Module 1: Biomoleculen................................................................................................. 5
Suikers/koolhydraten................................................................................................... 5
Lipiden/vetten............................................................................................................. 6
Proteïnen/eiwitten....................................................................................................... 7
Nucleïnezuren (RNA en DNA)....................................................................................... 7
Enzymen en katalyse.................................................................................................. 8
Polymorfismen............................................................................................................. 8
Module 2A: Wat is metabolisme?.................................................................................... 8
Katabolisme en anabolisme......................................................................................... 9
Drie globale doelstellingen van metabolisme: ATP, NADPH, bouwstoffen.................10
Hormonen regelen het lichaamsmetabolisme...........................................................11
Module 2B: Stofwisselingsziekten en metaboliet herstel..............................................12
Alkaptonurie, PKU, porfyrieën.................................................................................... 13
Dieet als behandeling................................................................................................ 14
Enzym-vervangende therapie....................................................................................15
Neonatale screening (de hielprik)..............................................................................16
Module 3A: Inleiding tot hormonen en neurotransmitters............................................16
Hormonen en neurotransmitters organiseren ‘homeostase’.....................................16
Werking van wateroplosbare en niet-wateroplosbare hormonen...............................17
Modulering en differentiëring van het hormonaal effect: aantal receptoren, subtypes
van receptoren en receptor desensitisatie................................................................18
Module 3B: Peptidehormonen en schildklierhormoon...................................................19
Processing van pre-pro-hormonen: insuline en RAAS................................................19
Productie en werking van schildklierhormoon...........................................................20
Afbraak van peptidehormoon.................................................................................... 21
Module 3C: Steroïdhormonen....................................................................................... 21
De bijnieren............................................................................................................... 21
Cortisol...................................................................................................................... 22
Retinoïnezuur............................................................................................................ 23
Vitamine D................................................................................................................. 24
Module 3D: Neurotransmitters en adrenaline...............................................................24
Synthese en afbraak van neurotransmitters.............................................................24
Catecholamines: synthese, afbraak, differentiëring van het effect...........................24
Serotonine, melatonine............................................................................................. 25
Glutamaat en GABA................................................................................................... 25
Acetylcholine............................................................................................................. 26
Stikstofmonoxide (NO).............................................................................................. 26
, Endocannabinoïden................................................................................................... 27
Module 3E: Lokaal werkende hormoonachtige stoffen..................................................28
Histamine, prostaglandines, leukotriënen.................................................................28
EPO, interleukines, colony stimulating factors, TNFa.................................................29
Module 3F: Hormonen-flux-voeding-ziektebeelden.......................................................30
Homeostase van de bloedsuikerspiegel (glycemie): insuline en glucagon................30
Hyperglycemie (diabetes) en hypoglycemie.............................................................32
Type 1-diabetes...................................................................................................... 32
Type 2-diabetes/ouderdomsdiabetes......................................................................32
Insulinoma/insulinoom........................................................................................... 32
Feochromocytoom..................................................................................................... 32
Syndroom van Cushing.............................................................................................. 33
Hypothyroïdie – hyperthyroïdie.................................................................................33
Module 4A: Energie....................................................................................................... 34
ATP/adenosine trifosfaat............................................................................................ 34
Glycolyse................................................................................................................... 35
Mitochondriale koolstofverbranding..........................................................................37
Anaplerose en kataplerose........................................................................................ 37
Bèta-oxidatie............................................................................................................. 37
Oxidatieve fosforylering............................................................................................ 37
Reactive oxygen species (ROS).................................................................................38
Module 4B: Hoe het menselijk lichaam energie uitgeeft...............................................38
3 grote posten van energie-uitgave..........................................................................39
ATP/adenosine trifosfaat............................................................................................ 39
Bruine vetcel (Brown Adipose Tissue: BAT)................................................................40
Module 5A: Metabole homeostase................................................................................40
Beheer van energievoorraden................................................................................... 40
