H2 - Cel & leven
Paragraaf 2.1 – cellen leven samen
Moleculen: de kleinste deeltjes van een stof met nog alle eigenschapen van die stof.
Glucose is een brandstof die je cellen nodig heeft, om glucosemoleculen op te nemen hebben de
meeste van je cellen insuline nodig. Dus word er door je bloed insuline (insuline komt uit de
alvleesklier) met glucosemoleculen vervoert vanuit je darmen naar je cellen.
Cellen: dit zijn de basiseenheden van je lichaam, elk levend wezen of organisme bestaat uit cellen.
Organisme: een levend wezen met zijn eigen stofwisseling.
Organisatieniveaus: begrensde biologische structuren, met duidelijke samenhang tussen de
onderdelen. Elk niveau is opgebouwd uit het vorige niveau
Organisatieniveaus:
Molecuul: bestaat uit meerdere atomen en heeft dezelfde eigenschappen als de stof.
Organel: een onderdeel van de cel met een bepaalde taak.
Cel: de basiseenheid van elk organisme.
Weefsel: een groep cellen met dezelfde bouw en functie.
Orgaan: verschillende weefsels die samenwerken aan een bepaalde taak.
Orgaanstelsel: diverse organen die samen een bepaalde taak hebben.
Organisme: een levend wezen.
Populatie: een groep organismen van dezelfde soort in een bepaald gebied (soort).
Levensgemeenschap: alle organismen in een bepaald gebied.
Ecosysteem: een begrensd gebied waarin organismen met elkaar en met de levenloze natuur
relaties hebben.
Systeem aarde: een dynamisch systeem gevormd door alle fysische, chemische en
biologische processen op aarde en hun onderlinge interacties.
Op elk organisatieniveau is er samenwerking tussen de onderdelen.
Molecuul organel cel weefsel orgaan orgaanstelsel organisme populatie
levensgemeenschap ecosysteem systeem aarde
Emergente eigenschap: nieuwe eigenschappen die op hoger organisatieniveau verschijnen. Dit
gebeurt door samenwerking van onderdelen. Bijvoorbeeld: door de samenwerking van je spieren,
botten en zenuwstelsel kun je sporten.
Levenskenmerken: cellen en organismen hebben allemaal kenmerken, eigenschappen en processen
die typisch zijn voor het leven.
Levenskenmerken:
Opgebouwd uit een of meer cellen
Groei
Voortplanting
Stofwisseling (opnemen, omzetten en afgeven van stoffen)
Waarnemen van en reageren op veranderingen in de omgeving
Organisatie van erfelijk materiaal
, bij diabetes type 1 zijn bepaalde cellen in de alvleesklier beschadigd. Hierbij krijgt de patiënt allemaal
klachten. Een transplantatie van de alvleesklier kan dit verhelpen. Ook kan je dit genezen door het
gebruik van stamcellen. Deze cellen hebben het vermogen om zich te blijven delen en te kunnen
differentiëren in gespecialiseerde celtypen.
Celdifferentiatie: in een later ontwikkelingsstadium van het embryo ontstaan cellen die verschillen
in grootte, vorm en functie.
Deze cellen onderscheiden zich door de verschillende eiwitten die ze maken. Eiwitten zijn organische
stoffen opgebouwd uit aminozuren.
Verhouding oppervlak/inhoud: beperkt de maximale grootte die cellen kunnen hebben.
Paragraaf 2.2 – cellen
Cellen zijn omgeven door een celmembraan (membraam aan de buitenkant van de cel) van
fosfolipiden. Ze bestaan uit grondplasma (waterige inhoud van een cel) met organellen (een
onderdeel van een cel met een bepaalde taak).
een celmembraan bestaat uit fosfolipiden, cholesterol en eiwitten.
Heterotroof: organisme dat leeft van organische stoffen (dieren).
Je lichaam heeft honderden verschillende celtypen die allemaal eiwitten maken. De bouwstenen voor
al die eiwitten heten aminozuren, afkomstig uit het voedsel dat je verteerd.
