SLIDES THEMA 0 PRAKT IS CH
1. WAT IS CON SUMENT EN RECH T?
Consumentenrecht is het geheel van regels die consumenten beschermen wanneer zij goederen of diensten kopen van een professionele
verkoper. Het bepaalt onder welke voorwaarden ondernemingen aan consumenten mogen verkopen en reclame maken, welke rechten
de consument heeft (garantie, terugbetaling, herstelling, informatie, enz.) en welke middelen hij heeft als er iets fout loopt (klacht,
procedure, alternatieve geschillenoplossing).
Alles draait dus rond: een professionele verkoper (onderneming) aan de ene kant en een consument (particulier, voor privégebruik) aan
de andere kant. (B2C)
2. Voorb eeld en
Fien – schoenen van Zalando
Online aankoop = koop op afstand. Zij heeft een herroepingsrecht (bedenktijd) van minstens 14 dagen: ze mag zonder reden de
schoenen terugsturen en haar geld terugvragen, zolang ze binnen de termijn en volgens de regels terugstuurt.
Joris – autolening met 17% rente
Dit valt onder het recht op consumentenkrediet. Er zijn regels over maximale rentevoeten, informatieplicht (JKP, kosten), en
bescherming tegen overmatige schulden. De vraag is of 17% binnen de wettelijke grenzen valt en of de bank alle informatie
correct gaf.
Anisa – zwarte zetel besteld, rode geleverd, algemene voorwaarden
De verkoper moet leveren wat conform de overeenkomst is (juiste kleur, juiste afmetingen). Een algemene voorwaarde die zegt
dat hij eenzijdig kleur en afmetingen mag veranderen, kan een onrechtmatig beding zijn en dus niet geldig. Anisa kan herstel,
vervanging of ontbinding vragen.
Lena – iPhone na twee maanden defect
Dit valt onder de wettelijke garantie op consumptiegoederen. De verkoper is verplicht een product te leveren dat conform is.
Gaat het product binnen de garantieperiode stuk zonder fout van de consument, dan heeft ze recht op herstelling, vervanging
of terugbetaling volgens de regels.
3. W ett eli jke garanti e – meerkeuz ev raag
Stelling: “De wettelijke garantie voor consumptiegoederen …”
Correcte formulering in lijn met de Belgische/EU-regels:
De wettelijke garantie voor consumenten bij aankoop van goederen bij een professionele verkoper bedraagt minstens twee
jaar, te rekenen vanaf de levering van het goed (of het moment dat je met het goed de winkel verlaat).
Een verkoper mag in zijn algemene voorwaarden geen kortere wettelijke garantie voorzien; hij kan dus niet “afspreken” dat er
géén garantie is.
Solden of promotie doen de wettelijke garantie niet verdwijnen: ook soldenkoop = garantie.
4. Regel s ov er recl ame en aan bi ed in gen
Misleidende reclame
Reclame mag niet misleidend zijn. Dat betekent niet dat alles letter voor letter “100% feitelijk correct” moet zijn (er is ruimte
voor humor, overdrijving), maar:
o de essentiële informatie (prijs, kenmerken, hoeveelheid, voorwaarden) moet kloppen;
o de gemiddelde consument mag niet op het verkeerde been worden gezet.
Voorbeelden: “lokvogelreclame” (reclame maken voor een zeer goedkoop product dat eigenlijk niet of nauwelijks
voorradig is), foutieve prijsinformatie, verzonnen “voor- en na”-kortingen.
Prijsverminderingen en Black Friday
Kortingen mogen niet vals zijn. Je mag niet eerst de prijs verhogen om daarna “-50%” te afficheren, terwijl de “promoprijs” in
feite de oude prijs is.
Er zijn regels die bepalen hoe lang een “vroegere prijs” effectief moet gegolden hebben voordat je hem als referentieprijs mag
gebruiken.
Vergelijkende reclame
Is onder voorwaarden toegestaan, maar moet voldoen aan regels:
o vergelijking moet objectief en controleerbaar zijn;
o mag geen onrechtmatige afbreuk doen aan de concurrent;
o mag niet misleidend zijn.
