Samenvatting Taaltherapie hoorcolleges TOS | Logopedie | Thomas More | 2025/26

Taal: therapie – taalontwikkelingsstoornis (TOS)




HOOFDSTUK 1: TAALTHERAPIE

DOEL

 Beter communiceren
 Functionele communicatie
 Verstaanbaar zijn voor de omgeving (adhv aangeboden
compenserende hulpmiddelen)
 Goed kunnen praten

Uiteindelijke doel = verbeteren van het functioneren in zijn totaliteit.

Vanuit ICF - behandeling op systematische en methodische manier opbouwen, EBP = centraal. Denk aan de
hulpvraag!

PRINCIPES

Taaltherapie verschilt bij kinderen met taalvertraging tov taalstoornis

 Taalvertraging
o Taalbad wordt geadviseerd
o Zeer regelmatig aanbieden van een rijk en gevarieerd taalaanbod om de achterstand in te
halen
 Veel verteld en verwoord tijdens therapie
o Kinderen met TV:
 Pikken woordenschat en morfosyntactische structuren op
 Leren onderliggende regels van taal spontaan
 Taalstoornis
o Woordenschat beperken
o Eenvoudige, korte zinnen & ondubbelzinnige taal
o Trager spraaktempo
o Herhalen van uitingen
o Lange zinnen opdelen in korte uitingen
o Grenzen tussen woord- of accentgroepen duidelijk laten horen via pauzes en intonatie in
functie van een vlottere auditieve verwerking
o We / gaan / een oefening / maken

Verschillende belangrijkste principes binnen taaltherapie bij kinderen met TOS. Deze principes zijn zowel van
belang bij kinderen met een vertraagde als een verstoorde taalontwikkeling en kunnen bij andere
ontwikkelingsstoornissen ook zinvol zijn.




1

,Taal: therapie – taalontwikkelingsstoornis (TOS)




WERKEN AAN PROBLEEMBESEF

Kinderen met TOS horen vaak verschil niet tussen een correct en niet-correct uitgesproken woord of tussen
grammaticaal correcte of incorrecte zin

 Wat is juist? Wat is fout?
o “Koe gras eet.”
 Logopedist toont en verklaart het verschil
 Probleembesef en metalinguïstisch bewustzijn vergroten  kans op verbetering stijgt

GEÏNTEGREERDE AANPAK VAN ALLE TAALCOMPONENTEN

 Wat aan bod komt in therapie is afhankelijk van het taalprofiel van het kind
 Taalbegrip  taalproductie
 Taalinhoud, taalvorm, taalgebruik
 Vaak geïntegreerde aanpak nodig!

AANDACHT VOOR AUDITIEVE PERCEPTIE

 Taal komt binnen via auditieve kanaal
 Een goede luisterhouding is de basis voor therapie
 Indien auditieve perceptie zwak  opnemen in behandelplan
 Inoefenen van
o Auditieve vaardigheden (waarneming, geheugen, sequentiëren)
o Fonologisch en fonemisch BWZ (auditieve analyse & synthese)

VERSTERKEN INNERLIJKE TAAL

 Kind leert eigen handelen beter plannen en sturen door acties, gevoelens, gedachten, ideeën en
strategieën te verwoorden
 Koppelen van taal aan actie = groot belang!
o Bv. bij het wassen van handen verwoordt de
therapeut elke opeenvolgende stap (ook
visueel ondersteunen) – versterkt innerlijke
taal
 Logopedist tolkt wat het kind beleeft, voelt, doet en
stimuleert zelfstandigheid

PRETEACHING

 Tijdens therapie voorbereiden wat er in de klas/thuis aan bod zal komen
o Selecteren van woordenschat van een toekomstig thema  Kind kan sneller volgen in de klas
o Voorbereidende leesvaardigheden ifv letterherkenning


Voorsprong geven in functie van het verhogen van de betrokkenheid, leerkans en transfer.




2

,Taal: therapie – taalontwikkelingsstoornis (TOS)



VISUELE ONDERSTEUNING

 Compenseren, koppeling maken en versterken (ev. Tactiel, motorisch)
 Concreet materiaal, prenten, foto’s, tekeningen, pictogrammen, geschreven taal (ev. Ondersteunende
gebaren)

HERHALING

 Drillen adhv visualisaties
 Ifv adequaat opslaan van verbale informatie
 Ifv automatisatie

SAMENWERKING MET OUDERS EN SCHOOL

 Ouders, school en logopedist (en andere hulpverleners)
 Ouders zijn co-therapeut ifv transfer naar spontane taal
 Open communicatie met de school ifv transfer
 Leerkracht geeft huidige thema’s door, brieft moeilijkheden
 Logopedist geeft tips en brieft stand van zaken

BENADERINGSWIJZEN




THERAPEUTGESTUURDE BENADERING – CLINICAL DIRECTED

 Oefentherapie
 Therapeut stuurt de therapie, kiest doel, frequentie, bekrachtiging, …

Voordeel: cliënt krijgt veel oefenmogelijkheden

Nadeel: moeilijke transfer naar spontaan gebruik, veel oefenen kan tot verveling leiden waardoor therapie niet
aanslaat

Voorbeeld: het aanwijzen en benoemen van voorwerpen en plaatjes

CLIËNTGERICHTE BENADERING – CHILD CENTERED

 Communicatieve taaltherapie met spel
 Therapeut kiest vooraf een doel en stemt dit af op noden van het kind  maar kind bepaalt verder
wat er gebeurt in communicatie of SPEL
 Therapeut volgt het initiatief van het kind, stimuleert en verbaliseert communicatie, reageert positief
op elke communicatiepoging
o Therapeut vraagt niet aan het kind om bepaalde doelstructuur uit te stellen, maar zal
gekozen doelstructuur toepassen als de situatie zich voordoet

3

, Taal: therapie – taalontwikkelingsstoornis (TOS)


o VAT-principe staat hierbij centraal

HYBRIDE BENADERING

 Tussenvorm
 Therapeut kiest afgebakend doel
 Therapeut kiest activiteit en materiaal dat doelstructuur natuurlijk uitlokt
 Therapeut focust op 1 doel, andere taalaspecten blijven eenvoudig

Voorbeeld: werken aan tweewoordzin zal logopedist woorden gebruiken die het kind al kent en daarbij geen
hoge eisen stellen aan de conversatievaardigheden en communicatieve functies

Voordeel: gemakkelijke generalisatie naar spontaan gebruik; situatie manipuleren en controleren zodat doel
vaak aan bod komt

METHALINGUÏSTISCHE BENADERING

 Vanaf 7 jaar
 Metalinguïstische en metacognitieve vaardigheden ingezet worden
 Metalinguïstisch vaardig = nadenken en reflecteren over taal en nadenken over leren en kennis

Voorbeelden: het plannen van taken of het toepassen van strategieën om informatie goed te onthouden, het
toepassen en definiëren van spellingsregels of het begrijpen van grapjes

ACTIVITEITEN




SAMEN SPELEN

 Werkt gemotiveerd
 Geen/weinig druk
 Natuurlijke, ontspannen setting
 Gemeenschappelijk plezier
 Vertrouwensband – nauw contact tussen cliënt en therapeut
 Tijdens het spelen van spelletjes komen verschillende aspecten van taal aan bid:
o Taalinhoud  bepaalde woordenschat
o Taalvorm  bepaalde weerkerende zinsconstructies
o Taalgebruik  beurtnemen, gepast verbaal en non-verbaal reageren

Cursus pagina 15 – spelontwikkeling




4