(groep 1) Een dierlijke cel kan de volgende organellen onderdelen bevatten:
Paragraaf 2.1 – cellen leven samen
Moleculen: de kleinste deeltjes van een stof met nog alle eigenschapen van die stof.
Glucose is een brandstof die je cellen nodig heeft, om glucosemoleculen op te nemen hebben de
meeste van je cellen insuline nodig. Dus word er door je bloed insuline (insuline komt uit de
alvleesklier) met glucosemoleculen vervoert vanuit je darmen naar je cellen.
Cellen: dit zijn de basiseenheden van je lichaam, elk levend wezen of organisme bestaat uit cellen.
Organisme: een levend wezen met zijn eigen stofwisseling.
Organisatieniveaus: begrensde biologische structuren, met duidelijke samenhang tussen de
onderdelen. Elk niveau is opgebouwd uit het vorige niveau
Organisatieniveaus:
Molecuul: bestaat uit meerdere atomen en heeft dezelfde eigenschappen als de stof.
Organel: een onderdeel van de cel met een bepaalde taak.
Cel: de basiseenheid van elk organisme.
Weefsel: een groep cellen met dezelfde bouw en functie.
Orgaan: verschillende weefsels die samenwerken aan een bepaalde taak.
Orgaanstelsel: diverse organen die samen een bepaalde taak hebben.
Organisme: een levend wezen.
Populatie: een groep organismen van dezelfde soort in een bepaald gebied (soort).
Levensgemeenschap: alle organismen in een bepaald gebied.
Ecosysteem: een begrensd gebied waarin organismen met elkaar en met de levenloze natuur
relaties hebben.
Systeem aarde: een dynamisch systeem gevormd door alle fysische, chemische en
biologische processen op aarde en hun onderlinge interacties.
Op elk organisatieniveau is er samenwerking tussen de onderdelen.
Molecuul organel cel weefsel orgaan orgaanstelsel organisme populatie
levensgemeenschap ecosysteem systeem aarde
Emergente eigenschap: nieuwe eigenschappen die op hoger organisatieniveau verschijnen. Dit
gebeurt door samenwerking van onderdelen. Bijvoorbeeld: door de samenwerking van je spieren,
botten en zenuwstelsel kun je sporten.
Levenskenmerken: cellen en organismen hebben allemaal kenmerken, eigenschappen en processen
die typisch zijn voor het leven.
Levenskenmerken:
Opgebouwd uit een of meer cellen
Groei
Voortplanting
Stofwisseling (opnemen, omzetten en afgeven van stoffen)
Waarnemen van en reageren op veranderingen in de omgeving
Organisatie van erfelijk materiaal
, bij diabetes type 1 zijn bepaalde cellen in de alvleesklier beschadigd. Hierbij krijgt de patiënt allemaal
klachten. Een transplantatie van de alvleesklier kan dit verhelpen. Ook kan je dit genezen door het
gebruik van stamcellen. Deze cellen hebben het vermogen om zich te blijven delen en te kunnen
differentiëren in gespecialiseerde celtypen.
Celdifferentiatie: in een later ontwikkelingsstadium van het embryo ontstaan cellen die verschillen
in grootte, vorm en functie.
Deze cellen onderscheiden zich door de verschillende eiwitten die ze maken. Eiwitten zijn organische
stoffen opgebouwd uit aminozuren.
Verhouding oppervlak/inhoud: beperkt de maximale grootte die cellen kunnen hebben.
Paragraaf 2.2 – cellen
Cellen zijn omgeven door een celmembraan (membraam aan de buitenkant van de cel) van
fosfolipiden. Ze bestaan uit grondplasma (waterige inhoud van een cel) met organellen (een
onderdeel van een cel met een bepaalde taak).
een celmembraan bestaat uit fosfolipiden, cholesterol en eiwitten.
Heterotroof: organisme dat leeft van organische stoffen (dieren).
Je lichaam heeft honderden verschillende celtypen die allemaal eiwitten maken. De bouwstenen voor
al die eiwitten heten aminozuren, afkomstig uit het voedsel dat je verteerd.
(groep 1) Een dierlijke cel kan de volgende organellen onderdelen bevatten:
