NIEUW ALGEMEEN
CONTRACTENRECHT
Inhoudsopgave
INLEIDING...................................................................................................... 5
Hoofdstuk 1. Contractbegrip en het algemeen contractenrecht in perspectief..............12
A. Contractbegrip....................................................................................................... 12
B. Contract als individueel en maatschappelijk instrument........................................12
C. Contract als bouwsteen van privaatrechtelijk vermogensrecht..............................13
D. Algemeen versus bijzonder contractenrecht, sectorale contractreguleringen en
contractmodellen........................................................................................................ 13
E. Internationalisering, europeanisering, digitalisering, codificering, regionalisering en
constitutionalisering................................................................................................... 14
Hoofdstuk 2. Het nieuwe verbintenissenrecht...............................................................16
A. Structuur................................................................................................................ 16
B. Aard........................................................................................................................ 17
C. Doelstellingen en meerwaarde van boek 5 BW......................................................17
D. Algemene interpretatiehulpmiddelen.....................................................................17
E. Werking in de tijd................................................................................................... 18
DEEL 1. CONTRACTVRIJHEID, CONTRACTUELE GEBONDENHEID EN HUN
BEPERKINGEN.............................................................................................. 20
Hoofdstuk 1. Fundamentele rechten, contractvrijheid en gebondenheid.......................20
A. Elkeen kan zijn fundamentele rechten uitoefenen via rechtshandelingen en andere
gedragingen............................................................................................................... 20
B. Fundamentele rechten worden in verticale en horizontale relaties beperkt in het
licht van een afweging van belangen en waarden......................................................21
C. Ook de contractvrijheid en de contractuele gebondenheid zijn aan beperkingen
onderworpen.............................................................................................................. 22
Hoofdstuk 2. Contractvrijheid........................................................................................22
A. Beginselen, fundamentele recht en functies..........................................................22
B. Twee facetten......................................................................................................... 23
Hoofdstuk 3. Contractuele gebondenheid.....................................................................23
Hoofdstuk 4. Mechanismen ter beperking van de contractvrijheid en de contractuele
gebondenheid............................................................................................................... 24
A. De openbare orde en rechtsregels van dwingend recht.........................................24
B. Fundamentele rechten........................................................................................... 26
, C. Verbod van rechtsmisbruik.....................................................................................26
D. Fraus omnia corrumpit........................................................................................... 28
E. verbod van wetsontduiking....................................................................................31
F. Buitencontractuele foutaansprakelijkheid...............................................................32
DEEL 2. ONTSTAAN EN GELDIGHEID VAN CONTRACTEN...................................33
Hoofdstuk 1. Onderhandelingen....................................................................................33
A. Onderhandelingsvrijheid......................................................................................... 33
B. Precontractuele aansprakelijkheid..........................................................................33
C. Afspraken tijdens de onderhandelingen.................................................................36
Hoofdstuk 2. Totstandkoming........................................................................................39
A. Consensualisme en formaliteiten...........................................................................39
B. Wilsovereenstemming............................................................................................ 41
C. Bedoeling om zich juridisch te verbinden of andere rechtsgevolgen te creëren.....43
D. Wilsautonomie: een te relativeren en te corrigeren beginsel.................................44
E. Algemene voorwaarden (standaardbedingen) en toetredingscontracten...............44
Hoofdstuk 3. Geldigheid(sgebreken).............................................................................48
A. Gebrek in de wil van een partij...............................................................................49
B. Gebrek aan rechts- of handelingsbekwaamheid.....................................................54
C. voorwerp................................................................................................................ 56
D. oorzaak.................................................................................................................. 58
E. Benadeling............................................................................................................. 60
F. Strijdigheid met de openbare orde of een rechtsregel van dwingend recht............61
Hoofdstuk 4. Sancties voor geldigheidsgebreken: nietigverklaring en verval................66
A. Nietigverklaring en restitutie..................................................................................67
B. Verval (‘caducité’).................................................................................................. 77
Hoofdstuk 5. Contracteren via vertegenwoordiging......................................................80
A. Soorten: onmiddelijke versus middelijke vertegenwoordiging................................80
B. Vertegenwoordigingsbevoegdheid.........................................................................80
C. Gevolgen van vertegenwoordiging.........................................................................81
D. Schijnvertegenwoordiging......................................................................................82
E. Gemeenrechtelijke regel inzake belangenconflicten..............................................82
DEEL 3. INHOUD EN WERKING VAN CONTRACTEN...........................................82
Hoofdstuk 1. Ten aanzien van contractpartijen.............................................................82
A. Verbindende kracht................................................................................................ 82
B. Verbintenissen en niet-verbintenisrechtelijke afspraken........................................82
C. Interpretatie........................................................................................................... 83
D. Kwalificatie............................................................................................................. 86
E. Aanvulling............................................................................................................... 87
F. Matigende of beperkende werking van de goede trouw.........................................89
, G. Obligatoire gevolgen.............................................................................................. 89
H. Goedenrechtelijke gevolgen.................................................................................100
Hoofdstuk 2. Ten aanzien van derden.........................................................................101
A. Partij versus derde............................................................................................... 101
B. relativiteit en uitzonderingen...............................................................................103
C. Tegenwerpelijkheid en uitzonderingen.................................................................112
DEEL 4. WANPRESTATIE, VERZUIM EN SANCTIES..........................................116
Hoofdstuk 1. Toerekenbare niet-nakoming of wanprestatie........................................118
A. Contractuele tekortkoming van de schuldenaar...................................................118
B. Fouten van hulppersonen.....................................................................................122
C. Wanprestatie ingevolge het gebruik van gebrekkige voorwerpen........................125
Hoofdstuk 2. Verzuim en ingebrekestelling.................................................................125
A. Verzuim................................................................................................................ 126
B. Ingebrekestelling.................................................................................................. 126
Hoofdstuk 3. Sancties wegens wanprestatie...............................................................127
Inleiding.................................................................................................................... 127
A. Uitvoering in natura.............................................................................................. 129
B. Schadeherstel: herstel in natura of schadevergoeding.........................................131
C. Prijsvermindering................................................................................................. 138
D. Opschortingsrecht (exceptie van niet-nakoming of enac)....................................139
E. Retentierecht........................................................................................................ 141
F. Ontbinding wegens wanprestatie en restitutie.....................................................142
G. Zijdelingse vordering........................................................................................... 145
Hoofdstuk 4. Samenlopende buitencontractuele aansprakelijkheid met doorwerking van
contractuele verweermiddelen bij contractuele schade..............................................146
A. Samenloop tussen contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid:
vraagstuk, belang en benaderingen.........................................................................146
B. Samenloop in rechtsvergelijkend en historisch perspectief..................................146
C. Samenloop naar nieuw recht (art. 6.3, §1 BW).....................................................146
D. afbakening van samenloopsituaties.....................................................................147
DEEL 5. GEWIJZIGDE OMSTANDIGHEDEN: OVERMACHT EN IMPREVISIE...........148
Hoofdstuk 1. Overmacht.............................................................................................. 148
A. Belang, begrip en grondslag.................................................................................148
B. Toepassingsvereisten van overmacht..................................................................148
C. Gevolgen van overmacht.....................................................................................150
D. Overmachtclausules............................................................................................. 152
Hoofdstuk 2. Imprevisie...............................................................................................153
A. Begrip en grondslag............................................................................................. 153
B. Toepassingsvereisten van de imprevisieregel......................................................154
, C. Gevolgen van de imprevisieregel.........................................................................155
D. Hardship- of imprevisieclausules..........................................................................156
CONTRACTENRECHT
Inhoudsopgave
INLEIDING...................................................................................................... 5
Hoofdstuk 1. Contractbegrip en het algemeen contractenrecht in perspectief..............12
A. Contractbegrip....................................................................................................... 12
B. Contract als individueel en maatschappelijk instrument........................................12
C. Contract als bouwsteen van privaatrechtelijk vermogensrecht..............................13
D. Algemeen versus bijzonder contractenrecht, sectorale contractreguleringen en
contractmodellen........................................................................................................ 13
E. Internationalisering, europeanisering, digitalisering, codificering, regionalisering en
constitutionalisering................................................................................................... 14
Hoofdstuk 2. Het nieuwe verbintenissenrecht...............................................................16
A. Structuur................................................................................................................ 16
B. Aard........................................................................................................................ 17
C. Doelstellingen en meerwaarde van boek 5 BW......................................................17
D. Algemene interpretatiehulpmiddelen.....................................................................17
E. Werking in de tijd................................................................................................... 18
DEEL 1. CONTRACTVRIJHEID, CONTRACTUELE GEBONDENHEID EN HUN
BEPERKINGEN.............................................................................................. 20
Hoofdstuk 1. Fundamentele rechten, contractvrijheid en gebondenheid.......................20
A. Elkeen kan zijn fundamentele rechten uitoefenen via rechtshandelingen en andere
gedragingen............................................................................................................... 20
B. Fundamentele rechten worden in verticale en horizontale relaties beperkt in het
licht van een afweging van belangen en waarden......................................................21
C. Ook de contractvrijheid en de contractuele gebondenheid zijn aan beperkingen
onderworpen.............................................................................................................. 22
Hoofdstuk 2. Contractvrijheid........................................................................................22
A. Beginselen, fundamentele recht en functies..........................................................22
B. Twee facetten......................................................................................................... 23
Hoofdstuk 3. Contractuele gebondenheid.....................................................................23
Hoofdstuk 4. Mechanismen ter beperking van de contractvrijheid en de contractuele
gebondenheid............................................................................................................... 24
