Written by students who passed Immediately available after payment Read online or as PDF Wrong document? Swap it for free 4.6 TrustPilot
logo-home
Document preview thumbnail
Preview 4 out of 138 pages
Summary

Samenvatting Economie voor Criminologen | UGent | 2025/26

Document preview thumbnail
Preview 4 out of 138 pages

Samenvatting van het eerste hoofdstuk 'Welvaart & Marktevenwicht' uit Economie voor Criminologen aan de Universiteit Gent. Het document behandelt kernconcepten zoals de definitie van economie, economische groei, BBP, exogene en endogene economische schokken, en de analyse van welvaart via monetaire en niet-monetaire baten. Ideaal voor het begrijpen van fundamentele economische principes en als voorbereiding op tentamens in deze bachelor criminologische wetenschappen.

Content preview

ECONOMIE VOOR CRIMINOLOGEN

Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 1 WELVAART & MARKTEVENWICHT ............................................................................ 5

WAT IS ECONOMIE ...........................................................................................................................5
ECONOMISCHE GROEI ....................................................................................................................6
ECONOMIE ALS SYSTEEM .................................................................................................................7
WELVAART.......................................................................................................................................7
KAPITALISTISCHE ECONOMISCH SYSTEEM .......................................................................................9
I=F(P,A,T)........................................................................................................................................ 10
ECOLOGISCHE GRENZEN .............................................................................................................. 11
HOE GAAT HET MET ONZE ECONOMIE? ........................................................................................... 12
“ONZE” ECONOMIE ....................................................................................................................... 12
ELEMENTAIRE ECONOMISCHE WELVAARTSANALYSE ...................................................................... 14
Voordelen voor kopers en verkopers ........................................................................................... 14
Maximale welvaart voor de samenleving ..................................................................................... 14
WAT IS EEN MARKT? ....................................................................................................................... 15
VRAAG & AANBOD ......................................................................................................................... 15
MARKT EVENWICHT ....................................................................................................................... 18
CONSUMENTENSURPLUS.............................................................................................................. 21
PRODUCENTENSURPLUS .............................................................................................................. 22
MARKTEFFICIENTIE ........................................................................................................................ 24
OVERHEIDSINGRIJPEN EN WELVAART IN DE MARKT......................................................................... 26
Prijsmaatregelen .......................................................................................................................................26
EVALUATIE V/H MARKTEVENWICHT ................................................................................................. 29
ONTSTAAN VRIJE MARKT ................................................................................................................ 30
CHINA – CREATIE VAN DE MARKT .................................................................................................... 32

HOOFDSTUK 2: BEHOEFTEN, BEGEERTEN, MODELLEN EN BEELDEN ..............................................32

MAATSCHAPPIJ & SCHAARSE MIDDELEN ........................................................................................ 32
‘Schaarste’ in tijden van overvloed? ............................................................................................ 33
Schaarste oplossen, tools? ........................................................................................................ 34
MARGINALE ANALYSE .................................................................................................................... 35
Economische actoren (mensen!) reageren op prikkels (incentives): .............................................. 36
De rol van markten en overheden in de economie: ....................................................................... 37
ECONOMISCHE MODELLEN........................................................................................................... 38
Rol van aannames (assumpties): ................................................................................................ 38
Het gebruik van modellen en hypothesen: ................................................................................... 38
Sensitiviteitsanalyses: een pragmatische oplossing ...................................................................................39
EXTRA: werkweek ...................................................................................................................... 40

HOOFDSTUK 4: OVERHEID EN BBP ...............................................................................................41

BBP, NBP, BNP ............................................................................................................................... 41
BBP = Bruto Binnenlands Product (vaak in kranten) ...................................................................... 41
BNP = Bruto Nationaal Product ................................................................................................... 42
TOEGEVOEGDE WAARDE ............................................................................................................... 43
Waarom omzet ≠ productie ........................................................................................................ 43



1

, Bestemming van de toegevoegde waarde...................................................................................................43
BBP VAN BELGIË ............................................................................................................................ 44
BEPERKINGEN BBP ECONOMISCHE MAATSTAF ............................................................................... 45
REËEL VERSUS NOMINAAL BBP ...................................................................................................... 46
Prijsindices & inflatie ................................................................................................................. 47
OVERHEID EN HAAR SCHULDEN .................................................................................................... 48
WAT IS HET EFFECT VN BELASTINGEN? ........................................................................................... 50
ELASTICITEIT EN BELASTINGSPREIDING ......................................................................................... 51
Hoe wordt last van belasting gespreid over kopers/verkopers? ..................................................... 51
KOST VAN BELASTINGEN ................................................................................................................ 52

HOOFDSTUK 8: BEDRIJVEN ..........................................................................................................55