De hypothalamus...................................................................................................... 41
Glucosehomeostase.................................................................................................. 41
Triglyceriden voorraadbeheer.................................................................................... 41
Module 5B: Glycogeenmetabolisme.............................................................................43
Lever vs spieren........................................................................................................ 43
Structuur van glycogeen........................................................................................... 43
Glycogenolyse vs glycogeen synthese......................................................................44
Module 5C: Gluconeogenese en ketogenese................................................................45
Gluconeogenese regulering (tandemenzym).............................................................45
Ketonlichamen – ketogenese..................................................................................... 46
Regulering van de ketogenese.................................................................................. 47
Ketogene dieet.......................................................................................................... 48
,Module 6A: Pentosefosfaatweg/hexosemonofosfaat shunt...........................................48
NADPH en bouwstenen.............................................................................................. 48
G6PD deficiëntie en favisme – malaria resistentie.....................................................49
Module 6B: Synthese van vetzuren en cholesterol.......................................................50
Vetzuursynthese – mega synthase............................................................................50
Triglyceriden/triacyl-glycerolen.................................................................................. 51
Mevalonaatweg = de novo cholesterolsynthese.......................................................51
Module 7: Lipidentransport en atherosclerose..............................................................52
Lipoproteïnen............................................................................................................ 52
Receptor-gemedieerde endocytose (RME) van LDL...................................................53
Atherosclerose/atheromatose.................................................................................... 54
Module 8A: Van vetzuren en cholesterol afgeleide moleculen......................................55
Glycerolipiden en sfingolipiden.................................................................................. 55
Lysosomale stapelingsziekten................................................................................... 55
Van cholesterol afgeleide moleculen.........................................................................56
Module 8B: Inleiding tot metabole detoxificatie...........................................................57
Detoxificatie van cholesterol..................................................................................... 57
Detoxificatie van lichaamsvreemde moleculen: CYP450 systeem, fase 1 en 2 reacties
.................................................................................................................................. 58
Polymorfismen van de CYP450 enzymen...................................................................59
Induceerbaarheid, cross-tolerantie, competitie.........................................................59
Fermentatie en detoxificatie van ethanol..................................................................60
Alcoholisch leverlijden/leversteatose.........................................................................60
Module 9A: Aminozuurmetabolisme............................................................................. 61
Essentiële vs niet-essentiële aminozuren..................................................................61
Stikstofbalans............................................................................................................ 62
Transaminasen/aminotransferasen............................................................................62
Eiwitkwaliteit (moedermelk is de norm)....................................................................63
Proteïne-energie malnutritie (PEM), marasmus en kwashiorkor................................63
Detoxificatie van ammoniak stikstofafval: de ureumcyclus.......................................64
Module 9B: Van aminozuren afgeleide moleculen........................................................65
Ergogene stoffen: creatine en carnitine.....................................................................65
Heemsynthese........................................................................................................... 65
Heemafbraak: bilirubine en icterus........................................................................... 66
Module 10A: Metabolisme van basen en nucleotiden...................................................67
Functies van nucleotiden........................................................................................... 67
Synthese en salvage pathway...................................................................................68
Nucleotide analogen in de geneeskunde...................................................................68
Module 10B: Metabole basis van jicht..........................................................................69
, Oorzaken van jicht..................................................................................................... 69
Metabole basis van jicht............................................................................................ 69
Preventie en behandeling van jicht........................................................................... 70
Module 12A: Oorzaken en gevolgen van diabetes........................................................71
Definitie van diabetes................................................................................................ 71
Type 1 en type 2 diabetes......................................................................................... 71
Het ziekteverloop in type 2 diabetes.........................................................................72
Genetische risicofactoren en complicaties van diabetes...........................................73
Module 12B: Oorzaken en gevolgen van obesitas........................................................74
BMI = body mass index............................................................................................. 74
Complicaties en epidemiologie.................................................................................. 75
Vetweefsel................................................................................................................. 76
Obesogene leefomgeving.......................................................................................... 77