DOELGROEPEN 2 (gezinnen op de vlucht bekijke in ingesproken ppt want geen cursus)
DEEL 1: niet begeleidende minderjarigen
Niet-begeleide minderjarigen = jongeren die zonder ouders, familie uit conflictgebieden zoals Syrië,
Afghanistan of uit landen waar armoede, vervolging of onveilige thuissituaties reizen. Ze worden gedwingt
om alles achter te laten.
Ze mogen niet herleid worden tot hun juridische of migratiestatus
Diversiteit binnen groep
- Niet begeleide minderjarigen verschillen qua leeftijd, afkomst, veerkracht en noden
- Een 14 jarige met oorlogsverleden en trauma vraagt een andere aanpak dan een 16 jarige die naar familie gaat
- Ook factoren = taal, religie, opleidingsniveau.. beïnvloeden het leven in België
Hulpverleners moeten dus een intersectorale, cultuursensitieve benadering hebben waar elke jongere als individu
wordt gezien
Orthopedagogische blik
Als orthopedagoog:
- Oog hebben voor kwetsbaarheid, veerkracht en groei van deze jongeren
- Relationele nabijheid, interculturele sensitiviteit geven als begeleiding
- Een veilige context creëren waar ze tot rust kunnen komen en ze kunnen ontwikkelen
Migratie: gedeelde verantwoordelijkheid en begrijpelijke bezorgdheid
- Mensen die migreren naar België à komt door noodzaak (vluchten voor oorlog, armoede, klimaatproblemen)
- Mensen van België hebben een zorg à ze vragen zich af of België deze vluchtelingen kan opvangen + ze spreken
van een ‘tsunami aan vluchtelingen’
Zorg van de mensen komen doordat:
- Onzekerheid is over huisvesting, werkgelegenheid, gezondheidszorg en betaalbaarheid van sociale diensten
OMSCHRIJVING
Terminologie
Wanneer we spreken over jongeren die zonder begeleiding naar België komen, gebruikt het beleid, hulpverlening en
de publieke opinie verschillende termen.
De termen verschillen naargelang: juridische status, herkomst..
Het beïnvloedt niet alleen hoe de jongeren worden benaderd maar ook welke rechten, ondersteuning ze krijgen
1
, lOMoARcPSD|26540150
Er zijn een paar termen:
1) Niet begeleide minderjarige vreemdelingen (NBMV)
Is de meest gebruikte en officiële term
= is een persoon jonger dan 18 jaar die afkomstig is uit een land buiten de Europese economische ruimte (EER) die
zonder ouder of wettelijke voogd op Belgisch grondgebied blijft
Het gaat om jongeren die asiel aanvragen of jongeren zonder geldig verblijfstitel
De term bepaalt of de jongere recht heeft op een voogd en op opvang via Fedasil
Niet begeleid = het ontbreken van ouders of een wettelijke voogd
BV: jongeren die reizen met familieleden zoals oom, tante, broer worden ook als niet begeleid beschouwd
2) Niet begeleide minderjarige (NBM)
Hulpverleners en organisaties verkiezen deze term
= het is het kind-zijn en de ontwikkelingsmodel van de jongere, eerder dan de herkomst of verblijfsstatus. Veel
kinderrechtenorganisaties pleiten om de focus te leggen op de bescherming van de jongere als persoon ipv op
zijn/haar juridische categorie
3) Niet begeleide Europese minderjarigen
Is een aparte en minder gekende categorie
= jongeren onder de 18 jaar die afkomstig zijn uit een andere EER-lidstaat (zoals Roemenië of Bulgarije of
Zwitserland). Deze jongeren vallen buiten de standaardprocedures voor NBM maar kunnen in bepaalde gevallen wel
een voogd toegewezen krijgen
Deze hebben vaak geen recht op internationale bescherming of opvang via Fedasil TENZIJ er sprake is van
ernstige veronachtzaming of risico op mensenhandel
4) Procedure betreffende het verzoek om internationale bescherming
Er worden onderscheid gemaakt tussen termen omdat het bepaalt onder welke rechtssysteem de jongere valt,
welke rechten en plichten gelden en welke vorm van opvang en begeleiding geboden wordt
