lOMoARcPSD|64256483
Menselijke fysiologie – CH16 Blood
Inhoudstafel
HET BLOED .................................................................................................................................1
1. Inleiding .............................................................................................................................1
2. Wat is bloed? .....................................................................................................................1
3. Plasma proteïnen ...............................................................................................................2
3.1 Albumine ..........................................................................................................................2
3.2 Globulinen ........................................................................................................................3
3.3 Fibrinogeen ......................................................................................................................3
3.4 transferrine ......................................................................................................................3
4. Cellulaire elementen ..........................................................................................................3
HEMATOPOIESE ..........................................................................................................................3
5. Hoe verloopt hematopoiese? ............................................................................................4
6. Cytokines............................................................................................................................4
7. Leukopoiese, Trombopoiese en Erythropoiese .................................................................4
STIMULEREN ERYTHROPOIESE ...................................................................................................6
8. Hoogtestage .......................................................................................................................6
9. Hoogtetraining ...................................................................................................................7
9.1 Voor- en nadelen: .............................................................................................................7
9.2 Trainingsstrategieën .........................................................................................................7
9.3 algemeen advies ..............................................................................................................7
9.4 Artificiële hoogte ..............................................................................................................7
10. Bloeddoping ...................................................................................................................8
10.1 Bloedtransfusies .............................................................................................................8
10.2 EPO .................................................................................................................................9
10.3 Artificiële zuurstofdragers ....................................................................................... 10
10.4 Gendoping............................................................................................................... 10
CELL BIRTH .............................................................................................................................. 11
RODE BLOEDCELLEN ................................................................................................................ 11
11. Afwijkingen ................................................................................................................. 12
11.1 sikkelcelanemie ........................................................................................................... 12
, lOMoARcPSD|64256483
11.2 Sferocytose .................................................................................................................. 12
12. Standaard maten ........................................................................................................ 12
13. Bloedarmoede (of anemie) ......................................................................................... 14
14. Malaria ........................................................................................................................ 14
15. Hemoglobine............................................................................................................... 15
15.1 afbeelding hemoglobinemolecuul .............................................................................. 16
15.2 Aanmaak van hemoglobine ........................................................................................ 16
16. Samenvatting: rode bloedcellen ....................................................................................1
BLOEDPLAATJES (trombocyten) .................................................................................................1
17. Platelet-rich plasma therapy (PRP) ................................................................................2
18. De bloedstolling .............................................................................................................3
, lOMoARcPSD|64256483
Menselijke fysiologie: H16 – Blood
HET BLOED
1. Inleiding
In dit hoofdstuk:
▪ Plasma en de cellulaire elementen van bloed
▪ Bloedcelproductie (of aanmaak van bloedcellen)
▪ Rode bloedcellen
▪ Bloeddoping
▪ Witte bloedcellen
▪ Bloedplaatjes en stolling
2. Wat is bloed?
Bloed is het circulerende deel van extracellulaire vocht.
Het lichaam heeft bloed nodig voor:
▪ Transport (van zuurstof, voedingsstoffen, afvalstoffen en hormonen)
▪ Bescherming
▪ Als hulpmiddel in de thermoregulatie (regeling van lichaamstemperatuur)
Het menselijk lichaam bevat ongeveer 5 liter bloed, wat overeenkomt met ongeveer 7% van het
lichaamsgewicht.
Het bloed bestaat uit ongeveer 3 liter plasma (het vloeibare deel) en 2 liter cellulaire elementen (rode
bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes).
Plasma
Plasma vormt het grootste deel van het bloed en bestaat voor ongeveer 92% uit water.
Daarnaast bevat het:
▪ Een aantal ionen (zoals natrium, kalium, chloride, …)
▪ Een aantal organische moleculen
▪ spoorelementen
▪ gassen (zuurstof en CO2).
Binnen de organische moleculen spelen eiwitten (proteïnen) de belangrijkste rol. De belangrijkste
plasma-eiwitten zijn:
▪ Albumine (60%) —> belangrijkste voor de osmotische druk
▪ Globulines
▪ fibrinogeen
Page 1 of 25
, lOMoARcPSD|64256483
3. Plasma proteïnen
De plasma proteïnen zorgen ervoor dat er een osmotische drukgradiënt is, en zorgen voor absorptie.
Maar hebben meer functies dan dat:
▪ Transporteren (bv van hormonen, enzymen, bescherming…)
▪ Helpen met de stolling van bloed
Welke zijn nu de belangrijkste?
