Preventie en gedragsverklaring
H1 – Preventie & gedragsverklaring
1. Begrippen
WHO = wereld gezondheid specialisatie
Gezondheid of je goed voelen is niet statisch
Het kan allemaal veranderen gedurende ons leven
1.1.Bredere kijk op gezondheid
Gezondheid kent drie dimensies
Fysieke
Mentale Biopsychosociaal model
Sociale
Biopsychosociaal model
Het gaat er niet om dat mensen gezond zijn, maar ook dat ze zich gezond voelen
Biologisch
Psychologisch
Sociale context
Biologisch
Gender, fysiek, ziekte, beperking, genetische kwetsbaarheid, immuniteitsfunctie,
neurochemie, stressreactiviteit, effecten medicatie
Psychologisch
Leren, geheugen, attitude, overtuigingen, persoonlijkheid, coping mechanismen,
trauma
Sociale context
Sociale druk versus sociale steun, familiale geschiedenis, culturele tradities, socio-
economische status, opleiding
Model van Lalonde
Biologische factoren
Ook door leefstijl of omgeving vb. bloeddruk, gewicht …
Voorzieningen gezondheidszorg
Kwaliteit van de (medische) zorg (wetenschappelijke inzichten), toegankelijkheid
van de zorg
Leefstijl
Combinatie van verschillende patronen (beweging, stress, alcohol, relaties,
zingeving …)
Omgeving
Fysiek: samenstelling van je woon-, werk- & schoolomgeving Sociaal-cultureel:
gezinssituatie, buren, vrienden, collega’s, online, andere culturele waarden &
normen
Economisch: welvaart
1
,Preventie en gedragsverklaring
Politiek: politieke ideologieën
Gebaseerd op drie sleutel-elementen
‘Spinnenweb’ = brede reflectie op het leven van de persoon
Niet vanuit de ziekte vertrekken maar eerder wat de persoon zelf ziet of wil
veranderen (2 centrale vragen: Waar maak je je zorgen over? Wat zou je willen
veranderen?)
De mogelijkheid om concrete, eigen gekozen acties eraan te koppelen en de
persoon hierin te kunnen coachen
Doel: blootleggen van het perspectief en intrinsieke motivatie van de cliënt als
voorbereiding op (gedrag)verandering
Beperkingen van het instrument
Vragen niet gevalideerd, niet gekoppeld aan beoordelingscriteria (functioneren
van de client op objectieve manier onderzoeken?)
Eisen aan het cognitief en reflectief vermogen van de client?
Welzijn= hoe tevreden ben
je in het leven
2
, Preventie en gedragsverklaring
H2 – Preventie & gedragsverklaring
1. Gezondheidsongelijkheid en gezondheidsvaardigheden
1.1.Gezondheidsongelijkheid
Wie zie jij hier onder
Mensen die geen toegang hebben tot gezonde voeding
Leerstoornissen
Armoede
Verslaving
Definitie
= ongelijke verdeling van gezondheid, gebaseerd op de verschillen in
sociaaleconomische status van mensen
Cijfers
Slechte gezondheid bij 38,7% lage geschoolde Vlaamse mannen vs. 13,5% hoge
geschoolde (2x zoveel chronische aandoeningen)
Lager opgeleide mannen sterven gemiddeld 6 jaar eerder dan
hoger opgeleide
Dubbel zoveel vrouwen met alleen een lagere schoolopleiding hebben meer
pijnklachten vgl met hoger opgeleide vrouwen
Grote sociaaleconomische ongelijkheden in het aantal gezonde levensjaren, meer
bij vrouwen dan bij mannen
1.2.Gezondheidsvaardigheden
Definitie
= weloverwogen beoordelingen maken en beslissingen nemen over gezondheid in
het dagelijks leven
Functionele
o Mensen die te weinig vaardigheden hebben in het lezen of schrijven
Communicatieve en interactieve
o Kan je in je dagelijks functioneren met mensen die je tegenkomt en
meedraaien
o Vb een school app moeten gebruiken maar geen gsm hebben en zo geen
lunchpakket meegeven aan je kind
Kritische gezondheidsvaardigheden
o Kritisch analyseren van gezondheidsinformatie om zo meer controle te
hebben over dagelijkse situaties
Gezondheidsbeslissingen nemen kan je niet los zien van de interactie die mensen
aangaan met informatie, omgevingen, middelen en ondersteuning
Hoe gezondheidsvaardig is de Belg
40% van de Vlaamse volwassenen
18% van de Vlaamse jongeren (17-18 jaar)
Problematisch tot onvoldoende
o Laag opleidingsniveau
o Taal en regio
Gevolgen