Een verzoeker om internationale bescherming = persoon die in België bescherming aanvraagt
- Het dient een verzoek in tot erkenning als vluchteling obv de conventie van Geneve/ Europees recht
- De persoon wordt dan officieel aangeduid als verzoeker TOT er een beslissing is genomen over de aanvraag
- Het is afhankelijk van de aard van aanvraag en dus van criteria binnen de definitie van
Vluchtelingenconventie of de verzoeker erkent wordt als vluchteling of subsidiair beschermde
- Afhankelijk van de beslissing, ontvangen mensen een ander verblijfsrecht + andere voorwaarden voor
gezinshereniging…
Het commissariaat generaal voor vluchtelingen en Staatlozen (CGVS) onderzoekt deze aanvraag en geeft de
beslissing
2
, Subsidiair beschermende = iemand die wel internationale bescherming krijgt maar niet erkend wordt als
vluchteling volgens de vluchtelingenconventie van Geneve (voldoet dus niet aan voorwaarden)
De aanvraag wordt onderzocht door commissariaat generaal (CGVS) en ziet of de persoon recht heeft op een
andere vorm van bescherming (want het loopt risico als het terugkeert)
BV: burger uit Syrië zonder vervolgingsverhaal maar wel gevaar loopt als die terugkeert. Het krijgt dus een bescherming dat binnen de statuut
van vluchteling past. Ze krijgen dan een verblijfsrecht van 1 jaar (kan nog verlengd worden)
Erkende vluchteling = persoon voldoet aan de definitie van de vluchtelingenconventie van Geneve
De status als vluchteling is een erkend juridische statuut + voldoet aan de EU richtlijnen
BV: iemand wordt vervolgd door zijn politieke mening in een dictatuur. Het krijgt dan een toegang van 5 jaar om te
verblijven
- De CGVS = maakt beslissing over een aanvraag tot internationale bescherming + kan deze ook weigeren
Het wordt geweigerd:
1) Bij ongeloofwaardigheid van verklaringen
2) Wanneer de vrees voor vervolging ongegrond is
3) Wanneer er bescherming is in land van herkomst
4) Bij een intern vluchtalternatief in land van herkomst
5) Wanneer er geen risico is op schade
De verzoeker kan hierover in beroep gaan
- De RvV = kan een beslissing van het CGVS bevestigen, hervormen of vernietigen
- De NBM = geeft recht op een beperkt verblijfsrecht in België als het wordt erkend als vluchteling
Deze kan een verzoeker zijn
- Een verzoeker :
1) Heeft rechten
2) Krijgt opvang via Fedasil
3) Heeft toegang tot onderwijs en medische zorg
4) Krijgt een voogd toegewezen
5) Je hebt recht op begeleiding en bescherming
Deze rechten komen uit internationale mensenrechten + rechten van het kind
- Geen verzoeker :
1) Kan recht hebben op voogdij, opvang en begeleiding
2) Het verblijft op het Belgisch grondgebied
MAAR de NBM heeft geen verzoek ingediend voor internationale bescherming
- Zonder wettig verblijf = is in uitzonderlijke gevallen bij mislukte procedures
3
, lOMoARcPSD|26540150
6) Beschermingsplicht in België
Beschermingsplicht = België moet NBM beschermen en opvangen ongeacht of zij een verzoek doen tot
internationale bescherming
Dienst voogdij = wordt geactiveerd als er een NBM wordt gesignaleerd
1) De jongeren worden opgevangen in observatie-oriëntatiecentrum (OOC)
2) Er wordt een voogd aangesteld die als vertegenwoordiger wordt aangesteld
3) De jongere wordt dan geheroriënteerd en opgevangen in het Fedasil / alternatieve opvangvormen zoals
pleegzorg
Jongeren die nog geen verzoek tot internationale bescherming hebben ingediend, hebben deze rechten zolang
ze minderjarig zijn
Als ze ouder zijn dan 15 jaar dan worden ze voorbereid op een vrijheid en autonomie à als ze zelfstandig zijn
dan worden ze via een OCMW en een lokaal opvang initiatief (LOI) begeleidt
7) Leeftijdsgrens: minderjarigheid en meerderjarigheid
- Een minderjarige is tot 18 jaar
