Geschreven door studenten die geslaagd zijn Direct beschikbaar na je betaling Online lezen of als PDF Verkeerd document? Gratis ruilen 4,6 TrustPilot
logo-home
Samenvatting

Samenvatting Welzijn en Justitie | Forensisch Sociaal Werk | Hogeschool Gent | 2025/26

Beoordeling
-
Verkocht
-
Pagina's
107
Geüpload op
24-07-2026
Geschreven in
2025/2026

Samenvatting Welzijn en Justitie (Carmen Leenknecht).

Instelling
Vak

Voorbeeld van de inhoud

Welzijn en justitie:

Hoofdstuk 1: De sociaal werker, werkzaam in de forensische context

1. Inleiding: wat is Forensisch Sociaal Werk

Forensisch Sociaal Werk: gespecialiseerde tak binnen het sociaal werk die zich richt op
(verplichte) begeleiding en ondersteuning van mensen die in aanraking komen met het
gerechtelijk apparaat, zowel slachtoffers als daders en hun context
 Werken vanuit mensenrechtenperspectief en sociale rechtvaardigheid, zowel preventief als
curatief.
 Constructivistische visie mensenrechtenbenadering: mens in specifieke context geeft
zelf vorm aan zijn begeleiding – vertrekken vanuit specifieke context van
belanghebbenden

 Verplicht: stok achter de deur visie over gedwongen begeleiding

Werkgebied Forensisch Sociaal Werkers: alle schakels van het rechtssysteem –
straftoemeting, strafuitvoering … en samenwerking met politie, justitie, gevangenissen en
sociale diensten
 Doel: interventies gericht op herstel, re-integratie en het voorkomen van recidive door de
sociaal maatschappelijke omstandigheden van betrokkenen te verbeteren – belanghebbenden
en diens omgeving ondersteunen bij sociaal en psychologisch herstel + re-integratie in de
samenleving bevorderen
 Sociaal maatschappelijke omstandigheden: complexiteit aan sociale problemen van
belanghebbenden en belang van netwerking en verbinding met andere diensten vanuit
complexe problematieken van belanghebbenden

 Nabije en verbindende houding: betrokken zijn op gebruikers van hulp- en
dienstverlening als sociaal werker
 Nabij: dicht en op maat van belanghebbende + nabijheid in samenwerking
tussen professionals en vrijwilligers
 Verbindend: samenwerken met partners

National Organization of Forensic Social Work, Forensisch Sociaal Werk: breed en
veelzijdig werkveld dat sociaal werk op micro-, meso- en macroniveau omvat en zich richt op
individuen die in contact staan met strafrechtelijk of juridisch systeem

Doelgroepen: gedetineerde jongeren en volwassenen, ex-gedetineerden, kinderen die
slachtoffer zijn van mishandeling of verwaarlozing, slachtoffers van huiselijk of seksueel
geweld …

Invulling en erkenning forensisch sociaal werk = verschillend per land, afhankelijk van
juridisch kader, onderwijslandschap en mate van specialisatie binnen sociaal werk
 Gevolg: andere taakinvulling en opleiding – uiteenlopende competentieprofielen en niveaus
van professionalisering

Bevinding internationaal vergelijkend onderzoek in 10 landen: grote variatie in mate
waarin Forensisch Sociaal Werk geïntegreerd is in opleiding en praktijk
 VS: gespecialiseerde trajecten en certificeringsmogelijkheden via NOFSW

 Engeland: via British Association of Social Workers competentiekader uitgewerkt voor
forensisch werk binnen geestelijke gezondheidszorg
 Dr. Ruth Allen (CEO BASW en lid stuurgroep in VK): Forensisch Sociaal Werk is een zeer
gespecialiseerd domein waarin sociaal werkers mensenrechten bewaken binnen
complexe juridische, sociale, psychologische en medische contexten


1

,  Sociaal werkers werken vaak met mensen die onder de strengste
vrijheidsbeperkende maatregelen vallen en spelen een cruciale rol in hun herstel,
het behoud van hoop en het versterken van familie- en sociale banden.

 Nederland en Zuid-Afrika: formele specialisatietrajecten verankerd binnen hoger onderwijs

 Kenia en Australië: Forensisch Sociaal Werk benaderen vanuit generalistisch
opleidingsmodel

 Studie benadrukt: wereldwijde nood aan meer gestructureerde opleidingstrajecten en
erkenning van Forensisch Sociaal Werk als gespecialiseerd domein
 Historische, culturele en institutionele factoren bepalen de mate van ontwikkeling,
maar gebrek aan uniformiteit leidt tot ongelijkheid in kwaliteit en praktijk.