1
, Onveilige producten
Producten moeten veilig zijn. Onveilige producten mogen niet op de markt komen; er bestaan regels en systemen om
producten terug te roepen of waarschuwingen te verspreiden.
THEMA 1 INLEIDIN G: S IT UE RING VAN HE T CON SUMENT EN RE CHT
1. DEF IN IT IE, ONT STAAN EN AFB AK EN IN G
1.1 DEF IN ITIE VAN HET CON SUMENT EN RECH T
Het consumentenrecht is een geheel van regels dat tot doel heeft natuurlijke personen te beschermen wanneer zij optreden als
consument. Het gaat om situaties waarin een persoon handelt buiten zijn professionele activiteit en geconfronteerd wordt met een
onderneming.
De wettelijke definitie van consument is essentieel om het toepassingsgebied te bepalen.
• Consument
• art. I.1, 2° WER
• art. 1649bis, §1, 1° oud BW
• Natuurlijke persoon die handelt buiten zijn handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit
• Toepassingsgebied
• B2C-relaties
• Niet: B2B of C2C
• Doel
• Herstellen van economisch en juridisch evenwicht
• Consument = zwakkere en minder ervaren partij
• Belangrijk
• Sommige regels (bv. Boek VI WER) beschermen ook concurrenten
• Tendens
• Uitbreiding naar B2B
1.2 ON TS TAAN VAN HET CONS UMEN TENREC HT
Het consumentenrecht is een relatief recente rechtstak die ontstaan is in de tweede helft van de 20e eeuw. De ontwikkeling ervan hangt
samen met de opkomst van de consumptiemaatschappij na de Tweede Wereldoorlog.
Door de groei van het aanbod en de complexiteit van producten ontstond een nood aan bescherming van consumenten.
• Ontstaan
• Jaren 1960
• Na Tweede Wereldoorlog
• Evoluties
• Stijging welvaart en koopkracht
• Groei van professionele aanbieders
• Probleem
• Onevenwicht tussen consument en onderneming
• Gevolg
• Ontstaan van beschermende regelgeving
• Ontwikkeling van consumentenrecht
1.3 AFBAKEN IN G T .O .V. HET GEMEEN VERBINT EN ISS EN RECH T
2
,Het consumentenrecht vormt een correctie op het gemeen verbintenissenrecht (Boek 5 BW). Waar het gemeen recht uitgaat van
gelijkheid tussen partijen, vertrekt het consumentenrecht vanuit de bescherming van een zwakkere partij.
1.3.1 GEMEEN VERBINTENISSENRECHT
Het gemeen verbintenissenrecht bevat de algemene regels die op alle overeenkomsten van toepassing zijn, tenzij daarvan wordt
afgeweken.
• Basisprincipes
• Contractvrijheid
• Bindende kracht van de overeenkomst
• Consensualisme
• Belangrijke artikels
• art. 5.16 BW → precontractuele informatieplicht
• art. 5.35 BW → verbod op bedrog
1.3.2 AFWIJKINGEN IN HET CONSUMENTENRECHT
Omdat de consument een zwakkere partij is, voorziet het consumentenrecht in verschillende beschermingsmechanismen die afwijken van
het gemeen recht.
1.3.2.1 INFORMATIEVERPLICHTINGEN
De informatieverplichtingen in het consumentenrecht zijn uitgebreider en strenger dan in het gemeen recht. De onderneming moet actief
correcte en volledige informatie verstrekken.
• Soorten
• Positieve verplichtingen
• meedelen van essentiële informatie (prijs, kenmerken, identiteit)
• Negatieve verplichtingen
• verbod op misleidende informatie
• Doel
• Wegwerken informatie-asymmetrie
1.3.2.2 BEDENKTERMIJN (HERROEPINGSRECHT)
Het herroepingsrecht vormt een belangrijke uitzondering op de bindende kracht van de overeenkomst. Het laat de consument toe om
zonder reden terug te komen op een overeenkomst.
Dit recht geldt enkel in specifieke situaties waarin de consument extra bescherming nodig heeft.
