ENDOCRINOLOGIE
MEGA-MINDMAPS
Zeven geïntegreerde examenoverzichten
A3 staand • Aptos Mono • beperkte examenfocus
1
, Inhoudsopgave
Pagina
e endocrinologie 3
5
esitas 8
10
itus 12
en bot 15
17
Elke mindmap start op een nieuwe pagina. De inhoud volgt uitsluitend de aangeleverde hoofdstukken.
2
, 1. Reproductieve endocrinologie
REPRODUCTIEVE ENDOCRINOLOGIE
├── Kernas en fysiologie
│ ├── Hypothalamus → GnRH pulsatiel → hypofyse → LH + FSH → testis
│ ├── LH → Leydigcel → testosteronproductie
│ ├── FSH → Sertolicel → spermatogenese + inhibine B
│ ├── Inhibine B → negatieve feedback op FSH
│ ├── Testosteron → libido, erecties, spier, bot, erytropoëse en prostaat
│ └── Estradiol uit aromatisatie → botgezondheid + centrale feedback
│
├── Mannelijke subfertiliteit
│ ├── Definitie
│ │ ├── Geen conceptie na ≥1 jaar onbeschermde betrekkingen
│ │ └── Primair = nooit eerdere zwangerschap; secundair = wel eerdere zwangerschap
│ ├── Indeling volgens niveau
│ │ ├── Pretesticulair: hypothalamus/hypofyse → LH/FSH laag of inadequaat normaal
│ │ ├── Testiculair: testisfalen → LH/FSH hoog
│ │ └── Posttesticulair: afvoer/transport/seksuele functie → hormonen meestal normaal
│ ├── Pretesticulaire oorzaken
│ │ ├── Congenitaal: Kallmann, Prader-Willi
│ │ ├── Organisch: hypothalamus-/hypofysetumor, stapelingsziekte
│ │ ├── Functioneel: hyperprolactinemie, obesitas, anorexia, extreme sport, ernstige ziekte
│ │ └── Geneesmiddelen/middelen: opioïden, exogene androgenen, oestrogeen- of cortisolexces
│ ├── Testiculaire oorzaken
│ │ ├── Congenitaal: cryptorchidie, Klinefelter, Y-chromosoommicrodeletie
│ │ └── Verworven: chemo, radiotherapie, torsio, trauma, bof, varicocoele
│ ├── Posttesticulaire oorzaken
│ │ ├── Obstructie: CBAVD, vasectomie, infectie, littekenvorming
│ │ └── Ejaculatie-/erectiestoornis of retrograde ejaculatie
│ ├── Anamnese en onderzoek
│ │ ├── Duur infertiliteit, eerdere zwangerschap, libido/erectie/ejaculatie
│ │ ├── Cryptorchidie, infectie, torsio, trauma, chirurgie, chemo/radiotherapie
│ │ ├── Medicatie, anabolen, warmte, toxische blootstelling, leefstijl
│ │ └── KO: virilisatie, gynaecomastie, testesvolume, epididymis, vas deferens, varicocoele
│ ├── Hormonale evaluatie
│ │ ├── Ochtend nuchter totaal testosteron; bevestig een lage waarde
│ │ ├── LH → primair versus secundair hypogonadisme
│ │ ├── FSH + inhibine B → Sertolicelfunctie/spermatogenese
│ │ ├── Prolactine bij secundair patroon of seksuele klachten
│ │ └── SHBG en berekend vrij testosteron bij afwijkend SHBG
│ ├── Sperma-analyse
│ │ ├── Minstens twee analyses bij afwijkend resultaat
│ │ ├── Beoordeel volume, concentratie, totaal aantal, motiliteit, morfologie en vitaliteit
│ │ ├── Oligozoöspermie = aantal ↓; asthenozoöspermie = motiliteit ↓
│ │ ├── Teratozoöspermie = normale vormen ↓; OAT = combinatie
│ │ └── Azoöspermie = geen spermatozoa in ejaculaat
│ ├── Azoöspermie
│ │ ├── Obstructief: testes/FSH vaak normaal; spermaproductie aanwezig
│ │ ├── Niet-obstructief: testisfalen; FSH vaak hoog; testes vaak klein
│ │ ├── Genetica bij ernstige oligo-/azoöspermie: karyotype, Y-microdeletie, CFTR indien passend
│ │ └── Beleid: causaal, reconstructie of sperma-extractie + ICSI
│ └── Behandeling
│ ├── Leefstijl en stop gonadotoxische blootstelling of exogene androgenen
│ ├── Secundair hypogonadisme met fertiliteitswens → hCG ± FSH/gonadotrofinen
│ ├── Hyperprolactinemie → dopamine-agonist
│ ├── Obstructie/varicocoele → geselecteerde chirurgie
│ └── ART: IUI, IVF, ICSI, TESE volgens probleem
│
├── Klinefeltersyndroom
│ ├── Meestal 47,XXY → primaire testiculaire insufficiëntie
│ ├── Kleine vaste testes, lange lichaamsbouw, gynaecomastie, infertiliteit
│ ├── Labo: testosteron ↓, LH/FSH ↑
│ ├── Diagnose: karyotype
│ └── Behandeling: testosteron indien geïndiceerd; fertiliteitsadvies/TESE-ICSI geselecteerd
│
├── Hypogonadisme bij de man
│ ├── Definitie: klinische klachten + herhaald laag testosteron
│ ├── Primair/hypergonadotroop: testisfalen → LH/FSH ↑
│ ├── Secundair/hypogonadotroop: hypothalamus/hypofyse → LH/FSH ↓ of inadequaat normaal
3
MEGA-MINDMAPS
Zeven geïntegreerde examenoverzichten
A3 staand • Aptos Mono • beperkte examenfocus
1
, Inhoudsopgave
Pagina
e endocrinologie 3
5
esitas 8
10
itus 12
en bot 15
17
Elke mindmap start op een nieuwe pagina. De inhoud volgt uitsluitend de aangeleverde hoofdstukken.
