Cel IV: samenvatting partim cel-cel communicatie

CEL-CEL COMMUNICATIE
Cel IV: moleculaire biologie & genetica




LLUNA VINCK
2025-2026

,Table of Contents
EVOLUTIE/BASISCONCEPTEN............................................................................................. 2
CEL-CEL COMMUNICATIE: KORTE & LANGE AFSTANDSRELATIES.............................................................................2
BINDINGS- & EFFECTORSPECIFICITEIT............................................................................................................. 3
ALGEMENE EIGENSCHAPPEN VAN LIGAND-RECEPTOR SYSTEMEN...........................................................................4
ALGEMENE EIGENSCHAPPEN VAN SIGNAALTRANSDUCTOREN.................................................................................7
Eiwitkinasen...................................................................................................................................... 7
GTP-bindende eiwitten...................................................................................................................... 8
Adaptoreiwitten................................................................................................................................ 8
Skeleteiwitten of “scaffold” eiwitten................................................................................................. 9
Secundaire boodschappers............................................................................................................... 9
REGULATIEMECHANISMEN............................................................................................................................ 9
TEST JEZELF............................................................................................................................................. 9
SPECIFIEKE SIGNAALSYSTEMEN.......................................................................................11
DIRECTE WERKING VAN NO....................................................................................................................... 11
NUCLEAIRE RECEPTOREN........................................................................................................................... 12
TEST JEZELF........................................................................................................................................... 14
G-EIWIT-GEKOPPELDE RECEPTOREN.................................................................................15
ADRENERGE RECEPTOREN ALS MODEL.......................................................................................................... 16
TERUGKOPPELINGSMECHANISMEN................................................................................................................ 19
TEST JEZELF........................................................................................................................................... 20
RECEPTOR TYROSINE KINASEN........................................................................................20
CYTOKINE RECEPTOREN.................................................................................................. 24
INHIBITIE VAN SIGNALERING DR RTKS/CYTOKINERECEPTOREN...........................................25
TOLL-LIKE RECEPTOREN..................................................................................................25
TEST JEZELF........................................................................................................................................... 26




1

, Evolutie/basisconcepten
Sommige inktvissen produceren licht:

Wanner er hoge concentraties auto-inducer aanwezig zijn, gaan de bacteriën
Vibrio Fisherri (eencellig) licht produceren. Deze bacteriën zitten in de inktvis 
ze leven symbiontisch: bacterie krijgt voedingsstoffen & inktvis gebruikt
lichtproductie om de maan te imiteren tijdens roven.

Dit is een voorbeeld van quorum sensing

Quorum sensing: ééncelligen kunnen zich toch gedragen als een georganiseerd
meercellig organisme

 Quorum = minimun aantal leden dat aanwezig moet zijn om in een vergadering
besluiten te kunnen nemen
 Lage densiteit Vibrio Fisherri: bacteriën buiten lichtorganen v/d inktvis
(planktonisch)
o Produceren signaalmoleculen feromonen
o Maar feromonen diffunderen weg, geen ophoping
o Dus concentratie feromonen blijft onder drempelwaarde  geen
lichtproductie
 Hoge densiteit Vibrio Fisherri: bacteriën in lichtorganen v/d inktvis
(symbiontisch)
o Produceren signaalmoleculen feroonen
o Feromonen stapelen op
o Feromonen diffunderen terug in de bacterie
o In de bacterie zit een receptor & feromonen binden hieraan
o Na binding gaat de receptor een gen i/h genoom activeren vr productie
van luciferase

Indirecte cel-cel communicatie: via extracellulaire signaalmoleculen:

1. Synthese ligand
2. Secretie ligand
3. Transport ligand
4. Binding ligand aan receptor
5. Activatie/synthese van signaaltransductoren
6. Activatie effectorEW
7. Korte of lange termijn effecten
8. Negatieve regulatie
9. Verwijderen ligand

Cel-cel communicatie: korte & lange afstandsrelaties
Endocriene cel-cel communicatie:

 Hormonen worden aangemaakt in gespecialiseerde klieren
 Transport van dit hormoon nr verafgelegen doelwitcellen via de bloedbaan
2