Maar culturele verschillen en nationale regels kunnen verschillen in de interpretatie van de volwassenheid
Als NBM een verzoek indient :
Gaat dienst voogdij eerst de minderjarigheid vaststellen
Als er twijfel is, gaan ze medisch onderzoek doen (röntgenfoto’s van tanden, pols..) à zo kunnen ze de leeftijd
van de asielzoeker zonder documenten inschatten
Als de leeftijd onder de 18 jaar niet erkend wordt à krijgt de jongere een advocaat
Als de jongere obv het medisch onderzoek als meerderjarige gezien wordt à verliest het zijn voogdij, opvang en
onderwijs
Als jongere voor of op leeftijd van 18 jaar erkend wordt als vluchteling à heeft het recht op steun van OCMW
Als jongere 18 jaar wordt en er geen beslissingen zijn over de verzoek à moet jongere weg uit opvang voor
minderjarigen en wordt het verplaatst naar opvang voor meerderjarigen
Als jongere 18 jaar wordt en geen verblijfsvergunning heeft à moet opvang verlaten
8) België als transitland: realiteit zonder stigmatisering
Transitmigrant = iemand die een land doorkruist op weg naar een andere bestemming
Mensen leggen hierover teveel aandacht op de verplaatsing en te weinig op persoon zelf, waardoor de aandacht
eerder schuift naar veiligheid en controle à kan leiden tot uitsluiting omdat ze denken dat ze toch niet blijven
Beleidsblindheid/ ontmenselijking = mensen die ‘toch niet willen blijven’ worden sneller uitgesloten
Transitpositie = mensen die België of Frankrijk doorkruisen met als doel een uiteindelijke aankomst in bv VK
Mensen in transit leven vooral in de omgeving van grote steden, parkings of havens (Zeebrugge). Deze mensen
registreren zich vaak niet omdat ze bang zijn dat hun kansen beperkt worden of omdat ze geen intentie hebben om
asiel aan te vragen. Ook niet-begeleide minderjarigen bevinden zich in transit. Ze vermijden registratie omdat ze
bang zijn dat hun migratietraject verstoord wordt of omdat ze niet genoeg geïnformeerd zijn.
4
DEEL 1: niet begeleidende minderjarigen
Niet-begeleide minderjarigen = jongeren die zonder ouders, familie uit conflictgebieden zoals Syrië,
Afghanistan of uit landen waar armoede, vervolging of onveilige thuissituaties reizen. Ze worden gedwingt
om alles achter te laten.
Ze mogen niet herleid worden tot hun juridische of migratiestatus
Diversiteit binnen groep
- Niet begeleide minderjarigen verschillen qua leeftijd, afkomst, veerkracht en noden
- Een 14 jarige met oorlogsverleden en trauma vraagt een andere aanpak dan een 16 jarige die naar familie gaat
- Ook factoren = taal, religie, opleidingsniveau.. beïnvloeden het leven in België
Hulpverleners moeten dus een intersectorale, cultuursensitieve benadering hebben waar elke jongere als individu
wordt gezien
Orthopedagogische blik
Als orthopedagoog:
- Oog hebben voor kwetsbaarheid, veerkracht en groei van deze jongeren
- Relationele nabijheid, interculturele sensitiviteit geven als begeleiding
- Een veilige context creëren waar ze tot rust kunnen komen en ze kunnen ontwikkelen
Migratie: gedeelde verantwoordelijkheid en begrijpelijke bezorgdheid
- Mensen die migreren naar België à komt door noodzaak (vluchten voor oorlog, armoede, klimaatproblemen)
- Mensen van België hebben een zorg à ze vragen zich af of België deze vluchtelingen kan opvangen + ze spreken
van een ‘tsunami aan vluchtelingen’
Zorg van de mensen komen doordat:
- Onzekerheid is over huisvesting, werkgelegenheid, gezondheidszorg en betaalbaarheid van sociale diensten
OMSCHRIJVING
Terminologie
Wanneer we spreken over jongeren die zonder begeleiding naar België komen, gebruikt het beleid, hulpverlening en
de publieke opinie verschillende termen.
De termen verschillen naargelang: juridische status, herkomst..
