tijdlijn
zaterdag 20 januari 2024 20:55
Grieken
• Architectuur
○ tempelbouw
• Schilderkunst
○ Paestum/Posseidonia schilderkunst
• Sculptuur
○ Sculptuurscholen Tarente & Selinunte
Etrusken
1. Villanova-cultuur (900-720 v.c.)
○ Architectuur
▪ Hutten rond, ovaal of rechthoekig, strooien dak, centrale haard,
afwateringskanalen
○ Funeraire gewoonten
1) Urnen, aardewerk & brons, modellen van hutten, deksel = dak van de hut in
vorm vogels & horens
2) urnen as dode --> biconische urne --> 1 handvat met opzet afgebroken/
aanwezig, deksel = bronzen helmen, hoge helmkammen, drinknap
▪ Grafgiften
○ 9de eeuw vc. = beperkt, eind 9de eeuw v.c. --> talrijk & sociale stratificatie
duidelijk
○ Man
Scheermes, slangenfibula's & wapens
○ Vrouw
Bronzen haarspelden, juwelen, boogfibula's & objecten wolbewerking
▪ Necropolen
▪ Inhumatiegraven
○ 2de helft 9de eeuw vc --> kamergraven: rond grondplan & vals gewelf uit
kalkstenen platen, dromos
○ Rijke graven 8ste - 7de eeuw vc --> paardentuig in brons & ijzer
Handelscontacten Sardinië
Bijzondere vondsten
◊ Bronzen urne berendans (730-700 vc)
◊ Bolvormige vaas beschilderde geometrische figuren (700 vc)
2. Oriëntaliserende periode (720-580 v.c.)
○ Oosterse elementen: mythische wezens, roofdieren, lotusbloemen & palmetten
○ Architectuur
▪ 2de kwart 7de eeuw vc --> grotere huizen op rechthoekige funderingen,
houtendaken met stro of terracotta dakpannen
▪ Overgang dorpen --> steden
▪ Oog stadsplanning --> straten, drainagekanalen & reservoirs
▪ Vanaf de late 7de eeuw vc --> eerste grote constructies, paleisheiligdommen
○ Paleis Murlo-Poggio Civitate in Siena omgeving (600-590 vc)
Op het dak --> terracotta acroteria
○ Aardewerk
▪ Zwartglanzende Etruskische bucchero nero aardewerk vanaf 2de kwart van de 7de
eeuw v.c. in Cerveteri geproduceerd --> later ook andere centra
○ Nieuwe vormen oa kyathos
○ Vroegste stukken --> dunne wand --> bucchero sottile
▪ Kanopen/ziri vanaf 7de eeuw vc --> typisch voor Chiusi
○ Genantropomorfiseerde urnen
Vroegste kanopen (650-600 vc) --> plat deksel in vorm kalotje of napje -->
rode draad Pagina 1
, ○ Vroegste kanopen (650-600 vc) --> plat deksel in vorm kalotje of napje -->
aanduiding van menselijk gezicht
○ Vanaf 625 - 600 vc --> masker-type
○ 600-550 vc --> kubieke type onder invloed van griekse sculptuur
○ Ontwikkelt verder tot plastische type
○ Schilderkunst
▪ Graven --> vroegst (eind 8ste eeuw & begin 7de eeuw vc)
○ Vb Tomba delle anatre te Veii (680-660 vc) muurschilderingen
○ Sculptuur
▪ Vb funeraire stèle van Avele Feluske (eind 7de eeuw vc) tomba del Guerriero in
Vetulonia
▪ Vb Vetulonia ijzerenmodel fasces
○ Funeraire gewoonten
▪ Inhumatiegraven
○ 7de eeuw v.c. --> grafkamers overdekt met heuvels of tumuli + ontstaan
dodensteden
Tomba della Capanna, Banditaccia necropool te Cerveteri (2de helft
7de eeuw vc)
○ 2 rijkste graven
Tomba regolini-Galassi in Sorbo necropool te cerveteri (675-650 vc)
Tomba delle cinque sedie in Banditaccia necropool te Cerveteri
(650-630 vc)