2
, 1. Reproductieve endocrinologie
REPRODUCTIEVE ENDOCRINOLOGIE
├── Kernas en fysiologie
│ ├── Hypothalamus → GnRH pulsatiel → hypofyse → LH + FSH → testis
│ ├── LH → Leydigcel → testosteronproductie
│ ├── FSH → Sertolicel → spermatogenese + inhibine B
│ ├── Inhibine B → negatieve feedback op FSH
│ ├── Testosteron → libido, erecties, spier, bot, erytropoëse en prostaat
│ └── Estradiol uit aromatisatie → botgezondheid + centrale feedback
│
├── Mannelijke subfertiliteit
│ ├── Definitie
│ │ ├── Geen conceptie na ≥1 jaar onbeschermde betrekkingen
│ │ └── Primair = nooit eerdere zwangerschap; secundair = wel eerdere zwangerschap
│ ├── Indeling volgens niveau
│ │ ├── Pretesticulair: hypothalamus/hypofyse → LH/FSH laag of inadequaat normaal
│ │ ├── Testiculair: testisfalen → LH/FSH hoog
│ │ └── Posttesticulair: afvoer/transport/seksuele functie → hormonen meestal normaal
│ ├── Pretesticulaire oorzaken
│ │ ├── Congenitaal: Kallmann, Prader-Willi
│ │ ├── Organisch: hypothalamus-/hypofysetumor, stapelingsziekte
│ │ ├── Functioneel: hyperprolactinemie, obesitas, anorexia, extreme sport, ernstige ziekte
│ │ └── Geneesmiddelen/middelen: opioïden, exogene androgenen, oestrogeen- of cortisolexces
│ ├── Testiculaire oorzaken
│ │ ├── Congenitaal: cryptorchidie, Klinefelter, Y-chromosoommicrodeletie
│ │ └── Verworven: chemo, radiotherapie, torsio, trauma, bof, varicocoele
│ ├── Posttesticulaire oorzaken
│ │ ├── Obstructie: CBAVD, vasectomie, infectie, littekenvorming
│ │ └── Ejaculatie-/erectiestoornis of retrograde ejaculatie
│ ├── Anamnese en onderzoek
│ │ ├── Duur infertiliteit, eerdere zwangerschap, libido/erectie/ejaculatie
│ │ ├── Cryptorchidie, infectie, torsio, trauma, chirurgie, chemo/radiotherapie
│ │ ├── Medicatie, anabolen, warmte, toxische blootstelling, leefstijl
│ │ └── KO: virilisatie, gynaecomastie, testesvolume, epididymis, vas deferens, varicocoele
│ ├── Hormonale evaluatie
│ │ ├── Ochtend nuchter totaal testosteron; bevestig een lage waarde
│ │ ├── LH → primair versus secundair hypogonadisme
│ │ ├── FSH + inhibine B → Sertolicelfunctie/spermatogenese
│ │ ├── Prolactine bij secundair patroon of seksuele klachten
│ │ └── SHBG en berekend vrij testosteron bij afwijkend SHBG
│ ├── Sperma-analyse
│ │ ├── Minstens twee analyses bij afwijkend resultaat
│ │ ├── Beoordeel volume, concentratie, totaal aantal, motiliteit, morfologie en vitaliteit
│ │ ├── Oligozoöspermie = aantal ↓; asthenozoöspermie = motiliteit ↓
│ │ ├── Teratozoöspermie = normale vormen ↓; OAT = combinatie
│ │ └── Azoöspermie = geen spermatozoa in ejaculaat
│ ├── Azoöspermie
│ │ ├── Obstructief: testes/FSH vaak normaal; spermaproductie aanwezig
│ │ ├── Niet-obstructief: testisfalen; FSH vaak hoog; testes vaak klein
│ │ ├── Genetica bij ernstige oligo-/azoöspermie: karyotype, Y-microdeletie, CFTR indien passend
│ │ └── Beleid: causaal, reconstructie of sperma-extractie + ICSI
│ └── Behandeling
│ ├── Leefstijl en stop gonadotoxische blootstelling of exogene androgenen
│ ├── Secundair hypogonadisme met fertiliteitswens → hCG ± FSH/gonadotrofinen
│ ├── Hyperprolactinemie → dopamine-agonist
│ ├── Obstructie/varicocoele → geselecteerde chirurgie
│ └── ART: IUI, IVF, ICSI, TESE volgens probleem
│
├── Klinefeltersyndroom
│ ├── Meestal 47,XXY → primaire testiculaire insufficiëntie
│ ├── Kleine vaste testes, lange lichaamsbouw, gynaecomastie, infertiliteit
│ ├── Labo: testosteron ↓, LH/FSH ↑
│ ├── Diagnose: karyotype
│ └── Behandeling: testosteron indien geïndiceerd; fertiliteitsadvies/TESE-ICSI geselecteerd
│
├── Hypogonadisme bij de man
│ ├── Definitie: klinische klachten + herhaald laag testosteron
│ ├── Primair/hypergonadotroop: testisfalen → LH/FSH ↑
│ ├── Secundair/hypogonadotroop: hypothalamus/hypofyse → LH/FSH ↓ of inadequaat normaal
3