WAAROM ZIJN ER ONDERNEMINGEN? ............................................................................................ 56
MAKE OR BUY ................................................................................................................................ 57
ECONOMISCHE AGENTEN BINNEN EEN BEDRIJF ............................................................................ 58
OPBRENGSTEN, KOSTEN EN WINST ................................................................................................ 59
Economische versus boekhoudkundige winst! ............................................................................ 59
Opbrengsten ............................................................................................................................. 59
Kosten ...................................................................................................................................... 60
Soorten kosten: .........................................................................................................................................60
Vorm van kostencurves .............................................................................................................................62
Typische kosten curves ..............................................................................................................................63
Korte en lange termijn ................................................................................................................................63
Schaaleffect..............................................................................................................................................64
Winstoptimalisatie ....................................................................................................................................64

HOOFDSTUK 9: MARKTEN ............................................................................................................65

MARKTMACHT ............................................................................................................................... 65
Voorbeeld: Fusie Delhaize – Ahold (Albert Heijn) .......................................................................... 65
Voorbeeld: Melkmarkt: veehouders vs. distributiegroepen............................................................ 66
MARKTVORMEN............................................................................................................................. 66
PERFECTE CONCURRENTIE ....................................................................................................... 67
Winstmaximalisatie en aanbod van competitief bedrijf ..............................................................................67
Beslissing bij verschillende prijsniveaus? ..............................................................................................68
Strategie en winst voor winstgevend bedrijf: ..........................................................................................68
Tijdelijke sluiting versus exit .......................................................................................................................69
Marktresultaat en dynamiek ..................................................................................................................70
Als bedrijven verschillen in efficiëntie … ................................................................................................71
Is perfecte concurrentie efficiënt?.........................................................................................................71
MONOPOLIE ............................................................................................................................. 72
waarom ontstaan monopolies? .................................................................................................................72
Productie- en prijsbeslissing van monopolies.............................................................................................73
Marginale opbrengsten van de monopolist .................................................................................................73
Monopolie-winst .......................................................................................................................................74
Monopolie vs perfecte concurrentie? .........................................................................................................75
• Deadweight Loss (DWL) ..................................................................................................... 75
• Mededingingsbeleid .......................................................................................................... 75
CONCLUSIE: BELANG VAN MONOPOLIE ...................................................................................................75
• Hoe belangrijk zijn monopolies in de echte economie? ........................................................ 75
• Bedrijven met échte monopoliekracht zijn zeldzaam ........................................................... 76
• De opkomst van “supersterbedrijven” ................................................................................. 76



2

, MONOPOLISTISCHE CONCURRENTIE ........................................................................................ 76
Kenmerken: ...............................................................................................................................................76
Korte termijn winst situatie bij monopolistische concurrentie .....................................................................77
Lange termijn evenwicht onder monopolistische concurrentie? .................................................................77
Voorbeeld 1: VHS, Betamax, Video2000 ...................................................................................... 78
voorbeeld 2: Universele USB-C-oplader (EU-wetgeving) ............................................................... 79
Eigenschappen van oligoplie .....................................................................................................................79
Mogelijke Oligopolie uitkomsten ................................................................................................................79
competitie tussen twee producenten .........................................................................................................80
Concurrentie? ...........................................................................................................................................81
Voorbeeld van afspraken: ........................................................................................................... 81
Prijsdiscriminatie ......................................................................................................................................82
De concurrentiewaakhond ........................................................................................................................83
Mededingingsbeleid ..................................................................................................................................83
Winner takes all .........................................................................................................................................86
Mededinging II: Staatssteun .......................................................................................................................86

HOOFDSTUK 5: GROEI & ONGELIJKHEID .......................................................................................86

GROEI = TOENAME ECONOMISCHE TRANSACTIES .......................................................................... 86
HOE VERKLAREN WE GROEI .......................................................................................................... 88
WAAROM ZIJN SOMMIGE LANDEN RIJK EN ANDER ARM? .................................................................. 89
Lange termijn: verschillen in welvaart tussen landen .................................................................... 89
Sociale infrastructuur: ............................................................................................................... 89
Bescherming tegen misbruik of “diversion” .................................................................................. 89
Langetermijnbepalende factoren van sociale infrastructuur: ........................................................ 89
Soorten kolonisatie ...................................................................................................................................89
Causal chain .............................................................................................................................................90
sterftecijfer van kolonisten ....................................................................................................................90
 Aard van de kolonisatie ...............................................................................................................90
 vroege instituties .........................................................................................................................90
 huidige instituties........................................................................................................................91
 huidig economisch succes ..........................................................................................................91
TECHNOLOGIE, INNOVATIE EN LANGE TERMIJN GOLGEN ................................................................ 91
STRUCTURELE FACTOREN EN GROEI OP MIDDELLANGE TERMIJN .................................................... 93
Groei op middellange termijn? .................................................................................................... 93
Economische productie: ...........................................................................................................................93
rol arbeidsparticipatie ...............................................................................................................................94
Europe versus US ...................................................................................................................... 95
ONGELIJKHEID .............................................................................................................................. 95
De olifantengrafiek van Milanovic – Elephant curve ...................................................................... 95
Punt C: Grote winst voor de rijkste 1% wereldwijd, zijn er enorm op vooruit gegaan, hebben de grootste groei
gevoeld tussen de jaren 80-90 mede door globalisering en kapitaalwinsten. ...............................................95
Cosmopolitan lens .................................................................................................................... 96
National inequality US................................................................................................................ 97
Werkende armen ....................................................................................................................... 98
Kapitaal in de 21e Eeuw .............................................................................................................. 98
Ongelijkheid in België: Gini-coëfficiënt ........................................................................................ 99
Beperkingen van inkomensanalyses o.b.v. fiscale gegeven ......................................................... 100
1. Informele economie ............................................................................................................................ 100
2. Sociale bescherming in natura ............................................................................................................. 100
3. Niet-belaste inkomens......................................................................................................................... 100
4. Voordelen in natura voor werknemers .................................................................................................. 100