Het beïnvloedt niet alleen hoe de jongeren worden benaderd maar ook welke rechten, ondersteuning ze krijgen
1
, lOMoARcPSD|26540150
Er zijn een paar termen:
1) Niet begeleide minderjarige vreemdelingen (NBMV)
Is de meest gebruikte en officiële term
= is een persoon jonger dan 18 jaar die afkomstig is uit een land buiten de Europese economische ruimte (EER) die
zonder ouder of wettelijke voogd op Belgisch grondgebied blijft
Het gaat om jongeren die asiel aanvragen of jongeren zonder geldig verblijfstitel
De term bepaalt of de jongere recht heeft op een voogd en op opvang via Fedasil
Niet begeleid = het ontbreken van ouders of een wettelijke voogd
BV: jongeren die reizen met familieleden zoals oom, tante, broer worden ook als niet begeleid beschouwd
2) Niet begeleide minderjarige (NBM)
Hulpverleners en organisaties verkiezen deze term
= het is het kind-zijn en de ontwikkelingsmodel van de jongere, eerder dan de herkomst of verblijfsstatus. Veel
kinderrechtenorganisaties pleiten om de focus te leggen op de bescherming van de jongere als persoon ipv op
zijn/haar juridische categorie
3) Niet begeleide Europese minderjarigen
Is een aparte en minder gekende categorie
= jongeren onder de 18 jaar die afkomstig zijn uit een andere EER-lidstaat (zoals Roemenië of Bulgarije of
Zwitserland). Deze jongeren vallen buiten de standaardprocedures voor NBM maar kunnen in bepaalde gevallen wel
een voogd toegewezen krijgen
Deze hebben vaak geen recht op internationale bescherming of opvang via Fedasil TENZIJ er sprake is van
ernstige veronachtzaming of risico op mensenhandel
4) Procedure betreffende het verzoek om internationale bescherming
Er worden onderscheid gemaakt tussen termen omdat het bepaalt onder welke rechtssysteem de jongere valt,
welke rechten en plichten gelden en welke vorm van opvang en begeleiding geboden wordt
Een verzoeker om internationale bescherming = persoon die in België bescherming aanvraagt
- Het dient een verzoek in tot erkenning als vluchteling obv de conventie van Geneve/ Europees recht
- De persoon wordt dan officieel aangeduid als verzoeker TOT er een beslissing is genomen over de aanvraag
- Het is afhankelijk van de aard van aanvraag en dus van criteria binnen de definitie van
Vluchtelingenconventie of de verzoeker erkent wordt als vluchteling of subsidiair beschermde
- Afhankelijk van de beslissing, ontvangen mensen een ander verblijfsrecht + andere voorwaarden voor
gezinshereniging…
Het commissariaat generaal voor vluchtelingen en Staatlozen (CGVS) onderzoekt deze aanvraag en geeft de
beslissing
2
, Subsidiair beschermende = iemand die wel internationale bescherming krijgt maar niet erkend wordt als
vluchteling volgens de vluchtelingenconventie van Geneve (voldoet dus niet aan voorwaarden)
De aanvraag wordt onderzocht door commissariaat generaal (CGVS) en ziet of de persoon recht heeft op een
andere vorm van bescherming (want het loopt risico als het terugkeert)
BV: burger uit Syrië zonder vervolgingsverhaal maar wel gevaar loopt als die terugkeert. Het krijgt dus een bescherming dat binnen de statuut
van vluchteling past. Ze krijgen dan een verblijfsrecht van 1 jaar (kan nog verlengd worden)
Erkende vluchteling = persoon voldoet aan de definitie van de vluchtelingenconventie van Geneve
De status als vluchteling is een erkend juridische statuut + voldoet aan de EU richtlijnen
BV: iemand wordt vervolgd door zijn politieke mening in een dictatuur. Het krijgt dan een toegang van 5 jaar om te
verblijven
- De CGVS = maakt beslissing over een aanvraag tot internationale bescherming + kan deze ook weigeren
Het wordt geweigerd:
1) Bij ongeloofwaardigheid van verklaringen
2) Wanneer de vrees voor vervolging ongegrond is
3) Wanneer er bescherming is in land van herkomst
