Samenvatting Ontwikkelingspsychologie deel 1 H18 | Psychologie | KU Leuven | 2025/26

H18: Sociaal-emotionele ontwikkeling
adolescentie
Ontwikkeling zelfbeeld, zelfwaardering en identiteit
Zelfbeeld, zelfwaardering en identiteit
Tijdens de adolescentie ontwikkelen jongeren verder:

1: Zelfbeeld (zelfconcept)

Hoe je jezelf ziet

 Je eigenschappen
 Je interesses
 Wie je denkt dat je bent


2: Zelfwaardering

Hoe je jezelf beoordeelt

 Ben ik tevreden over mezelf?
 Vind ik mezelf goed genoeg?


Dus:

 Zelfbeeld = beschrijving
 Zelfwaardering = evaluatie


Identiteit (heel belangrijk in adolescentie)

Identiteit = wie ben ik?

Dit gaat over:

 Je waarden en overtuigingen
 Je keuzes (studie, vrienden, toekomst)
 Je sociale rollen (bv. leerling, vriend, kind)
 Hoe je jezelf toont aan de buitenwereld

Niet alles hoort bij je identiteit → alleen wat je belangrijk vindt




1

, Hoe verandert het zelfbeeld?

Tijdens de puberteit wordt het zelfbeeld:

1: Abstracter

 Niet alleen “ik ben goed in voetbal”
 Maar ook: “ik ben iemand die doorzet”


2: Complexer en uitgebreider

 Meer kenmerken
 Soms zelfs tegenstrijdig (bv. verlegen én sociaal)


3: Sterk verbonden met identiteit

Nadenken over: wie wil ik zijn? wat vind ik belangrijk? wat zijn mijn idealen?



Rol van anderen

Jongeren worden gevoeliger voor:

 Hoe anderen hen zien
 Wat anderen van hen vinden

Dit komt door: verhoogde sociale sensitiviteit



Gevolg

Positief:

Beter begrijpen van anderen (perspectief nemen)

Negatief:

 Soms te afhankelijk van mening van anderen
 Kan leiden tot: onzekerheid, negatief zelfbeeld, negatief lichaamsbeeld


Kort samengevat

 Zelfbeeld = hoe je jezelf ziet
 Zelfwaardering = hoe je jezelf beoordeelt
 Identiteit = wie je bent en wil zijn
 Zelfbeeld wordt abstracter en complexer
 Mening van anderen wordt belangrijker (soms té belangrijk)



Zelfbeeld en zelfwaardering

2

, Zelfbeeld als cognitief schema

Je zelfbeeld werkt als een soort mentaal schema (denkstructuur).

Dat betekent:

 Het is een netwerk van ideeën over jezelf
 Opgebouwd uit je ervaringen


1: Functie van dat schema

Het helpt je om:

 Een gevoel van continuïteit te hebben → je blijft “dezelfde persoon”
 Je verleden en heden te begrijpen
 Richting te geven aan je toekomst

Het is dus een soort kompas



2: Invloed op denken

Je zelfbeeld stuurt ook:

 Hoe je informatie over jezelf verwerkt
 Hoe je naar anderen kijkt
 Vooral in onduidelijke situaties ga je interpreteren op basis van je zelfbeeld


Ontwikkeling van zelfwaardering

Zelfwaardering evolueert samen met het zelfbeeld.



1: Verschillende domeinen

 Je beoordeelt jezelf niet overal hetzelfde
 Bijvoorbeeld: school, uiterlijk, sociale relaties
 Sommige domeinen zijn belangrijker (centraler)

Centrale domeinen

 Wat jij belangrijk vindt, heeft meer invloed op je globale zelfwaardering
 Bijvoorbeeld: als school belangrijk is → slechte punten = grotere impact




2: Interne standaarden

Tijdens de adolescentie:

 Minder afhankelijk van anderen

3