SOCIOLOGIE
HOOFDSTUK 1: WAT IS SOCIOLOGIE?
1.1HET SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF
Sociologie kunnen we omschrijven als het systematisch onderzoek van de menselijke
samenleving. De kern van deze visie noemen we:
- Het sociologisch perspectief: Een manier om naar de wereld te kijken die de
sociale invloeden op het gedrag van mensen benadrukt (een bril dat we
opzetten).
- Het gedrag van personen te begrijpen vanuit hun sociale context.
Berger geeft ons twee technieken om de bril op te zetten :
1. Het algemene in het bijzondere zien: de sociologie helpt ons om in het gedrag van
bepaalde mensen algemene patronen te ontdekken.
- Elk individu is uniek, maar de wijze waarop de samenleving inhoudelijk van
invloed is op het leven van mensen die uiteenlopende categorieën behoren (zoals
kinderen en volwassenen, vrouwen en mannen, rijk en arm), kan zeer sterk
verschillen.
- Generalisatie
2. Het vreemde in het bekende zien: het sociologisch perspectief brengt met zich mee
dat we het bekende idee dat we zelf bepalen hoe ons leven eruitziet, moeten loslaten
voor de in eerste instantie vreemde gedachte dat de samenleving onze beslissingen en
onze ervaringen beïnvloedt.
Defamiliarisatie
PERSOONLIJKE KEUZES IN HUN SOCIALE CONTEXT
Durkheim heeft laten zien dat ook een uiterst persoonlijke handeling als zelfdoding
onderhevig is aan de invloed van sociale factoren.
- Hij toonde hiermee duidelijk aan hoe sociale factoren het individuele gedrag
kunnen beïnvloeden.
Hij verklaard zijn onderzoek rond zelfdoding in termen van sociale integratie. Mensen
met sterke sociale banden zullen minder gauw tot zelfdoding overgaan dan mensen met
zwakke sociale banden. Hij verwijst hier op het karakter van groepsnormen, zelfs bij een
daad die we in eerste instantie als een individuele beslissing zien.
CONCLUSIE: In het gedrag van afzonderlijke individuen kunnen we algemene
sociologische patronen ontdekken.
,KIJKEN ALS EEN SOCIOLOOG: MARGINALITEIT EN CRISIS
Er bestaan twee verschijnselen die kunnen helpen bij het sociologisch perspectief te leren
zien.
- Een bestaan in de marges van de samenleving.
- Het doormaken van een sociale crisis.
Ieder mens voelt zich weleens een buitenstaander, maar voor sommige categorieën
mensen is het buitenstaander-zijn (geen deel uitmaken van een dominante groep) een
onderdeel van het dagelijkse leven.
- Hoe groter de marginaliteit van een individu, hoe makkelijker diegene in
staat is om het sociologisch perspectief te hanteren.
Sommige mensen die tot bepaalde groeperingen behoren (vrouwen, homoseksuelen,
mensen met beperking, ziekte…) leiden hun bestaan in de marge van de samenleving. Zij
zijn zich bewust van bepaalde sociale patronen waar anderen nooit aan denken.
Perioden waarin de samenleving veel verandering ondergaat of in een crisis
verkeert, kunnen ons uit ons evenwicht brengen en ons bewegen tot het
aannemen van de sociologische visie.
Mills illustreerde dit a.d.h.v. de crisis uit de jaren 30. Als je in die tijd werkloos was,
beschouwden de meeste mensen het als hun eigen schuld dat zij geen werk konden
vinden of waren ontslagen.
Met de sociologische bril op krijgen we sociologische verbeelding (C Wright Mills):
= De gave onszelf (en anderen) te zien als knooppunt van sociale bindingen en
maatschappelijke structuren die ons denken, handelen en dus leven vormgeeft.
En dus ook onze persoonlijke problemen te verbinden met maatschappelijke
issues.
Mills was van mening dat mensen die gebruik maakten van wat hij de ‘sociologische
verbeeldingskracht’ noemde, een beter inzicht krijgen in het functioneren van de
samenleving en de wijze waarop deze hun leven beïnvloedt.