• Kenmerken
• Geen motivering vereist
• Geen schadevergoeding
• Toepassingsgevallen
• Overeenkomsten op afstand
• Buiten verkoopruimten
• Consumentenkrediet
1.3.2.3 REGULERING VAN CONTRACTINHOUD
In bepaalde gevallen legt het consumentenrecht verplichte inhoud op aan overeenkomsten. Dit is een afwijking van de contractvrijheid en
het consensualisme.
Een belangrijk voorbeeld is het consumentenkrediet.
• Voorbeeld: consumentenkrediet
3
, • art. VII.78 WER
• soort krediet
• duur
• kredietbedrag
• voorwaarden opname
• debetrentevoet
• JKP
• totaal terug te betalen bedrag
• terugbetalingsvoorwaarden
• aflossingstabel
• Kenmerk
• Plechtige overeenkomst
• Geen loutere wilsovereenstemming
1.3.2.4 ONRECHTMATIGE BEDINGEN
Het consumentenrecht beschermt tegen contractuele clausules die een onevenwicht creëren tussen partijen.
• Verboden indien
• kennelijk onevenwicht
• strijd met goede trouw
• Europese basis
• Richtlijn 93/13/EEG
1.3.2.5 VERBOD / VERPLICHTING TOT CONTRACTEREN
In sommige gevallen wordt de contractvrijheid beperkt door verplichtingen of verboden om te contracteren.
• Voorbeelden
• Verplichting: basisbankdienst
• Verbod: bepaalde kredietpraktijken
2. RECHT SB RONNEN
2.1 OVERZIC HT
Het consumentenrecht is een interdisciplinaire rechtstak die bestaat uit verschillende rechtsbronnen op Europees en nationaal niveau.
• Bestaat uit
• EU-recht
• Nationaal privaatrecht
• Nationaal publiekrecht
2.2 EU- RECH T
2.2.1 EUROPESE OORSPRONG
De Europese Unie speelt een centrale rol in het consumentenrecht. Dit hangt samen met de nood aan een goed functionerende interne
markt.
• Reden
• Interne markt
• Vrij verkeer van goederen, diensten, personen en kapitaal
• Gevolg
• Lidstaten moeten EU-regels naleven
2.2.2 PRIMAIRE WETGEVING (VERDRAGEN)
4
1. WAT IS CON SUMENT EN RECH T?
Consumentenrecht is het geheel van regels die consumenten beschermen wanneer zij goederen of diensten kopen van een professionele
verkoper. Het bepaalt onder welke voorwaarden ondernemingen aan consumenten mogen verkopen en reclame maken, welke rechten
de consument heeft (garantie, terugbetaling, herstelling, informatie, enz.) en welke middelen hij heeft als er iets fout loopt (klacht,
procedure, alternatieve geschillenoplossing).
Alles draait dus rond: een professionele verkoper (onderneming) aan de ene kant en een consument (particulier, voor privégebruik) aan
de andere kant. (B2C)
2. Voorb eeld en
Fien – schoenen van Zalando
Online aankoop = koop op afstand. Zij heeft een herroepingsrecht (bedenktijd) van minstens 14 dagen: ze mag zonder reden de
schoenen terugsturen en haar geld terugvragen, zolang ze binnen de termijn en volgens de regels terugstuurt.
Joris – autolening met 17% rente
Dit valt onder het recht op consumentenkrediet. Er zijn regels over maximale rentevoeten, informatieplicht (JKP, kosten), en
bescherming tegen overmatige schulden. De vraag is of 17% binnen de wettelijke grenzen valt en of de bank alle informatie
correct gaf.
Anisa – zwarte zetel besteld, rode geleverd, algemene voorwaarden
De verkoper moet leveren wat conform de overeenkomst is (juiste kleur, juiste afmetingen). Een algemene voorwaarde die zegt
dat hij eenzijdig kleur en afmetingen mag veranderen, kan een onrechtmatig beding zijn en dus niet geldig. Anisa kan herstel,
vervanging of ontbinding vragen.
Lena – iPhone na twee maanden defect
Dit valt onder de wettelijke garantie op consumptiegoederen. De verkoper is verplicht een product te leveren dat conform is.
Gaat het product binnen de garantieperiode stuk zonder fout van de consument, dan heeft ze recht op herstelling, vervanging
of terugbetaling volgens de regels.