2. Werkrelatie, rollen, kerncompetenties en kwaliteitsvol werken als Forensisch Sociaal Werker

Vaardigheden Forensisch Sociaal Werker: juridische expertise, kennis van complexe
sociale, psychologische en gezondheidsproblematiek en vermogen om te werken met mensen
die vaak onder dwang op detentie staan
 Functie: mensenrechten beschermen en belanghebbenden ondersteunen in de zwaarste
omstandigheden

Justitiële en forensische wereld: aandacht verschuift van individueel falen naar beheersen
van risico’s – burgers worden beoordeeld op basis van ‘risicoprofielen’
 Gevolg: algemeen gevoel van uitsluiting of wantrouwen
 >< Sociaal werkers: maken omslag van risicodenken naar relationeel werken – bredere
sociale, culturele en economische context proberen begrijpen, vertrouwen en relaties
herstellen zodat mensen weer volwaardig kunnen deelnemen aan de maatschappij en richten
op wat mensen helpt om afstand te nemen van crimineel gedrag en een ander levenspad te
kiezen

Verschillende rollen Forensisch Sociaal werker:
- Informateur: organisaties informeren over situatie en context van belanghebbende
- Bemiddelaar: bij conflicten tussen mensen en gespecialiseerde organisaties
(verslavingszorg, schuldbemiddelaars, sociale huisvesting …)
- Sleutelfiguur: overzicht behouden van veelheid aan diensten en problem solved werken
(OGW)
- Vangnet: blijvend follow-up’en – wachtlijsten, uitsluitingscriteria …
- Belangenbehartiger: structurele oplossingen proberen zoeken (recht op …) – hangt
samen met vangenet
 Praktijk: nabijheid, generalistisch werken, politiserend werken, verbindend en procesmatig
werekn = cruciaal

Essentiële competenties: risicomanagement combineren met ondersteuning, participatie
waarborgen en vasthouden aan ethische standaarden

Kernvaardigheden Forensisch Sociaal Werker:
 Nabijheid en laagdrempelig werken: vertrouwensrelatie met gedetineerden waarbij mens
centraal staat en niet de gepleegde feiten – fysiek aanwezig zijn en proactief contact
onderhouden

 Politiserend werken: toegang tot rechten waarborgen en maatschappelijke problemen
collectiviseren – praktijkwerkers signaleren structurele probelemen via overleg en
beleidscoördinatoren

 Generalistisch werken: aandacht voor alle levensdomeinen van gedetineerden en fungeren
als brugfiguur tussen verschillende diensten

2

, Verbindend werken: individuen versteren (individueel niveau), verbindingen leggen met
maatschappelijke instituties (samenlevingsniveau)
 Initiatieven zoals sociaal bezoeken en samenwerking met externe organisaties
bevorderen verbinding tussen binnen en buiten de gevangenis.

 Procesmatig werken: hulpverlening/begeleiding afstemmen op noden en behoeften van
gedetineerden (tempo van belanghebbende met zijn/haar ups en downs, context …), waarbij
inspraak en participatie centraal staan
 Essentieel: flexibiliteit om in te spelen op onverwachte gebeurtenissen

Nederland: competentie-set voor werken binnen forensisch sociaal domein – Forensisch
Sociaal Werker opereert in context van juridische maatregelen, dwang en veiligheid waarbij
hij/zij zowel ondersteuning biedt aan cliënten als aan maatschappelijke bescherming
 7 kerncompetenties van Forensisch Sociaal Werker:
1. Vasthoudendheid in de werkalliantie: het opbouwen en onderhouden van een
vertrouwensband met belanghebbenden die verplicht worden tot begeleiding, ondanks
weerstand of tegenwerking

2. Combinatie van risicobeheersing en gedragsverandering: zelfstandig en onder druk
handelen om recidiverisico’s te beperken en gedragsverandering bij belanghebbenden
(en hun context) te stimuleren

3. Sturend en richtinggevend samenwerken binnen juridisch kader: leiding nemen in
netwerkoverleggen en optreden wanneer rechtsorde dat vereist

4. Transparante verantwoording: verantwoording afleggen aan cliënt, samenleving en
rechtstaat met onderbouwde en uitlegbare keuzes

5. Respect voor zelfbeschikking binnen dwang: autonomie van cliënten waar mogelijk
respecteren zonder veiligheid uit het oog te verliezen

6. Mentale veerkracht: professioneel blijven functioneren in stressvolle, risicovolle en
emtioneel beladen situaties

7. Normgericht en ethisch handelen: beslissingen nemen vanuit gedeelde waarden,
professionele normen en maatschappelijke verantwoordelijkheid
 Competenties = aanvulling op algemene sociaalwerkvaardigheden (methodisch handelen,
reflectie, samenwerken, communiceren …)

Nederland: Kwaliteitskader Forensische Zorg – biedt handvatten om in praktijk te werken aan
hoogkwalitatieve, gespecialiseerde zorg binnen juridisch kader
 5 pijlers:
1. Veiligheid en persoonsgerichte zorg: balans tussen maatschappelijke veiliheid en zorg
op maat
 Doel: recidive verminderen via herstelgerichte begeleiding, afgestemd op individuele
cliënt binnen justitiële contexten

2. Samen beslissen: cliënten worden actief betrokken bij behandelkeuze – motivatie
bevorderen en eigenaarschap over eigen herstelproces vergroten