4) Bij een intern vluchtalternatief in land van herkomst
5) Wanneer er geen risico is op schade
De verzoeker kan hierover in beroep gaan
- De RvV = kan een beslissing van het CGVS bevestigen, hervormen of vernietigen
- De NBM = geeft recht op een beperkt verblijfsrecht in België als het wordt erkend als vluchteling
Deze kan een verzoeker zijn
- Een verzoeker :
1) Heeft rechten
2) Krijgt opvang via Fedasil
3) Heeft toegang tot onderwijs en medische zorg
4) Krijgt een voogd toegewezen
5) Je hebt recht op begeleiding en bescherming
Deze rechten komen uit internationale mensenrechten + rechten van het kind
- Geen verzoeker :
1) Kan recht hebben op voogdij, opvang en begeleiding
2) Het verblijft op het Belgisch grondgebied
MAAR de NBM heeft geen verzoek ingediend voor internationale bescherming
- Zonder wettig verblijf = is in uitzonderlijke gevallen bij mislukte procedures
3
, lOMoARcPSD|26540150
6) Beschermingsplicht in België
Beschermingsplicht = België moet NBM beschermen en opvangen ongeacht of zij een verzoek doen tot
internationale bescherming
Dienst voogdij = wordt geactiveerd als er een NBM wordt gesignaleerd
1) De jongeren worden opgevangen in observatie-oriëntatiecentrum (OOC)
2) Er wordt een voogd aangesteld die als vertegenwoordiger wordt aangesteld
3) De jongere wordt dan geheroriënteerd en opgevangen in het Fedasil / alternatieve opvangvormen zoals
pleegzorg
Jongeren die nog geen verzoek tot internationale bescherming hebben ingediend, hebben deze rechten zolang
ze minderjarig zijn
Als ze ouder zijn dan 15 jaar dan worden ze voorbereid op een vrijheid en autonomie à als ze zelfstandig zijn
dan worden ze via een OCMW en een lokaal opvang initiatief (LOI) begeleidt
7) Leeftijdsgrens: minderjarigheid en meerderjarigheid
- Een minderjarige is tot 18 jaar
Maar culturele verschillen en nationale regels kunnen verschillen in de interpretatie van de volwassenheid
Als NBM een verzoek indient :
Gaat dienst voogdij eerst de minderjarigheid vaststellen
Als er twijfel is, gaan ze medisch onderzoek doen (röntgenfoto’s van tanden, pols..) à zo kunnen ze de leeftijd
van de asielzoeker zonder documenten inschatten
Als de leeftijd onder de 18 jaar niet erkend wordt à krijgt de jongere een advocaat
Als de jongere obv het medisch onderzoek als meerderjarige gezien wordt à verliest het zijn voogdij, opvang en
onderwijs
Als jongere voor of op leeftijd van 18 jaar erkend wordt als vluchteling à heeft het recht op steun van OCMW
Als jongere 18 jaar wordt en er geen beslissingen zijn over de verzoek à moet jongere weg uit opvang voor
minderjarigen en wordt het verplaatst naar opvang voor meerderjarigen
Als jongere 18 jaar wordt en geen verblijfsvergunning heeft à moet opvang verlaten
8) België als transitland: realiteit zonder stigmatisering
Transitmigrant = iemand die een land doorkruist op weg naar een andere bestemming
Mensen leggen hierover teveel aandacht op de verplaatsing en te weinig op persoon zelf, waardoor de aandacht
eerder schuift naar veiligheid en controle à kan leiden tot uitsluiting omdat ze denken dat ze toch niet blijven
Beleidsblindheid/ ontmenselijking = mensen die ‘toch niet willen blijven’ worden sneller uitgesloten
Transitpositie = mensen die België of Frankrijk doorkruisen met als doel een uiteindelijke aankomst in bv VK
Mensen in transit leven vooral in de omgeving van grote steden, parkings of havens (Zeebrugge). Deze mensen
registreren zich vaak niet omdat ze bang zijn dat hun kansen beperkt worden of omdat ze geen intentie hebben om
asiel aan te vragen. Ook niet-begeleide minderjarigen bevinden zich in transit. Ze vermijden registratie omdat ze
bang zijn dat hun migratietraject verstoord wordt of omdat ze niet genoeg geïnformeerd zijn.
4
