Samenvatting Human Resources

Samenvatting Human Resources (sociaal
recht)
Het sociaal recht
 Arbeidsrecht
 Socialezekerheidsrecht (SZ- recht)

Het arbeidsrecht
 = privaatrecht
 = verhouding tussen burgers onderling; arbeidsverhouding tussen:
 WN en WG = individueel arbeidsrecht
 WN’s en WG’s = collectief arbeidsrecht
 = contractsvrijheid, gelijkwaardigheid van contractspartijen
 Vrij recent - burgerrechtelijke principes van gelijkheid en vrijheid niet houdbaar arbeidssrecht als
uitzondering tov gemene burgerlijk recht
 DOEL: beschermen van de WN als zwakkere partij binnen arbeidsrelatie
 Maar nuanceringen: arbeidsrecht bevat veel dwingend recht

Het sociale zekerheidsrecht
 = publieksrecht
 = verhouding tussen burger en overheid; rechten op sociale zekerheid die burger kan inroepen/
opeisen t.a.v. de overheid ingeval van sociale risico’s
 = eenzijdigheid, dominantie van overheid
 Burger heeft recht op SZ, overheid heeft plicht rechten te vervullen maar bepaalt eenzijdig de regels

Het belang van sociaal recht?
1. Bepaalt de rechten en plichten die de WN en WG tegenover elkaar hebben
2. Verzekert een minimum aan vrije tijd voor de werknemers
3. Voorziet dat de WN’s en zelfstandigen in alle omstandigheden in hun levensonderhoud kunnen voorzien

1 Juridische tewerkstellingsvormen
 Beroepsmatig en tegen betaling activiteiten uitoefenen  = juridische gevolgen
 Verschillende manier  verschillende juridische tewerkstellingsvormen = sociale statuten

 Er bestaan verschillende soorten werk en diverse manieren van werken
Sociale statuten  Elke vorm heeft zijn eigen typische kenmerken volgt zijn eigen logica
 Men spreekt in dit verband ook over sociale statuten

Twee onderscheidingscriteria
1. Werk je onder gezag of niet?
2. Heb je een arbeidsovereenkomst of ben je statutair?

1.1 Eerste onderscheid: eigen baas of niet?
!Onderscheid tussen werken als zelfstandige en werken in dienstverband ligt in het (juridisch) element gezag!




1

, in dienstverband zelfstandig

stabiel inkomen zelf business runnen

WG regelt alles zelf papierwinkel regelen

vaste vakantiedagen meer omzet is meer winst

9 - 5 job flexibele uren

sociale zekerheid weekend- en avondwerk




2

, in
zelfstandig
dienstverband
- geen financiële zekerheid
- ondergeschikt aan WG
- veel administratieve
- weinig ruimte voor verplichtingen
ondernemerschap
- eigen risico




- eigen baas = onafhankelijkeid
- financiële zekerheid
- flexibiliteit werkuren
- geen risico dragen
- werk in eigen naam uitvoeren
- beschermd door arbeidsrecht



Zelfstandige:
 Niet aan gezag onderworpen
 Eigen baas, beslist zelf wanneer, waar en hoeveel werk
 Meerdere klanten, overeenkomsten van aanneming  burgerlijk en handelsrecht
 Door de wetgever als zelfstandigen beschouwd: mensen die winst maken met een nijverheids-, handels-
of landbouwbedrijf; bestuurder van vennootschappen; beoefenaren van vrije beroepen

Loondienst:
 Werkt voor een werkgever
 Uitvoering werk onderworpen aan instructies en richtlijnen van e werkgever  arbeidsrecht

Zelfstandige in bijberoep:
 Beroepen kunnen zowel als zelfstandige als in dienstverband worden uitgeoefend
 Beide tewerkstellingsvormen combineren

1.2 Tweede onderscheid: arbeidsovereenkomst of statuut?




In dienst van een privépersoon (onderneming of natuurlijk persoon)
 Door een arbeidsovereenkomst  sociaal recht
 Werkgever en werknemer/ loontrekkende
 Onderwerpen aan Arbeidsovereenkomstenwet (WAO) van 3 juli 1978

Verschillende manieren om in dienstverband te werken:
 Wie werkt in dienst van een onderneming/ privépersoon is verbonden door een AO
 Ene partij = de werkgever en de andere partij = werknemer of loontrekkende

Bij de werknemers wordt nog een verder onderscheid gemaakt tussen:
 Arbeiders, bedienden, handelsvertegenwoordigers en dienstboden

In dienst van de overheid (publiek persoon)
 Wie werkt in dienst van de overheid = ambtenaar
 De tewerkstelling van deze ambtenaren is in regel “statutair”
 Rechten en verplichten worden niet in een AO vastgelegd, maar bij een vooraf bij wet of reglement
vastgestelde rechtspositieregeling of statuut
 Geheel van algemene en onpersoonlijke bepalingen, dat op de ambtenaar van toepassing wordt
verklaard bij zijn benoeming = aanstelling
 In tegenstelling tot de situatie van wn’s bij een AO kunnen ambtenaren dus niet vooraf en individueel
onderhandelen over de inhoud van dat statuut
LET WEL!!!
 Overheid kan uitzonderlijk ook contractueel aanwerven
 Deze mensen zijn dan niet verbonden door een statuut maar door een AO onderworpen aan de WAO
3

, Leer- of stageovereenkomst
 Is een andere mogelijkheid om in dienstverband te werken
 Zijn aan een specifieke wetgeving onderworpen (sprake van arbeid en gezagsverhouding)
 Centraal staat hier het leren; verrichten van rendabele arbeid is niet eerste bekommernis

SAMENVATTING




2 Aan de slag!
2.1 Starten als zelfstandige
 Inschrijving bij KBO via ondernemingsloket: ondernemingsnummer
 Sociaal statuut zelfstandige?
 Inschrijving bij BTW
 Inschrijving Rijksinstituut voor de Sociale Verzekering der Zelfstandigen (RSVZ)
 Inschrijving bij sociaal verzekeringsfonds of Nationale Hulpkas (SVZ)
 Inschrijving bij ziekenfonds of Nationale Hulpkas (ZIV)
 Verzekering beroepsaansprakelijkheid
 Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen (VAPZ)
 Personeel? Inschrijving als WG bij RSZ via een sociaal secretariaat

2.2 Werken bij de overheid
Voorwaarden om als ambtenaar aangesteld te worden:
 Slagen voor vergelijkend wervingsexamen
 Medische geschiktheid
 Proeftijd doorlopen

Vergelijkende selectie
 De geslaagde kandidaten worden gerangschikt en nadien ook aangeworven volgens hun behaalde
resultaat. Op die manier wil men objectiviteit van de aanwerving garanderen.

Om tot de vergelijkende selectie toegelaten te worden, moet men beschikken over de
 Vereiste diploma’s getuigschriften
 Burgerlijke en politieke rechten genieten
 Van onberispelijk gedrag zijn
 Soms ook over Belgische nationaliteit beschikken

Wervingsreserve:
 Kandidaten die slagen voor vergelijkende selectie kunnen tot 2 jaar na de selectieproef een aanstelling
als ambtenaar aangeboden krijgen zonder nieuwe selectie

 Afleggen van de eed = benoeming tot ambtenaar aanvaard

4