Samenvatting Op weg naar het eerste leerjaar: wiskunde

Op weg naar het eerste leerjaar:
wiskunde:
1 Inleiding: een nieuw curriculum voor wiskunde:
 De rekenontwikkeling is cumulatief: zonder beheersing v/d basisvaardigheden
stagneert de groei
 Telvaardigheid voorspelt hoe snel leerlingen zullen vooruitgaan
 Moeite met tellen en kennis van getallen bij kleuters is een signaal voor latere
rekenproblemen
 Zwakke rekenaars zijn gebaat bij veel oefening, sterke rekenaars bij complexere
opgaven
 Sinds juli 2025 zijn er nieuwe onderwijsdoelen voor wiskunde
 Belang van wiskunde in de kleuterklas:
 Wiskunde is een fundamenteel onderdeel van menselijke kennis en speelt
een cruciale rol in de moderne kennismaatschappij
 De praktische, maatschappelijke en vormende waarde v/h schoolvak
wiskunde wordt vaak beschreven a.d.h.v. 3 dimensies: wiskundige
geletterdheid, wiskunde in een beroepscontext en wiskunde als wetenschap




 2 grote doelenclusters voor wiskunde:
 Na te streven doelen op populatieniveau
 Te bereiken doelen op populatieniveau



1.1 Achter de schermen v/d minimumdoelen wiskunde:
 De rekenontwikkeling is cumulatief (= opeenvolgend): zonder beheersing stagneert
de groei
 Telvaardigheid voorspelt hoe snel leerlingen zullen vooruitgaan --> moeite met tellen
en kennis van getallen bij kleuters is een signaal voor latere rekenproblemen
 Zwakke rekenaars zijn gebaat bij veel oefening, sterke rekenaars bij complexere
opgaven




2 Wiskunde in de kleuterklas: het leerproces:
2.1 Het leerproces in vogelvlucht:
 Ontwikkeling v/h wiskundig denken doorheen de basisschool: 3 fasen onderscheiden:

1

, Voorbereidend wiskundeonderwijs (kleuter)
 Aanvankelijk wiskundeonderwijs (L1)
 Voortgezet wiskundeonderwijs (vanaf L2)
(--> volgen elkaar chronologisch op)




2

, 2.2 Ontluikende wiskundige vaardigheden:
 Rekenvoorwaarden:
 Vroeger ging men ervan uit dat kleuters eerst aan bepaalde voorwaarden
moesten voldoen voor ze konden starten met “echt” rekenen --> er wordt niet
meer gesproken van rekenvoorwaarden
 Bv: hoeveelheidsbegrippen --> 1 tot 10
 Bv: verhoudingsbegrippen --> meer, minder, evenveel, begrijpen
 Bv: eenvoudige bewerkingen kunnen uitvoeren --> erbij doen, eraf doen,
verdelen

 Ontluikend:
 Duidt erop dat de voorwaarden zich verder ontwikkelen tijdens de fase v/h
aanvankelijk rekenen (rekenvoorwaarden zijn nog niet volledig ontwikkeld,
groeien stap voor stap verder --> aanvankelijk rekenen in het 1ste leerjaar)
 Ontluikend = vaardigheden zijn in ontwikkeling
 Moet in zekere mate verworven zijn aan het einde v/d 3de kleuterklas

 Wiskundige vaardigheden:
 Het begrip ontluikende wiskundige vaardigheden maakt ten 2de duidelijk dat dit
een breed gegeven betreft
 Het gaat niet enkel over getalbegrip, maar ook over cognitieve operaties (bv:
vergelijken, redeneren, voorspellen, ruimtelijke relaties, meten, tijd, …)

 Ontluikende gecijferdheid:
 Focus op getallen
 Getalbegrip, tellen, hoeveelheden herkennen, …

 Ontluikende wiskundige vaardigheden:
 Focus op het volledige wiskundige denken
 Ontwikkeling als een groeiproces dat verder evolueert tijdens het leren
rekenen
 Spontane, incidentele wijze waarop kleuters zich de vaardigheden eigen
maken --> gebeurt niet gepland of onopzettelijk --> via spel, dagelijkse
situaties en rijke leeromgevingen
 Het volledige wiskundige denken
 Vergelijken (meer/minder), ordenen, redeneren, voorspellen, ruimtelijke
relaties (boven, onder, naast), meten, tijd, patronen, probleemoplossend
denken
Leerdoel: het begrip ontluikende gecijferdheid of ontluikende wiskundige vaardigheden
omschrijven
Leerdoel: het begrip rekenvoorwaarden omschrijven
Leerdoel: het verschil kunnen aangeven tussen rekenvoorwaarden en ontluikende
gecijferdheid/ontluikende wiskundige vaardigheden
Leerdoel: het nuanceverschil tussen ontluikende gecijferdheid en ontluikende wiskundige
vaardigheden kunnen uitleggen




3