CONCLUSIE: Volgens hem worden armoede, werkloosheid, criminaliteit en andere
sociale problemen niet door persoonlijke tekortkomingen van individuen, maar vooral
door de samenleving veroorzaakt.
Het sociologisch perspectief creëert eenheid onder de mensen door
persoonlijke problemen tot maatschappelijke vraagstukken te transformeren.
,1.2HET BELANG VAN EEN MONDIALE VISIE
Na WOII heeft de nieuwe informatietechnologie de verste uithoeken van de wereld
dichterbij gebracht.
Deze ontwikkelingen hebben er mede toe geleid dat veel academische disciplines een
mondiaal/globaal perspectief hanteren: het bestuderen van de wereld in zijn geheel
en de plaats die onze samenleving daarin inneemt.
- Globaal bewustzijn is een logisch verlengstuk van het sociologisch perspectief. We
mogen aannemen dat de positie die onze samenleving in de wereld inneemt alle
leden van onze samenleving beïnvloedt.
De wereld kent +- 200 landen, die we a.d.h.v. het niveau van hun economische
ontwikkeling in drie bredere categorieën kunnen onderverdelen:
1. Hoge inkomenslanden: de rijkste landen met de hoogste algemene
levensstandaard.
= Gezamenlijk leveren deze landen, de meeste goederen en diensten en hun
inwoners bezitten het merendeel van de rijkdommen die de wereld te bieden
heeft.
2. Middeninkomenslanden: landen met een levensstandaard die we, als we de
wereld in zijn geheel bekijken, gemiddeld kunnen benoemen.
= De inwoners wonen zowel op het platteland als in steden en verplaatsen zich
zowel te voet als per dier, tractor, scooter, fiets of auto.
3. Lage-inkomenslanden: landen met een lage levensstandaard, waarvan de
meeste inwoners arm zijn.
= Sommige mensen zijn extreem rijk, maar de meeste mensen leven onder
erbarmelijke omstandigheden (slechte woonsituatie, onveilig water,
voedselgebrek…) Weinig mogelijkheden om situatie te verbeteren.
We vergelijken de situatie van de rijkste westerse landen met andere landen om vier
redenen:
1. HET LEVEN DAT WE LEIDEN WORDT GEVORMD DOOR HET LAND WAARIN WE
LEVEN.
- Om onszelf en de levenssituatie van anderen te kunnen begrijpen, moeten we
enig inzicht hebben in de verschillen tussen samenlevingen.
2. DE CONTACTEN TUSSEN SAMENLEVINGEN ZIJN ZEER STERK TOEGENOMEN.
- Door informatietechnologie kan alles over heel de wereld gedeeld worden.
- Sociale problemen in arme landen zijn vaak het gevolg van hun productie voor
rijke landen.
- Er ontstaat maatschappelijke onrust en discussie over de komst van vluchtelingen.
3. VEEL SOCIALE PROBLEMEN WAARMEE DE WESTERSE WERELD GECONFRONTEERD
WORDT, ZIJN ELDERS VEEL ERNSTIGER.
- Armoede bestaat ook in de Westerse wereld en andere werelddelen.
, 4. GLOBAAL DENKEN HELPT ONS MEER INZICHT IN ONSZELF TE KRIJGEN.
- Het is een heel andere ervaring om op straat te lopen in een stad in de westerse
wereld dan bv in een wijk met illegale woningen in Madras, India.
1.3HET SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF IN DE PRAKTIJK
Het hanteren van het sociologisch perspectief is in veel opzichten zinvol:
- Sociologie speelt een belangrijke rol in de totstandkoming van de wetten en
overheidsmaatregelen die ons leven beïnvloeden.
- Op individueel niveau bevordert het sociologisch perspectief onze persoonlijke
groei en bewustwording.
- Een studie van de sociologie is een uitstekende voorbereiding op de arbeidsmarkt.
SOCIOLOGIE EN OVERHEIDSBELEID
Sociologen dragen met hun sociologische kennis op talrijke manieren bij tot het
ontwikkelen van het beleid van overheden, de wetten en de regels die reguleren hoe
mensen in een bepaalde gemeenschap leven en werken.