3. Archaïsche periode (580-480 v.c.)
○ Architectuur
▪ Urbanisatie & stadsplanning (vb Marzabotto)
▪ Tempelbouw
○ 3 cellae, pronaos/ voorportaal met dorische of toscaanse zuilen
○ Sculpturen terracotta --> acroteria, grote beelden & antefixen
○ Vb heiligdom Pyrgi
○ Schilderkunst
▪ Graven
○ Vooral Tarquinia
○ Alleen rijkste families
○ Vb Campana-reeks 2de helft 6de eeuw vc uit Cerveteri
○ Vb Boccanera panelen (550 vc)
○ Onderwerpen --> vaak grieks geïnspireerd
Typisch etruskisch --> vrouw naast man afgebeeld, sommige
mythologische taferelen
Vb tomba dei tori (540-530 vc), tomba della caccia e della pesca
(520-510 vc)
○ Aardewerk
▪ Bucchero nero tot midden 5de eeuw vc
▪ Typisch archaïsch --> bucchero pesante
▪ Daarna --> attisch zwartfigurig aardewerk etrusken imiteren
▪ Eind 6de eeuw vc --> roodfigurige vazen etruskische markt
○ Sculptuur
▪ Terracotta blijft dominant
○ Vb tempel portonaccio te Veii (510-500 vc)
○ Vb sarcofagen koppel Banditaccia necropool Cerveteri (530 vc)
○ Funeraire gewoonten
▪ Necropolen --> kleiner, eenvoudiger & meer uniforme graven langs straten -->
nieuwe middenklasse (vb necropolen banditaccia te cerveteri & crocifisso del tufo
te orvieto)
▪ Grafsteen/cippus
▪ Rotsgraven 1ste helft 6de eeuw vc
rode draad Pagina 2
zaterdag 20 januari 2024 20:55
Grieken
• Architectuur
○ tempelbouw
• Schilderkunst
○ Paestum/Posseidonia schilderkunst
• Sculptuur
○ Sculptuurscholen Tarente & Selinunte
Etrusken
1. Villanova-cultuur (900-720 v.c.)
○ Architectuur
▪ Hutten rond, ovaal of rechthoekig, strooien dak, centrale haard,
afwateringskanalen
○ Funeraire gewoonten
1) Urnen, aardewerk & brons, modellen van hutten, deksel = dak van de hut in
vorm vogels & horens
2) urnen as dode --> biconische urne --> 1 handvat met opzet afgebroken/
aanwezig, deksel = bronzen helmen, hoge helmkammen, drinknap
▪ Grafgiften
○ 9de eeuw vc. = beperkt, eind 9de eeuw v.c. --> talrijk & sociale stratificatie
duidelijk
○ Man
Scheermes, slangenfibula's & wapens
○ Vrouw
Bronzen haarspelden, juwelen, boogfibula's & objecten wolbewerking
▪ Necropolen
▪ Inhumatiegraven
○ 2de helft 9de eeuw vc --> kamergraven: rond grondplan & vals gewelf uit
kalkstenen platen, dromos
○ Rijke graven 8ste - 7de eeuw vc --> paardentuig in brons & ijzer
Handelscontacten Sardinië
Bijzondere vondsten
◊ Bronzen urne berendans (730-700 vc)
◊ Bolvormige vaas beschilderde geometrische figuren (700 vc)