3. Samenwerking in de keten: forensische zorg werkt nauw samen met justitiële,
medische en maatschappelijke partners – heldere communicatie en afstemming in
functie van continuïteit en effectiviteit van zorg

4. Professionalisering en vakmanschap: investeren in opleiding, reflectie en deskundigheid
van forensisch hulpverleners is noodzakelijk om complexe situaties professioneel aan te
pakken

3

, 5. Transparantie en verantwoording: zorginstellingen leggen op transparante manier
verantwoording af over hun kwaliteit en resultaten – bevordert vertrouwen in forensisch
zorgsysteem

Schematische voorstelling (p.13)

2.1 Mensenrechten als fundament

Bevinding onderzoek België en Australië: belangrijk om van als Forensisch Sociaal
Werker te werken vanuit mensenrechtenperspectief, generalistisch te werken, systemen te
verbinden en contextuele en structurele oorzaken van crimineel gedrag te erkennen
 Concreet: Forensisch Sociaal Werker heeft een dubbele functie, bekijkt crimineel gedrag
vanuit structurele en contextuele oorzaken en handelt hiernaar op verschillende niveaus
 Praktijk draait niet alleen rond individuele hulpverlening, maar ook rond structurele
verandering en beleidsbeïnvloeding.

Model Liesbeth Naessens: nadruk op nabijheid, proceslogica, generalistische aanpak en
politisering als leidende principes

Sociaal werk moet streven naar sociale rechtvaardigheid binnen instellingen waar
mensenrechten onder druk staan.

3. Historische situering van Forensisch Sociaal Werk

Vlaanderen en België: evolutie van liefdadigheid en vrijwilligerswerk naar professioneel,
breed welzijnsgericht domein dat nauw samenwerkt met justitie, maar ook eigen kritische en
emancipatorische rol blijft opeisen binnen samenleving

19e eeuw: burgerlijke en religieuze initiatieven
 Ontstaan eerste vormen Forensisch Sociaal Werk: buitenstaanders (burgerlijke
groeperingen en religieuze orden) trokken zich het lot van gevangen aan
 Vanaf 1888: officiële erkenning van dit werk via oprichting van Beschermingscomités
die zich bekommerden om re-integratie van ex-gedetineerden

Begin 20ste eeuw: professionalisering en overheidsbemoeienis
 WOI: start publieke reclassering – professionele ambtenaren van Ministerie van Justitie
verzorgden begeleiding en voorlichting aan gedetineerden
 1920: oprichting Peniteniair Antropologische Dienst
 1930: oprichting Sociale Dienst van Bestuur der Strafinrichtingen – maatschappelijk
werkers inzetten voor diagnose en begeleiding van gedetineerden bij hun terugkeer naar de
samenleving

Jaren ’70-’80: periode van evolutie en differentiatie
 Eind jaren ’70, begin jaren ’80: evolutie met duidelijke scheiding tussen private en publieke
reclassering
 Tot jaren ’70: weinig onderscheid tussen private (vrijwillige) en publieke
(overheids)reclassering
 Staatshervorming 1980: maatschappelijke dienstverlening aan gedetineerden werd
bevoegdheid van gemeenschappen, waardoor Vlaamse Gemeenschap verantwoordelijk
werd voor welzijnsgericht aanbod, los van justitie
1985: formele erkenning van autonoom forensisch welzijnswerk
 Besluit Vlaamse Executieve, 24 juli 1985: formalisering van opdracht van autonoom
forensisch welzijnswerk
 Autonoom forensisch welzijnswerk: richt zich niet enkel op justitiecliënt zelf, maar ook
op diens directe sociale omgeving en slachtoffers
 Duidelijk onderscheid tussen diensten die autonoom vanuit welzijn werken en diensten
die nauw verbonden zijn met justiële opdrachten zoals controle en rapportage.

4

Geschreven voor

Instelling
Studie
Vak

Documentinformatie

Geüpload op
24 juli 2026
Aantal pagina's
107
Geschreven in
2025/2026
Type
SAMENVATTING

Onderwerpen

$9.56
Krijg toegang tot het volledige document:

Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kan je een ander document kiezen. Je kan het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF


Ook beschikbaar in voordeelbundel

Maak kennis met de verkoper

Seller avatar
De reputatie van een verkoper is gebaseerd op het aantal documenten dat iemand tegen betaling verkocht heeft en de beoordelingen die voor die items ontvangen zijn. Er zijn drie niveau’s te onderscheiden: brons, zilver en goud. Hoe beter de reputatie, hoe meer de kwaliteit van zijn of haar werk te vertrouwen is.
creteurrhune Hogeschool Gent
Volgen Je moet ingelogd zijn om studenten of vakken te kunnen volgen
Verkocht
86
Lid sinds
2 jaar
Aantal volgers
4
Documenten
25
Laatst verkocht
1 maand geleden
SociaalWerk

3.9

7 beoordelingen

5
3
4
2
3
1
2
0
1
1

Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen