsdrang: lust wordt herhaal, onlust vermeden
2. Sensatiedrag: kijken en (mond)voelen
3. Activiteitsgedrang: speldrang, nabootingsdrang
Bewuster Na 6
→ Baby bewuster van anderen
andere maanden
mensen → Willen in buurt van andere zijn
→ Meer gedifferentieerde gevoelens ervaren
Uitdrukking Na 1 jaar - Kan al goed gevoelens uitdrukken via lichamelijkheid
van Bv: huilen, lachen, gebrek aan eetlust
gevoelens
Deelnemen peuter - Stapt
aan het - Kan dingen grijpen
sociale - Willen deelnemen aan sociale leven → meespelen met
leven andere
- Ontdekt nieuwe gevoelens
Bv: twijfel, verwondering, schaamte
zelfbewustzi peuter - Zelfbewustzijn ontwikkelt
jn - Gaat gevoelens uiten op wat er in de omgeving
voordoet
De kleuter
Ontwikkeling van het ik-beleven
Middelpunt Einde - Maakt onderscheid tussen ik en niet-ik
van de peuterfa
→ Invloed op gevoelens en eigenmachtsgevoel
wereld se
2
Emma Van Ham
Orthopedagogie 2025–2026
, - Egocentrisme = kind ziet zichzelf als middelpunt
→ Op verschillende manieren naar buiten
Bv: in fantasie, spel
Uitbreiding van sociale contacten en gevoelens
Veel kinderen Kleuter - Gaat naar school dus geconfronteerd met veel
dat naar kinderen
school
gaat - Wordt gedwongen om om te gaan met veel kinderen
die verschillend zijn (afkomst, cultuur..)
- Nieuwe situaties kunnen dreigend overkomen maar
daarna vertrouwd
De kleuterleidster
kleuterleidste kleuter - Aan gezag/ uitspraken wordt er soms getwijfeld
r - Aan die van de juf nt getwijfeld
- Juf (buiten gezin) eerste volwassen die ! Rol speelt
→ Heeft dus grote verantwoordelijkheid
→ Vertrouwensfiguur
→ Merkt als eerste op als er iets is
Behoefte aan kleuter - Ontstaan behoefte aan cc met leeftijdsgenoten
leeftijdsgenot
→ Gaat opzoeken om mee te spelen
en
- Samen spelen is functioneel
- Beginnend empatisch vermogen
- Elkaars gedrag sterk beïnvloeden
Prestatiedrang en infitatiefname
Prestaties Rond 3-4 - Prestatiegericht gedrag
vergelijken jaar
- Gaan prestaties vergelijken → daardoor gestimuleerd
om beter te doen
- Zelf initiatieven nemen
- Meisjes: goedkeuring en lof krijgen
Jongens: prestatie staat centraal
3
Emma Van Ham
Orthopedagogie 2025–2026
