Hoofdstuk 1: inleiding
1.1. Psychopathologie
➔ Het deelgebied van de psychiatrie en de klinische psychologie dat zich bezighoudt
met diverse vormen van afwijkende emoties, gedachten en gedrag, de oorzaken
daarvan en de behandelingsmogelijkheden
Het is een terrein in de wetenschap dat gemengde gevoelens oproept
- Angst en afkeer
- Interesse en fascinatie.
Het kan ons confronteren met aspecten van onszelf waar we niet al te blij mee zijn.
! Op de een of andere manier hebben we allemaal met psychische problemen of stoornissen
te maken, ook doordat wij zelf allemaal in meerdere of mindere mate weleens extreme of
onprettige gedachten en gevoelens hebben of vreemde, onbegrijpelijk reacties vertonen.
De kennis over deze problemen is niet enkel afkomstig van befaamde wetenschappers,…
maar ook van de persoonlijk verhalen van mensen die deze problemen aan den lijve
ondervinden.
Beschrijving van psychische problemen of stoornissen bevatten specifieke eigenschappen of
kenmerken van die psychische stoornissen. → symptomen
Een symptoom is een uiting van een onderliggend probleem
Bepaalde verschijnselen of symptomen moeten aan bepaalde voorwaarden voldoen voordat
ze als afwijkend worden beschouwt.
➔ Syndroom: Verzameling van symptomen
➔ Comorbiditeit: samengaan van verschillende syndromen
,1.2 lang geleden
Griekse oudheid: Hippocrates
Hij tartte het overheersende geloof van zijn tijd door te stellen dat ziekten van lichaam en
geest het gevolg waren van natuurlijke oorzaken en niet van bezetenheid door
bovennatuurlijke geesten.
➔ Wordt bepaald door een evenwicht van humores/lichaamssappen.
Vanaf 700 N.C. Arabische psychiatrie
Ontwikkeling van een wetenschappelijke psychiatrie met veel aandacht voor behandelingen,
theorieën en diagnostiek.
➔ Grepen terug op de Griekse inzichten.
Typerend was de mensgerichte benadering van geestenzieken
Psychische stoornis werd als een praktisch probleem beschouwd.
➔ Dit niveau werd pas in 1900 bereikt in Europa
Middeleeuwen: exorcisme en heksenvervolging
Het geloof in het bovennatuurlijke nam weer toe.
Volgens deze doctrine is afwijkend gedrag een eken van bezetenheid door boze geesten of de
duivel.
‘bezeten’ mensen werden bij voorkeur behandeld door middel van exorcisme of uitdrijving.
1600: gekkenhuizen
In deze gestichten woonden zowel bedelaars als geestelijke gestoorden.
De levensomstandigheden waren er erbarmelijk.
,Vanaf 1800; hervormingen
Franse artsen stelden dat mensen die afwijkend gedrag vertoonden gewoon ziek waren en ze
daarom recht hadden op een menselijke bejegening.
➔ Deze visie is vergelijkbaar met die in de Arabische psychiatrie
Deze visie was niet populair
Er bestond een behandelingsfilosofie die morele therapie werd genoemd.
➔ De filosofie was gebaseerd op het idee dat patiënten door een menselijke bejegening
en een verblijf in een ontspannen en respectvolle omgeving weer normaal zouden
gaan functioneren.
In de tweede helft van de negentiende eeuw raakte het idee dat afwijkend gedrag succesvol
kon worden behandeld of genezen met behulp van morele therapie langzaam in ongenade
Er volgde een periode van apathie, waarin geneeskundigen opnieuw meenden dat afwijkend
gedrag ongeneeslijk was.
➔ Psychiatrische ziekenhuizen werden angstaanjagende plekken.
➔ Zelfs tot in jaren zestig van de twintigste eeuw voorden deskundigen behandelingen
uit waarbij patiënten konden overlijden.
Lobotomie: delen van de hersen worden verwijderd of het voorste deel van de hersen wordt
heen en weer bewogen met behulp van een soort ijspriem boven de oogleden.