SOCIOLOGIE EN PERSOONLIJKE GROEI
Het hanteren van het sociologisch perspectief maakt ons actiever en bewuster, en zorgt
ervoor dat we kritischer gaan denken. De sociologie heeft vier positieve effecten:
1. AAN DE HAND VAN HET SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF KUNNEN WE NAGAAN WAT
ER WEL EN NIET KLOPT AAN HET ‘ALLEDAAGSE DENKEN’.
- We nemen van alles voor sprekend aan, maar dat wil nog niet zeggen dat het
waar is.
- Een socioloog is ook een ‘mythenjager’: iemand die mythen doorprikt
2. HET SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF GEEFT ONS EEN BETER INZICHT IN DE
MOGELIJKHEDEN EN DE HINDERNISSEN DIE WE IN HET DAGELIJKS LEVEN
TEGENKOMEN.
- Door de sociologie komen we meer te weten om de wereld om ons heen, zodat we
beter in staat zijn onze doelen na te streven.
3. HET SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF GEEFT ONS DE MOGELIJKHEID EEN ACTIEVE ROL
TE SPELEN IN DE SAMENLEVING WAARVAN WE DEEL UITMAKEN.
- Onze effectiviteit als lid van een bepaalde samenleving neemt toe naarmate we
beter begrijpen hoe die samenleving functioneert.
- Mills: het sociologisch perspectief maakt van een persoonlijk probleem (werkloos
zijn) een publiek vraagstuk (een tekort aan werkgelegenheid).
4. DE SOCIOLOGIE HELPT ONS OM IN EEN WERELD TE LEVEN DIE ZICH KENMERKT
DOOR DIVERSITEIT.
- De meeste mensen, waar ook ter wereld, hebben de neiging om hun eigen manier
van leven als de ‘juiste’, de ‘normale’ of de ‘betere’ manier van leven te
beschouwen. Het sociologisch perspectief zet ons aan tot kritisch denken over de
sterke en zwakke punten van alle denkbare levenswijzen, waaronder ook onze
eigen manier van leven.
HOOFDSTUK 1: WAT IS SOCIOLOGIE?
1.1HET SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF
Sociologie kunnen we omschrijven als het systematisch onderzoek van de menselijke
samenleving. De kern van deze visie noemen we:
- Het sociologisch perspectief: Een manier om naar de wereld te kijken die de
sociale invloeden op het gedrag van mensen benadrukt (een bril dat we
opzetten).
- Het gedrag van personen te begrijpen vanuit hun sociale context.
Berger geeft ons twee technieken om de bril op te zetten :
1. Het algemene in het bijzondere zien: de sociologie helpt ons om in het gedrag van
bepaalde mensen algemene patronen te ontdekken.
- Elk individu is uniek, maar de wijze waarop de samenleving inhoudelijk van
invloed is op het leven van mensen die uiteenlopende categorieën behoren (zoals
kinderen en volwassenen, vrouwen en mannen, rijk en arm), kan zeer sterk
verschillen.
- Generalisatie
2. Het vreemde in het bekende zien: het sociologisch perspectief brengt met zich mee
dat we het bekende idee dat we zelf bepalen hoe ons leven eruitziet, moeten loslaten
voor de in eerste instantie vreemde gedachte dat de samenleving onze beslissingen en
onze ervaringen beïnvloedt.
Defamiliarisatie
PERSOONLIJKE KEUZES IN HUN SOCIALE CONTEXT
Durkheim heeft laten zien dat ook een uiterst persoonlijke handeling als zelfdoding
onderhevig is aan de invloed van sociale factoren.
- Hij toonde hiermee duidelijk aan hoe sociale factoren het individuele gedrag
kunnen beïnvloeden.
Hij verklaard zijn onderzoek rond zelfdoding in termen van sociale integratie. Mensen
met sterke sociale banden zullen minder gauw tot zelfdoding overgaan dan mensen met
zwakke sociale banden. Hij verwijst hier op het karakter van groepsnormen, zelfs bij een
daad die we in eerste instantie als een individuele beslissing zien.