Verminderde medicatietrouw
3
H1 – Preventie & gedragsverklaring
1. Begrippen
WHO = wereld gezondheid specialisatie
Gezondheid of je goed voelen is niet statisch
Het kan allemaal veranderen gedurende ons leven
1.1.Bredere kijk op gezondheid
Gezondheid kent drie dimensies
Fysieke
Mentale Biopsychosociaal model
Sociale
Biopsychosociaal model
Het gaat er niet om dat mensen gezond zijn, maar ook dat ze zich gezond voelen
Biologisch
Psychologisch
Sociale context
Biologisch
Gender, fysiek, ziekte, beperking, genetische kwetsbaarheid, immuniteitsfunctie,
neurochemie, stressreactiviteit, effecten medicatie
Psychologisch
Leren, geheugen, attitude, overtuigingen, persoonlijkheid, coping mechanismen,
trauma
Sociale context
Sociale druk versus sociale steun, familiale geschiedenis, culturele tradities, socio-
economische status, opleiding
Model van Lalonde
Biologische factoren
Ook door leefstijl of omgeving vb. bloeddruk, gewicht …
Voorzieningen gezondheidszorg
Kwaliteit van de (medische) zorg (wetenschappelijke inzichten), toegankelijkheid
van de zorg
Leefstijl
Combinatie van verschillende patronen (beweging, stress, alcohol, relaties,
zingeving …)
Omgeving
Fysiek: samenstelling van je woon-, werk- & schoolomgeving Sociaal-cultureel:
gezinssituatie, buren, vrienden, collega’s, online, andere culturele waarden &
normen
Economisch: welvaart
1
,Preventie en gedragsverklaring
Politiek: politieke ideologieën
Gebaseerd op drie sleutel-elementen
‘Spinnenweb’ = brede reflectie op het leven van de persoon
Niet vanuit de ziekte vertrekken maar eerder wat de persoon zelf ziet of wil
veranderen (2 centrale vragen: Waar maak je je zorgen over? Wat zou je willen
veranderen?)
De mogelijkheid om concrete, eigen gekozen acties eraan te koppelen en de
persoon hierin te kunnen coachen
Doel: blootleggen van het perspectief en intrinsieke motivatie van de cliënt als
voorbereiding op (gedrag)verandering
Beperkingen van het instrument
Vragen niet gevalideerd, niet gekoppeld aan beoordelingscriteria (functioneren
van de client op objectieve manier onderzoeken?)
Eisen aan het cognitief en reflectief vermogen van de client?
Welzijn= hoe tevreden ben
je in het leven
2
, Preventie en gedragsverklaring
H2 – Preventie & gedragsverklaring
1. Gezondheidsongelijkheid en gezondheidsvaardigheden
1.1.Gezondheidsongelijkheid
Wie zie jij hier onder
Mensen die geen toegang hebben tot gezonde voeding
Leerstoornissen
Armoede
Verslaving
Definitie
= ongelijke verdeling van gezondheid, gebaseerd op de verschillen in
sociaaleconomische status van mensen
Cijfers
Slechte gezondheid bij 38,7% lage geschoolde Vlaamse mannen vs. 13,5% hoge
geschoolde (2x zoveel chronische aandoeningen)
Lager opgeleide mannen sterven gemiddeld 6 jaar eerder dan
hoger opgeleide
Dubbel zoveel vrouwen met alleen een lagere schoolopleiding hebben meer
pijnklachten vgl met hoger opgeleide vrouwen
Grote sociaaleconomische ongelijkheden in het aantal gezonde levensjaren, meer
bij vrouwen dan bij mannen
1.2.Gezondheidsvaardigheden
Definitie
= weloverwogen beoordelingen maken en beslissingen nemen over gezondheid in
het dagelijks leven
Functionele
o Mensen die te weinig vaardigheden hebben in het lezen of schrijven
Communicatieve en interactieve
o Kan je in je dagelijks functioneren met mensen die je tegenkomt en
meedraaien
o Vb een school app moeten gebruiken maar geen gsm hebben en zo geen
lunchpakket meegeven aan je kind
Kritische gezondheidsvaardigheden
o Kritisch analyseren van gezondheidsinformatie om zo meer controle te
hebben over dagelijkse situaties
Gezondheidsbeslissingen nemen kan je niet los zien van de interactie die mensen
aangaan met informatie, omgevingen, middelen en ondersteuning
Hoe gezondheidsvaardig is de Belg
40% van de Vlaamse volwassenen
18% van de Vlaamse jongeren (17-18 jaar)
Problematisch tot onvoldoende
o Laag opleidingsniveau
o Taal en regio
Gevolgen
Verminderde medicatietrouw
3