In de twintigste eeuw is er in de westerse wereld veel veranderd in de wijze waarop met
patiënten wordt omgegaan.
In het midden van de jaren vijftig begon een nieuwe wind te waaien
➔ Die werd veroorzaakt door een nieuwe maatschappelijke opvattingen, maar ook
doordat er meer mogelijkheden kwamen voor het behandelen van patiënten.
o Medicatie
, Vanaf 1960: kritiek op de psychiatrie
De antipsychiatriebeweging ging ervan uit dat psychische stoornissen überhaupt niet
bestaan, maar het product zijn van een zieke maatschappij.
➔ Het ging de beweging vooral om betere, effectievere behandelingen van patiënten
met behulp van een sociaal model.
o Minder invloed van de psychiater en meer inspraak van de patiënten.
o Patiënten moesten gezien worden als normale mensen.
➔ Haar opvattingen hebben invloed gehad op de toename van ambulante
behandelvormen en de latere grootschalige vermindering van psychiatrische
ziekenhuizen.
Eind twintigste eeuw werden patiënten enkel opgenomen als er geen andere mogelijkheid
meer is.
Er zijn projecten ontwikkelt om mensen met een stoornis in de maatschappij te houden.
Als hij of zei niet gemotiveerd is voor een behandeling mag het niet worden opgedrongen.
21ste eeuw is er sprake van een meer integratieve behandeling.
Hedendaagse trends
De rol van ervaringsdeskundigen en zelfhulpgroepen in de psychiatrie is veel groter
geworden.
De herstelbenadering is een veelvoorkomende aanpak en er is veel aandacht voor
onderwerpen als taboes en destigmatisering.
Evidence-based medicine
Dit is een poging om de kwaliteit van de zorg te verbeteren en de resultaten meetbaar en
vergelijkbaar te maken.
➔ Veel weerstand omdat er veel bewijs uit opgezette laboratoriumexperimenten waarin
onderzoekers selectief gekozen proefpersonen groepsgewijs vergelijken
o Staat ver weg van het echte leven zeggen sommige onderzoekers.
1.1. Psychopathologie
➔ Het deelgebied van de psychiatrie en de klinische psychologie dat zich bezighoudt
met diverse vormen van afwijkende emoties, gedachten en gedrag, de oorzaken
daarvan en de behandelingsmogelijkheden
Het is een terrein in de wetenschap dat gemengde gevoelens oproept
- Angst en afkeer
- Interesse en fascinatie.
Het kan ons confronteren met aspecten van onszelf waar we niet al te blij mee zijn.
! Op de een of andere manier hebben we allemaal met psychische problemen of stoornissen
te maken, ook doordat wij zelf allemaal in meerdere of mindere mate weleens extreme of
onprettige gedachten en gevoelens hebben of vreemde, onbegrijpelijk reacties vertonen.
De kennis over deze problemen is niet enkel afkomstig van befaamde wetenschappers,…
maar ook van de persoonlijk verhalen van mensen die deze problemen aan den lijve
ondervinden.
Beschrijving van psychische problemen of stoornissen bevatten specifieke eigenschappen of
kenmerken van die psychische stoornissen. → symptomen
Een symptoom is een uiting van een onderliggend probleem
Bepaalde verschijnselen of symptomen moeten aan bepaalde voorwaarden voldoen voordat
ze als afwijkend worden beschouwt.
➔ Syndroom: Verzameling van symptomen
➔ Comorbiditeit: samengaan van verschillende syndromen
,1.2 lang geleden
Griekse oudheid: Hippocrates
Hij tartte het overheersende geloof van zijn tijd door te stellen dat ziekten van lichaam en
geest het gevolg waren van natuurlijke oorzaken en niet van bezetenheid door
bovennatuurlijke geesten.
➔ Wordt bepaald door een evenwicht van humores/lichaamssappen.
Vanaf 700 N.C. Arabische psychiatrie
Ontwikkeling van een wetenschappelijke psychiatrie met veel aandacht voor behandelingen,
theorieën en diagnostiek.
➔ Grepen terug op de Griekse inzichten.