CONCLUSIE: In het gedrag van afzonderlijke individuen kunnen we algemene
sociologische patronen ontdekken.
,KIJKEN ALS EEN SOCIOLOOG: MARGINALITEIT EN CRISIS
Er bestaan twee verschijnselen die kunnen helpen bij het sociologisch perspectief te leren
zien.
- Een bestaan in de marges van de samenleving.
- Het doormaken van een sociale crisis.
Ieder mens voelt zich weleens een buitenstaander, maar voor sommige categorieën
mensen is het buitenstaander-zijn (geen deel uitmaken van een dominante groep) een
onderdeel van het dagelijkse leven.
- Hoe groter de marginaliteit van een individu, hoe makkelijker diegene in
staat is om het sociologisch perspectief te hanteren.
Sommige mensen die tot bepaalde groeperingen behoren (vrouwen, homoseksuelen,
mensen met beperking, ziekte…) leiden hun bestaan in de marge van de samenleving. Zij
zijn zich bewust van bepaalde sociale patronen waar anderen nooit aan denken.
Perioden waarin de samenleving veel verandering ondergaat of in een crisis
verkeert, kunnen ons uit ons evenwicht brengen en ons bewegen tot het
aannemen van de sociologische visie.
Mills illustreerde dit a.d.h.v. de crisis uit de jaren 30. Als je in die tijd werkloos was,
beschouwden de meeste mensen het als hun eigen schuld dat zij geen werk konden
vinden of waren ontslagen.
Met de sociologische bril op krijgen we sociologische verbeelding (C Wright Mills):
= De gave onszelf (en anderen) te zien als knooppunt van sociale bindingen en
maatschappelijke structuren die ons denken, handelen en dus leven vormgeeft.
En dus ook onze persoonlijke problemen te verbinden met maatschappelijke
issues.
Mills was van mening dat mensen die gebruik maakten van wat hij de ‘sociologische
verbeeldingskracht’ noemde, een beter inzicht krijgen in het functioneren van de
samenleving en de wijze waarop deze hun leven beïnvloedt.
CONCLUSIE: Volgens hem worden armoede, werkloosheid, criminaliteit en andere
sociale problemen niet door persoonlijke tekortkomingen van individuen, maar vooral
door de samenleving veroorzaakt.
Het sociologisch perspectief creëert eenheid onder de mensen door
persoonlijke problemen tot maatschappelijke vraagstukken te transformeren.
,1.2HET BELANG VAN EEN MONDIALE VISIE
Na WOII heeft de nieuwe informatietechnologie de verste uithoeken van de wereld
dichterbij gebracht.
Deze ontwikkelingen hebben er mede toe geleid dat veel academische disciplines een
mondiaal/globaal perspectief hanteren: het bestuderen van de wereld in zijn geheel
en de plaats die onze samenleving daarin inneemt.
- Globaal bewustzijn is een logisch verlengstuk van het sociologisch perspectief. We
mogen aannemen dat de positie die onze samenleving in de wereld inneemt alle
leden van onze samenleving beïnvloedt.
De wereld kent +- 200 landen, die we a.d.h.v. het niveau van hun economische
ontwikkeling in drie bredere categorieën kunnen onderverdelen:
1. Hoge inkomenslanden: de rijkste landen met de hoogste algemene
levensstandaard.
= Gezamenlijk leveren deze landen, de meeste goederen en diensten en hun
inwoners bezitten het merendeel van de rijkdommen die de wereld te bieden
heeft.
2. Middeninkomenslanden: landen met een levensstandaard die we, als we de
wereld in zijn geheel bekijken, gemiddeld kunnen benoemen.
= De inwoners wonen zowel op het platteland als in steden en verplaatsen zich
zowel te voet als per dier, tractor, scooter, fiets of auto.
3. Lage-inkomenslanden: landen met een lage levensstandaard, waarvan de
meeste inwoners arm zijn.
= Sommige mensen zijn extreem rijk, maar de meeste mensen leven onder
erbarmelijke omstandigheden (slechte woonsituatie, onveilig water,
voedselgebrek…) Weinig mogelijkheden om situatie te verbeteren.