3. W ett eli jke garanti e – meerkeuz ev raag
Stelling: “De wettelijke garantie voor consumptiegoederen …”
Correcte formulering in lijn met de Belgische/EU-regels:
De wettelijke garantie voor consumenten bij aankoop van goederen bij een professionele verkoper bedraagt minstens twee
jaar, te rekenen vanaf de levering van het goed (of het moment dat je met het goed de winkel verlaat).
Een verkoper mag in zijn algemene voorwaarden geen kortere wettelijke garantie voorzien; hij kan dus niet “afspreken” dat er
géén garantie is.
Solden of promotie doen de wettelijke garantie niet verdwijnen: ook soldenkoop = garantie.
4. Regel s ov er recl ame en aan bi ed in gen
Misleidende reclame
Reclame mag niet misleidend zijn. Dat betekent niet dat alles letter voor letter “100% feitelijk correct” moet zijn (er is ruimte
voor humor, overdrijving), maar:
o de essentiële informatie (prijs, kenmerken, hoeveelheid, voorwaarden) moet kloppen;
o de gemiddelde consument mag niet op het verkeerde been worden gezet.
Voorbeelden: “lokvogelreclame” (reclame maken voor een zeer goedkoop product dat eigenlijk niet of nauwelijks
voorradig is), foutieve prijsinformatie, verzonnen “voor- en na”-kortingen.
Prijsverminderingen en Black Friday
Kortingen mogen niet vals zijn. Je mag niet eerst de prijs verhogen om daarna “-50%” te afficheren, terwijl de “promoprijs” in
feite de oude prijs is.
Er zijn regels die bepalen hoe lang een “vroegere prijs” effectief moet gegolden hebben voordat je hem als referentieprijs mag
gebruiken.
Vergelijkende reclame
Is onder voorwaarden toegestaan, maar moet voldoen aan regels:
o vergelijking moet objectief en controleerbaar zijn;
o mag geen onrechtmatige afbreuk doen aan de concurrent;
o mag niet misleidend zijn.
1
, Onveilige producten
Producten moeten veilig zijn. Onveilige producten mogen niet op de markt komen; er bestaan regels en systemen om
producten terug te roepen of waarschuwingen te verspreiden.
THEMA 1 INLEIDIN G: S IT UE RING VAN HE T CON SUMENT EN RE CHT
1. DEF IN IT IE, ONT STAAN EN AFB AK EN IN G
1.1 DEF IN ITIE VAN HET CON SUMENT EN RECH T
Het consumentenrecht is een geheel van regels dat tot doel heeft natuurlijke personen te beschermen wanneer zij optreden als
consument. Het gaat om situaties waarin een persoon handelt buiten zijn professionele activiteit en geconfronteerd wordt met een
onderneming.
De wettelijke definitie van consument is essentieel om het toepassingsgebied te bepalen.
• Consument
• art. I.1, 2° WER
• art. 1649bis, §1, 1° oud BW
• Natuurlijke persoon die handelt buiten zijn handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit
• Toepassingsgebied
• B2C-relaties
• Niet: B2B of C2C
• Doel
• Herstellen van economisch en juridisch evenwicht
• Consument = zwakkere en minder ervaren partij
• Belangrijk
• Sommige regels (bv. Boek VI WER) beschermen ook concurrenten
• Tendens
• Uitbreiding naar B2B
1.2 ON TS TAAN VAN HET CONS UMEN TENREC HT
Het consumentenrecht is een relatief recente rechtstak die ontstaan is in de tweede helft van de 20e eeuw. De ontwikkeling ervan hangt
samen met de opkomst van de consumptiemaatschappij na de Tweede Wereldoorlog.
Door de groei van het aanbod en de complexiteit van producten ontstond een nood aan bescherming van consumenten.
• Ontstaan
• Jaren 1960
• Na Tweede Wereldoorlog
• Evoluties
• Stijging welvaart en koopkracht
• Groei van professionele aanbieders
• Probleem
• Onevenwicht tussen consument en onderneming
• Gevolg
• Ontstaan van beschermende regelgeving
• Ontwikkeling van consumentenrecht
1.3 AFBAKEN IN G T .O .V. HET GEMEEN VERBINT EN ISS EN RECH T
2
,Het consumentenrecht vormt een correctie op het gemeen verbintenissenrecht (Boek 5 BW). Waar het gemeen recht uitgaat van
gelijkheid tussen partijen, vertrekt het consumentenrecht vanuit de bescherming van een zwakkere partij.