3

, 5. Ongelijke toegang tot gesubsidieerde activiteiten ................................................................................. 100
Meting van armoede ................................................................................................................ 100
Armoedelijn ............................................................................................................................................ 101
Perspectieven over ongelijkheid ............................................................................................... 102

HOOFDSTUK 6: CONJUNCTUUR & MACRO-ECONOMISCH BELEID ............................................... 103

OVERHEID................................................................................................................................... 103
GELD .......................................................................................................................................... 104
Geld (=liquide middelen) versus vermogen ................................................................................ 104
Wat is geld en waarom gebruiken we geld? ................................................................................ 104
Historisch ontstaan van geld: ................................................................................................... 105
Geld vandaag: ......................................................................................................................... 106
Het ontstaan van de monetaire overheid ................................................................................... 106
GELDCREATIE ............................................................................................................................. 106
Twee vormen van geld .............................................................................................................. 106
Centrale bank en geldaanbod/hoeveelheid: .............................................................................. 106
Hoe ontstaat de geldhoeveelheid? ............................................................................................ 108
Geldhoeveelheid ..................................................................................................................... 108
‒ VROEGER: RECHTSTREEKSE FINANCIERING DOOR DE CENTRALE BANK .................................................... 109
‒ VANDAAG IN DE EU: VERBODEN .................................................................................................. 109
ECB bepaalt het geldaanbod .................................................................................................... 110
Van basisgeld naar geldhoeveelheid ......................................................................................... 110
Rol van bankreserves:.............................................................................................................................. 110
Effect van een toename van basisgeld: .................................................................................................... 111
Meervoudige depositocreatie: ................................................................................................................. 111
INFLATIE EN DE WAARDE VAN GELD ............................................................................................. 112
Heeft geld een prijs? Wat is de waarde van geld? ....................................................................... 112
Geld en prijzen op lange termijn ................................................................................................ 113
Klassieke kwantiteitswet ......................................................................................................................... 113
Klassieke tweedeling ............................................................................................................................... 113
Fisher: hoeveelheidstheorie van geld ........................................................................................ 114
Omloopsnelheid V................................................................................................................................... 115
Geldhoeveelheid M ................................................................................................................................. 115
ECONOMISCHE FLUCTUATIES OP KORTE TERMIJN ........................................................................ 116
Wanneer doet een economie het goed of slecht? ....................................................................... 116
V&A IN MACRO-PERSPECTIEF....................................................................................................... 118
‘Model’ ter verklaring van omvang economische activiteit .......................................................... 118
KORTE TERMIJN FLUCTATIES ROND HET LANGE TERMIJN EVENWICHT: ...................................... 121
WAT ZIJN KORTE TERMIJN FLUCTUATIES? ............................................................................................... 122
→ Geaggregeerde vraag (AV) .................................................................................................... 122
→ Korte-termijn aanbod (AAKT) ................................................................................................ 122
MACRO-ECONOMISCH CONJUNCTUURBELEID ............................................................................ 122
Monetair beleid ....................................................................................................................... 122
Doelstellingen ECB .................................................................................................................................. 123
Waarom prijsstabiliteit? ...................................................................................................................... 123
‘Kosten’ van inflatie? ...................................................................................................................... 123
LT monetair beleid, inflatie, en groei ......................................................................................................... 124
Hoe kan de ECB AV beïnvloeden? ............................................................................................................ 124
Binnenlandse kredietverlening aan financiële instellingen ................................................................... 124
Conventioneel monetair beleid ECB .................................................................................................... 124
Budgettaire overheid ................................................................................................................ 126



4

Connected book
 image
Johan Albrecht, Bruno Merlevede Oikonomia - Inzicht in economie
Edition: Unknown ISBN: 9789089319241 Edition: 1

Document information

Study
Summarized whole book?
No
Which chapters are summarized?
Hoofdstuk 1, 2, 4, 5, 6, 8, 9, 11
Uploaded on
July 30, 2026
Number of pages
138
Written in
2025/2026
Type
Summary
$17.90

Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF

Sold
0
Followers
0
Items
10
Last sold
-


Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Working on your references?

Frequently asked questions