We vergelijken de situatie van de rijkste westerse landen met andere landen om vier
redenen:
1. HET LEVEN DAT WE LEIDEN WORDT GEVORMD DOOR HET LAND WAARIN WE
LEVEN.
- Om onszelf en de levenssituatie van anderen te kunnen begrijpen, moeten we
enig inzicht hebben in de verschillen tussen samenlevingen.
2. DE CONTACTEN TUSSEN SAMENLEVINGEN ZIJN ZEER STERK TOEGENOMEN.
- Door informatietechnologie kan alles over heel de wereld gedeeld worden.
- Sociale problemen in arme landen zijn vaak het gevolg van hun productie voor
rijke landen.
- Er ontstaat maatschappelijke onrust en discussie over de komst van vluchtelingen.
3. VEEL SOCIALE PROBLEMEN WAARMEE DE WESTERSE WERELD GECONFRONTEERD
WORDT, ZIJN ELDERS VEEL ERNSTIGER.
- Armoede bestaat ook in de Westerse wereld en andere werelddelen.
, 4. GLOBAAL DENKEN HELPT ONS MEER INZICHT IN ONSZELF TE KRIJGEN.
- Het is een heel andere ervaring om op straat te lopen in een stad in de westerse
wereld dan bv in een wijk met illegale woningen in Madras, India.
1.3HET SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF IN DE PRAKTIJK
Het hanteren van het sociologisch perspectief is in veel opzichten zinvol:
- Sociologie speelt een belangrijke rol in de totstandkoming van de wetten en
overheidsmaatregelen die ons leven beïnvloeden.
- Op individueel niveau bevordert het sociologisch perspectief onze persoonlijke
groei en bewustwording.
- Een studie van de sociologie is een uitstekende voorbereiding op de arbeidsmarkt.
SOCIOLOGIE EN OVERHEIDSBELEID
Sociologen dragen met hun sociologische kennis op talrijke manieren bij tot het
ontwikkelen van het beleid van overheden, de wetten en de regels die reguleren hoe
mensen in een bepaalde gemeenschap leven en werken.
SOCIOLOGIE EN PERSOONLIJKE GROEI
Het hanteren van het sociologisch perspectief maakt ons actiever en bewuster, en zorgt
ervoor dat we kritischer gaan denken. De sociologie heeft vier positieve effecten:
1. AAN DE HAND VAN HET SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF KUNNEN WE NAGAAN WAT
ER WEL EN NIET KLOPT AAN HET ‘ALLEDAAGSE DENKEN’.
- We nemen van alles voor sprekend aan, maar dat wil nog niet zeggen dat het
waar is.
- Een socioloog is ook een ‘mythenjager’: iemand die mythen doorprikt
2. HET SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF GEEFT ONS EEN BETER INZICHT IN DE
MOGELIJKHEDEN EN DE HINDERNISSEN DIE WE IN HET DAGELIJKS LEVEN
TEGENKOMEN.
- Door de sociologie komen we meer te weten om de wereld om ons heen, zodat we
beter in staat zijn onze doelen na te streven.
3. HET SOCIOLOGISCH PERSPECTIEF GEEFT ONS DE MOGELIJKHEID EEN ACTIEVE ROL
TE SPELEN IN DE SAMENLEVING WAARVAN WE DEEL UITMAKEN.
- Onze effectiviteit als lid van een bepaalde samenleving neemt toe naarmate we
beter begrijpen hoe die samenleving functioneert.
- Mills: het sociologisch perspectief maakt van een persoonlijk probleem (werkloos
zijn) een publiek vraagstuk (een tekort aan werkgelegenheid).
4. DE SOCIOLOGIE HELPT ONS OM IN EEN WERELD TE LEVEN DIE ZICH KENMERKT
DOOR DIVERSITEIT.
- De meeste mensen, waar ook ter wereld, hebben de neiging om hun eigen manier
van leven als de ‘juiste’, de ‘normale’ of de ‘betere’ manier van leven te
beschouwen. Het sociologisch perspectief zet ons aan tot kritisch denken over de
sterke en zwakke punten van alle denkbare levenswijzen, waaronder ook onze
eigen manier van leven.