Naam Bron/waar aangemaakt Functie
Albumine Lever Belangrijkste bijdragers aan de
colloïd-osmotische druk van het
plasma
Transporteurs voor diverse
stoffen
Globulines Lever en lymfeweefsel Stollingsfactoren, enzymen,
antilichamen, (immuunsysteem)
transporteurs voor diverse
stoffen
Fibrinogeen Lever Vormt fibrinedraden die
essentieel zijn voor de
bloedstolling
Transferine Lever en andere weefsels Ijzertransport
3.1 Albumine
▪ Meest voorkomende plasmaproteïne (ongeveer 60%)
▪ Zorgt voor het behoud van de osmotische druk in de bloedvaten
▪ Werkt als transporteiwit voor o.a. ionen, hormonen, medicatie …
2
Menselijke fysiologie – CH16 Blood
Inhoudstafel
HET BLOED .................................................................................................................................1
1. Inleiding .............................................................................................................................1
2. Wat is bloed? .....................................................................................................................1
3. Plasma proteïnen ...............................................................................................................2
3.1 Albumine ..........................................................................................................................2
3.2 Globulinen ........................................................................................................................3
3.3 Fibrinogeen ......................................................................................................................3
3.4 transferrine ......................................................................................................................3
4. Cellulaire elementen ..........................................................................................................3
HEMATOPOIESE ..........................................................................................................................3
5. Hoe verloopt hematopoiese? ............................................................................................4
6. Cytokines............................................................................................................................4
7. Leukopoiese, Trombopoiese en Erythropoiese .................................................................4
STIMULEREN ERYTHROPOIESE ...................................................................................................6
8. Hoogtestage .......................................................................................................................6
9. Hoogtetraining ...................................................................................................................7
9.1 Voor- en nadelen: .............................................................................................................7
9.2 Trainingsstrategieën .........................................................................................................7
9.3 algemeen advies ..............................................................................................................7
9.4 Artificiële hoogte ..............................................................................................................7
10. Bloeddoping ...................................................................................................................8
10.1 Bloedtransfusies .............................................................................................................8
10.2 EPO .................................................................................................................................9
10.3 Artificiële zuurstofdragers ....................................................................................... 10
10.4 Gendoping............................................................................................................... 10
CELL BIRTH .............................................................................................................................. 11
RODE BLOEDCELLEN ................................................................................................................ 11
11. Afwijkingen ................................................................................................................. 12
11.1 sikkelcelanemie ........................................................................................................... 12
, lOMoARcPSD|64256483
11.2 Sferocytose .................................................................................................................. 12
12. Standaard maten ........................................................................................................ 12
13. Bloedarmoede (of anemie) ......................................................................................... 14
14. Malaria ........................................................................................................................ 14
15. Hemoglobine............................................................................................................... 15
15.1 afbeelding hemoglobinemolecuul .............................................................................. 16
15.2 Aanmaak van hemoglobine ........................................................................................ 16
16. Samenvatting: rode bloedcellen ....................................................................................1
BLOEDPLAATJES (trombocyten) .................................................................................................1
17. Platelet-rich plasma therapy (PRP) ................................................................................2
18. De bloedstolling .............................................................................................................3
, lOMoARcPSD|64256483
Menselijke fysiologie: H16 – Blood
HET BLOED
1. Inleiding
In dit hoofdstuk:
▪ Plasma en de cellulaire elementen van bloed
▪ Bloedcelproductie (of aanmaak van bloedcellen)
▪ Rode bloedcellen
▪ Bloeddoping
▪ Witte bloedcellen
▪ Bloedplaatjes en stolling
2. Wat is bloed?
Bloed is het circulerende deel van extracellulaire vocht.
Het lichaam heeft bloed nodig voor:
▪ Transport (van zuurstof, voedingsstoffen, afvalstoffen en hormonen)
▪ Bescherming
▪ Als hulpmiddel in de thermoregulatie (regeling van lichaamstemperatuur)
Het menselijk lichaam bevat ongeveer 5 liter bloed, wat overeenkomt met ongeveer 7% van het
lichaamsgewicht.
Het bloed bestaat uit ongeveer 3 liter plasma (het vloeibare deel) en 2 liter cellulaire elementen (rode
bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes).
Plasma
Plasma vormt het grootste deel van het bloed en bestaat voor ongeveer 92% uit water.
Daarnaast bevat het:
▪ Een aantal ionen (zoals natrium, kalium, chloride, …)
▪ Een aantal organische moleculen
▪ spoorelementen
▪ gassen (zuurstof en CO2).
Binnen de organische moleculen spelen eiwitten (proteïnen) de belangrijkste rol. De belangrijkste
plasma-eiwitten zijn:
▪ Albumine (60%) —> belangrijkste voor de osmotische druk
▪ Globulines
▪ fibrinogeen
Page 1 of 25
, lOMoARcPSD|64256483
3. Plasma proteïnen
De plasma proteïnen zorgen ervoor dat er een osmotische drukgradiënt is, en zorgen voor absorptie.
Maar hebben meer functies dan dat:
▪ Transporteren (bv van hormonen, enzymen, bescherming…)
▪ Helpen met de stolling van bloed
Welke zijn nu de belangrijkste?
Naam Bron/waar aangemaakt Functie
Albumine Lever Belangrijkste bijdragers aan de
colloïd-osmotische druk van het
plasma
Transporteurs voor diverse
stoffen
Globulines Lever en lymfeweefsel Stollingsfactoren, enzymen,
antilichamen, (immuunsysteem)
transporteurs voor diverse
stoffen
Fibrinogeen Lever Vormt fibrinedraden die
essentieel zijn voor de
bloedstolling
Transferine Lever en andere weefsels Ijzertransport
3.1 Albumine
▪ Meest voorkomende plasmaproteïne (ongeveer 60%)
▪ Zorgt voor het behoud van de osmotische druk in de bloedvaten
▪ Werkt als transporteiwit voor o.a. ionen, hormonen, medicatie …
2