2. Oriëntaliserende periode (720-580 v.c.)
○ Oosterse elementen: mythische wezens, roofdieren, lotusbloemen & palmetten
○ Architectuur
▪ 2de kwart 7de eeuw vc --> grotere huizen op rechthoekige funderingen,
houtendaken met stro of terracotta dakpannen
▪ Overgang dorpen --> steden
▪ Oog stadsplanning --> straten, drainagekanalen & reservoirs
▪ Vanaf de late 7de eeuw vc --> eerste grote constructies, paleisheiligdommen
○ Paleis Murlo-Poggio Civitate in Siena omgeving (600-590 vc)
Op het dak --> terracotta acroteria
○ Aardewerk
▪ Zwartglanzende Etruskische bucchero nero aardewerk vanaf 2de kwart van de 7de
eeuw v.c. in Cerveteri geproduceerd --> later ook andere centra
○ Nieuwe vormen oa kyathos
○ Vroegste stukken --> dunne wand --> bucchero sottile
▪ Kanopen/ziri vanaf 7de eeuw vc --> typisch voor Chiusi
○ Genantropomorfiseerde urnen
Vroegste kanopen (650-600 vc) --> plat deksel in vorm kalotje of napje -->
rode draad Pagina 1
, ○ Vroegste kanopen (650-600 vc) --> plat deksel in vorm kalotje of napje -->
aanduiding van menselijk gezicht
○ Vanaf 625 - 600 vc --> masker-type
○ 600-550 vc --> kubieke type onder invloed van griekse sculptuur
○ Ontwikkelt verder tot plastische type
○ Schilderkunst
▪ Graven --> vroegst (eind 8ste eeuw & begin 7de eeuw vc)
○ Vb Tomba delle anatre te Veii (680-660 vc) muurschilderingen
○ Sculptuur
▪ Vb funeraire stèle van Avele Feluske (eind 7de eeuw vc) tomba del Guerriero in
Vetulonia
▪ Vb Vetulonia ijzerenmodel fasces
○ Funeraire gewoonten
▪ Inhumatiegraven
○ 7de eeuw v.c. --> grafkamers overdekt met heuvels of tumuli + ontstaan
dodensteden
Tomba della Capanna, Banditaccia necropool te Cerveteri (2de helft
7de eeuw vc)
○ 2 rijkste graven
Tomba regolini-Galassi in Sorbo necropool te cerveteri (675-650 vc)
Tomba delle cinque sedie in Banditaccia necropool te Cerveteri
(650-630 vc)
3. Archaïsche periode (580-480 v.c.)
○ Architectuur
▪ Urbanisatie & stadsplanning (vb Marzabotto)
▪ Tempelbouw
○ 3 cellae, pronaos/ voorportaal met dorische of toscaanse zuilen
○ Sculpturen terracotta --> acroteria, grote beelden & antefixen
○ Vb heiligdom Pyrgi
○ Schilderkunst
▪ Graven
○ Vooral Tarquinia
○ Alleen rijkste families
○ Vb Campana-reeks 2de helft 6de eeuw vc uit Cerveteri
○ Vb Boccanera panelen (550 vc)
○ Onderwerpen --> vaak grieks geïnspireerd
Typisch etruskisch --> vrouw naast man afgebeeld, sommige
mythologische taferelen
Vb tomba dei tori (540-530 vc), tomba della caccia e della pesca
(520-510 vc)
○ Aardewerk
▪ Bucchero nero tot midden 5de eeuw vc
▪ Typisch archaïsch --> bucchero pesante
▪ Daarna --> attisch zwartfigurig aardewerk etrusken imiteren
▪ Eind 6de eeuw vc --> roodfigurige vazen etruskische markt
○ Sculptuur
▪ Terracotta blijft dominant
○ Vb tempel portonaccio te Veii (510-500 vc)
○ Vb sarcofagen koppel Banditaccia necropool Cerveteri (530 vc)
○ Funeraire gewoonten
▪ Necropolen --> kleiner, eenvoudiger & meer uniforme graven langs straten -->
nieuwe middenklasse (vb necropolen banditaccia te cerveteri & crocifisso del tufo
te orvieto)
▪ Grafsteen/cippus
▪ Rotsgraven 1ste helft 6de eeuw vc
rode draad Pagina 2