Typerend was de mensgerichte benadering van geestenzieken
Psychische stoornis werd als een praktisch probleem beschouwd.
➔ Dit niveau werd pas in 1900 bereikt in Europa
Middeleeuwen: exorcisme en heksenvervolging
Het geloof in het bovennatuurlijke nam weer toe.
Volgens deze doctrine is afwijkend gedrag een eken van bezetenheid door boze geesten of de
duivel.
‘bezeten’ mensen werden bij voorkeur behandeld door middel van exorcisme of uitdrijving.
1600: gekkenhuizen
In deze gestichten woonden zowel bedelaars als geestelijke gestoorden.
De levensomstandigheden waren er erbarmelijk.
,Vanaf 1800; hervormingen
Franse artsen stelden dat mensen die afwijkend gedrag vertoonden gewoon ziek waren en ze
daarom recht hadden op een menselijke bejegening.
➔ Deze visie is vergelijkbaar met die in de Arabische psychiatrie
Deze visie was niet populair
Er bestond een behandelingsfilosofie die morele therapie werd genoemd.
➔ De filosofie was gebaseerd op het idee dat patiënten door een menselijke bejegening
en een verblijf in een ontspannen en respectvolle omgeving weer normaal zouden
gaan functioneren.
In de tweede helft van de negentiende eeuw raakte het idee dat afwijkend gedrag succesvol
kon worden behandeld of genezen met behulp van morele therapie langzaam in ongenade
Er volgde een periode van apathie, waarin geneeskundigen opnieuw meenden dat afwijkend
gedrag ongeneeslijk was.
➔ Psychiatrische ziekenhuizen werden angstaanjagende plekken.
➔ Zelfs tot in jaren zestig van de twintigste eeuw voorden deskundigen behandelingen
uit waarbij patiënten konden overlijden.
Lobotomie: delen van de hersen worden verwijderd of het voorste deel van de hersen wordt
heen en weer bewogen met behulp van een soort ijspriem boven de oogleden.
In de twintigste eeuw is er in de westerse wereld veel veranderd in de wijze waarop met
patiënten wordt omgegaan.
In het midden van de jaren vijftig begon een nieuwe wind te waaien
➔ Die werd veroorzaakt door een nieuwe maatschappelijke opvattingen, maar ook
doordat er meer mogelijkheden kwamen voor het behandelen van patiënten.
o Medicatie
, Vanaf 1960: kritiek op de psychiatrie
De antipsychiatriebeweging ging ervan uit dat psychische stoornissen überhaupt niet
bestaan, maar het product zijn van een zieke maatschappij.
➔ Het ging de beweging vooral om betere, effectievere behandelingen van patiënten
met behulp van een sociaal model.
o Minder invloed van de psychiater en meer inspraak van de patiënten.
o Patiënten moesten gezien worden als normale mensen.
➔ Haar opvattingen hebben invloed gehad op de toename van ambulante
behandelvormen en de latere grootschalige vermindering van psychiatrische
ziekenhuizen.
Eind twintigste eeuw werden patiënten enkel opgenomen als er geen andere mogelijkheid
meer is.
Er zijn projecten ontwikkelt om mensen met een stoornis in de maatschappij te houden.
Als hij of zei niet gemotiveerd is voor een behandeling mag het niet worden opgedrongen.
21ste eeuw is er sprake van een meer integratieve behandeling.
Hedendaagse trends
De rol van ervaringsdeskundigen en zelfhulpgroepen in de psychiatrie is veel groter
geworden.
De herstelbenadering is een veelvoorkomende aanpak en er is veel aandacht voor
onderwerpen als taboes en destigmatisering.
Evidence-based medicine
Dit is een poging om de kwaliteit van de zorg te verbeteren en de resultaten meetbaar en
vergelijkbaar te maken.
➔ Veel weerstand omdat er veel bewijs uit opgezette laboratoriumexperimenten waarin
onderzoekers selectief gekozen proefpersonen groepsgewijs vergelijken
o Staat ver weg van het echte leven zeggen sommige onderzoekers.