1.3.1 GEMEEN VERBINTENISSENRECHT
Het gemeen verbintenissenrecht bevat de algemene regels die op alle overeenkomsten van toepassing zijn, tenzij daarvan wordt
afgeweken.
• Basisprincipes
• Contractvrijheid
• Bindende kracht van de overeenkomst
• Consensualisme
• Belangrijke artikels
• art. 5.16 BW → precontractuele informatieplicht
• art. 5.35 BW → verbod op bedrog
1.3.2 AFWIJKINGEN IN HET CONSUMENTENRECHT
Omdat de consument een zwakkere partij is, voorziet het consumentenrecht in verschillende beschermingsmechanismen die afwijken van
het gemeen recht.
1.3.2.1 INFORMATIEVERPLICHTINGEN
De informatieverplichtingen in het consumentenrecht zijn uitgebreider en strenger dan in het gemeen recht. De onderneming moet actief
correcte en volledige informatie verstrekken.
• Soorten
• Positieve verplichtingen
• meedelen van essentiële informatie (prijs, kenmerken, identiteit)
• Negatieve verplichtingen
• verbod op misleidende informatie
• Doel
• Wegwerken informatie-asymmetrie
1.3.2.2 BEDENKTERMIJN (HERROEPINGSRECHT)
Het herroepingsrecht vormt een belangrijke uitzondering op de bindende kracht van de overeenkomst. Het laat de consument toe om
zonder reden terug te komen op een overeenkomst.
Dit recht geldt enkel in specifieke situaties waarin de consument extra bescherming nodig heeft.
• Kenmerken
• Geen motivering vereist
• Geen schadevergoeding
• Toepassingsgevallen
• Overeenkomsten op afstand
• Buiten verkoopruimten
• Consumentenkrediet
1.3.2.3 REGULERING VAN CONTRACTINHOUD
In bepaalde gevallen legt het consumentenrecht verplichte inhoud op aan overeenkomsten. Dit is een afwijking van de contractvrijheid en
het consensualisme.
Een belangrijk voorbeeld is het consumentenkrediet.
• Voorbeeld: consumentenkrediet
3
, • art. VII.78 WER
• soort krediet
• duur
• kredietbedrag
• voorwaarden opname
• debetrentevoet
• JKP
• totaal terug te betalen bedrag
• terugbetalingsvoorwaarden
• aflossingstabel
• Kenmerk
• Plechtige overeenkomst
• Geen loutere wilsovereenstemming
1.3.2.4 ONRECHTMATIGE BEDINGEN
Het consumentenrecht beschermt tegen contractuele clausules die een onevenwicht creëren tussen partijen.
• Verboden indien
• kennelijk onevenwicht
• strijd met goede trouw
• Europese basis
• Richtlijn 93/13/EEG
1.3.2.5 VERBOD / VERPLICHTING TOT CONTRACTEREN
In sommige gevallen wordt de contractvrijheid beperkt door verplichtingen of verboden om te contracteren.
• Voorbeelden
• Verplichting: basisbankdienst
• Verbod: bepaalde kredietpraktijken
2. RECHT SB RONNEN
2.1 OVERZIC HT
Het consumentenrecht is een interdisciplinaire rechtstak die bestaat uit verschillende rechtsbronnen op Europees en nationaal niveau.
• Bestaat uit
• EU-recht
• Nationaal privaatrecht
• Nationaal publiekrecht
2.2 EU- RECH T
2.2.1 EUROPESE OORSPRONG
De Europese Unie speelt een centrale rol in het consumentenrecht. Dit hangt samen met de nood aan een goed functionerende interne
markt.
• Reden
• Interne markt
• Vrij verkeer van goederen, diensten, personen en kapitaal
• Gevolg
• Lidstaten moeten EU-regels naleven
2.2.2 PRIMAIRE WETGEVING (VERDRAGEN)
4
