H13: Reproductieve systemen
13.1: Het mannelijk voortplantingssysteem levert
sperma af
Wat is de functie van het mannelijk voortplantingsstelsel?
Het mannelijk voortplantingsstelsel maakt, bewaart en vervoert zaadcellen
(spermacellen).
Bij een zaadlozing (ejaculatie) worden miljoenen zaadcellen samen met vocht
naar buiten gebracht. Dat geheel heet sperma of ejaculaat.
Anatomie van het mannelijk voortplantingsstelsel
Testes (teelballen)
De testes maken de zaadcellen aan.
Ze liggen in het scrotum (balzak).
Het scrotum houdt de testes buiten het lichaam, omdat zaadcellen een iets
lagere temperatuur nodig hebben dan de lichaamstemperatuur.
Zaadcellen zijn kwetsbaar en overleven slecht bij te hoge temperatuur.
Epididymis (bijbal)
De epididymis is een sterk opgerolde buis naast de testis.
Functies:
Tijdelijke opslag van zaadcellen
Zaadcellen rijpen hier verder
Ze leren hier bewegen (zwemmen)
Nieuwe zaadcellen kunnen eerst nog niet zwemmen.
Ductus deferens (zaadleider)
De ductus deferens of zaadleider vervoert de zaadcellen van de epididymis
richting urinebuis.
Tijdens een ejaculatie zorgen spiercontracties ervoor dat de zaadcellen
vooruit worden geduwd.
1
, Accessorische klieren (hulpklieren)
Het grootste deel van sperma bestaat niet uit zaadcellen, maar uit vocht van
verschillende klieren.
Zaadblaasjes (seminal vesicles)
Deze klieren produceren ongeveer 60% van het zaadvocht.
Ze maken:
Fructose → energiebron voor zaadcellen
Prostaglandinen → helpen zaadcellen vooruit bewegen in het vrouwelijk
lichaam
Zaadcellen hebben veel energie nodig omdat ze actief moeten zwemmen.
Prostaatklier
De prostaat maakt een waterige, licht basische vloeistof.
Waarom belangrijk?
De vagina is normaal licht zuur.
Dat zure milieu beschermt tegen bacteriën, maar is ook schadelijk voor
zaadcellen.
De prostaatvloeistof helpt dit zuur tijdelijk te neutraliseren zodat
zaadcellen beter overleven.
Bulbourethrale klieren
Deze klieren maken slijm of een natuurlijk glijmiddel.
Functies:
Smeert de urinebuis
Neutraliseert restjes zure urine
Vergemakkelijkt geslachtsgemeenschap
2
, Hoe worden zaadcellen gemaakt?
Dit gebeurt in de tubuli seminiferi (zaadbuisjes) in de testes.
p. 303
Stap 1: spermatogonia
Diploïde stamcellen (46 chromosomen)
Delen eerst via mitose
Stap 2: primaire spermatocyten
Nog steeds diploïd
Stap 3: meiose
Tijdens meiose wordt het aantal chromosomen gehalveerd. (46 → 23)
Daardoor ontstaan:
Secundaire spermatocyten
Spermatiden (haploïd = 23 chromosomen)
Stap 4: spermatozoïden
De spermatiden verliezen overtollig cytoplasma en veranderen in echte
zaadcellen:
Kop
Middenstuk
Staart
Dit proces duurt ongeveer 9 à 10 weken.
Bouw van een zaadcel
Kop
Bevat de celkern met DNA + het acrosoom
Het acrosoom bevat enzymen die helpen om door de lagen rond de eicel te
dringen bij de bevruchting.
Middenstuk
Bevat veel mitochondriën.
Die leveren energie voor beweging.
Staart (flagel)
De lange zweepstaart beweegt voortdurend zodat de zaadcel kan zwemmen.
3
13.1: Het mannelijk voortplantingssysteem levert
sperma af
Wat is de functie van het mannelijk voortplantingsstelsel?
Het mannelijk voortplantingsstelsel maakt, bewaart en vervoert zaadcellen
(spermacellen).
Bij een zaadlozing (ejaculatie) worden miljoenen zaadcellen samen met vocht
naar buiten gebracht. Dat geheel heet sperma of ejaculaat.
Anatomie van het mannelijk voortplantingsstelsel
Testes (teelballen)
De testes maken de zaadcellen aan.
Ze liggen in het scrotum (balzak).
Het scrotum houdt de testes buiten het lichaam, omdat zaadcellen een iets
lagere temperatuur nodig hebben dan de lichaamstemperatuur.
Zaadcellen zijn kwetsbaar en overleven slecht bij te hoge temperatuur.
Epididymis (bijbal)
De epididymis is een sterk opgerolde buis naast de testis.
Functies:
Tijdelijke opslag van zaadcellen
Zaadcellen rijpen hier verder
Ze leren hier bewegen (zwemmen)
Nieuwe zaadcellen kunnen eerst nog niet zwemmen.
Ductus deferens (zaadleider)
De ductus deferens of zaadleider vervoert de zaadcellen van de epididymis
richting urinebuis.
Tijdens een ejaculatie zorgen spiercontracties ervoor dat de zaadcellen
vooruit worden geduwd.
1
, Accessorische klieren (hulpklieren)
Het grootste deel van sperma bestaat niet uit zaadcellen, maar uit vocht van
verschillende klieren.
Zaadblaasjes (seminal vesicles)
Deze klieren produceren ongeveer 60% van het zaadvocht.
Ze maken:
Fructose → energiebron voor zaadcellen
Prostaglandinen → helpen zaadcellen vooruit bewegen in het vrouwelijk
lichaam
Zaadcellen hebben veel energie nodig omdat ze actief moeten zwemmen.
Prostaatklier
De prostaat maakt een waterige, licht basische vloeistof.
Waarom belangrijk?
De vagina is normaal licht zuur.
Dat zure milieu beschermt tegen bacteriën, maar is ook schadelijk voor
zaadcellen.
De prostaatvloeistof helpt dit zuur tijdelijk te neutraliseren zodat
zaadcellen beter overleven.
Bulbourethrale klieren
Deze klieren maken slijm of een natuurlijk glijmiddel.
Functies:
Smeert de urinebuis
Neutraliseert restjes zure urine
Vergemakkelijkt geslachtsgemeenschap
2
, Hoe worden zaadcellen gemaakt?
Dit gebeurt in de tubuli seminiferi (zaadbuisjes) in de testes.
p. 303
Stap 1: spermatogonia
Diploïde stamcellen (46 chromosomen)
Delen eerst via mitose
Stap 2: primaire spermatocyten
Nog steeds diploïd
Stap 3: meiose
Tijdens meiose wordt het aantal chromosomen gehalveerd. (46 → 23)
Daardoor ontstaan:
Secundaire spermatocyten
Spermatiden (haploïd = 23 chromosomen)
Stap 4: spermatozoïden
De spermatiden verliezen overtollig cytoplasma en veranderen in echte
zaadcellen:
Kop
Middenstuk
Staart
Dit proces duurt ongeveer 9 à 10 weken.
Bouw van een zaadcel
Kop
Bevat de celkern met DNA + het acrosoom
Het acrosoom bevat enzymen die helpen om door de lagen rond de eicel te
dringen bij de bevruchting.
Middenstuk
Bevat veel mitochondriën.
Die leveren energie voor beweging.
Staart (flagel)
De lange zweepstaart beweegt voortdurend zodat de zaadcel kan zwemmen.
3