A. De openbare orde en rechtsregels van dwingend recht.........................................24
B. Fundamentele rechten........................................................................................... 26
, C. Verbod van rechtsmisbruik.....................................................................................26
D. Fraus omnia corrumpit........................................................................................... 28
E. verbod van wetsontduiking....................................................................................31
F. Buitencontractuele foutaansprakelijkheid...............................................................32
DEEL 2. ONTSTAAN EN GELDIGHEID VAN CONTRACTEN...................................33
Hoofdstuk 1. Onderhandelingen....................................................................................33
A. Onderhandelingsvrijheid......................................................................................... 33
B. Precontractuele aansprakelijkheid..........................................................................33
C. Afspraken tijdens de onderhandelingen.................................................................36
Hoofdstuk 2. Totstandkoming........................................................................................39
A. Consensualisme en formaliteiten...........................................................................39
B. Wilsovereenstemming............................................................................................ 41
C. Bedoeling om zich juridisch te verbinden of andere rechtsgevolgen te creëren.....43
D. Wilsautonomie: een te relativeren en te corrigeren beginsel.................................44
E. Algemene voorwaarden (standaardbedingen) en toetredingscontracten...............44
Hoofdstuk 3. Geldigheid(sgebreken).............................................................................48
A. Gebrek in de wil van een partij...............................................................................49
B. Gebrek aan rechts- of handelingsbekwaamheid.....................................................54
C. voorwerp................................................................................................................ 56
D. oorzaak.................................................................................................................. 58
E. Benadeling............................................................................................................. 60
F. Strijdigheid met de openbare orde of een rechtsregel van dwingend recht............61
Hoofdstuk 4. Sancties voor geldigheidsgebreken: nietigverklaring en verval................66
A. Nietigverklaring en restitutie..................................................................................67
B. Verval (‘caducité’).................................................................................................. 77
Hoofdstuk 5. Contracteren via vertegenwoordiging......................................................80
A. Soorten: onmiddelijke versus middelijke vertegenwoordiging................................80
B. Vertegenwoordigingsbevoegdheid.........................................................................80
C. Gevolgen van vertegenwoordiging.........................................................................81
D. Schijnvertegenwoordiging......................................................................................82
E. Gemeenrechtelijke regel inzake belangenconflicten..............................................82
DEEL 3. INHOUD EN WERKING VAN CONTRACTEN...........................................82
Hoofdstuk 1. Ten aanzien van contractpartijen.............................................................82
A. Verbindende kracht................................................................................................ 82
B. Verbintenissen en niet-verbintenisrechtelijke afspraken........................................82
C. Interpretatie........................................................................................................... 83
D. Kwalificatie............................................................................................................. 86
E. Aanvulling............................................................................................................... 87
F. Matigende of beperkende werking van de goede trouw.........................................89
, G. Obligatoire gevolgen.............................................................................................. 89
H. Goedenrechtelijke gevolgen.................................................................................100
Hoofdstuk 2. Ten aanzien van derden.........................................................................101
A. Partij versus derde............................................................................................... 101
B. relativiteit en uitzonderingen...............................................................................103
C. Tegenwerpelijkheid en uitzonderingen.................................................................112
DEEL 4. WANPRESTATIE, VERZUIM EN SANCTIES..........................................116
Hoofdstuk 1. Toerekenbare niet-nakoming of wanprestatie........................................118
A. Contractuele tekortkoming van de schuldenaar...................................................118
B. Fouten van hulppersonen.....................................................................................122
C. Wanprestatie ingevolge het gebruik van gebrekkige voorwerpen........................125
Hoofdstuk 2. Verzuim en ingebrekestelling.................................................................125
A. Verzuim................................................................................................................ 126
B. Ingebrekestelling.................................................................................................. 126
Hoofdstuk 3. Sancties wegens wanprestatie...............................................................127
Inleiding.................................................................................................................... 127
A. Uitvoering in natura.............................................................................................. 129
B. Schadeherstel: herstel in natura of schadevergoeding.........................................131
C. Prijsvermindering................................................................................................. 138
D. Opschortingsrecht (exceptie van niet-nakoming of enac)....................................139
E. Retentierecht........................................................................................................ 141
F. Ontbinding wegens wanprestatie en restitutie.....................................................142
G. Zijdelingse vordering........................................................................................... 145
Hoofdstuk 4. Samenlopende buitencontractuele aansprakelijkheid met doorwerking van
contractuele verweermiddelen bij contractuele schade..............................................146
A. Samenloop tussen contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid:
vraagstuk, belang en benaderingen.........................................................................146
B. Samenloop in rechtsvergelijkend en historisch perspectief..................................146
C. Samenloop naar nieuw recht (art. 6.3, §1 BW).....................................................146
D. afbakening van samenloopsituaties.....................................................................147
DEEL 5. GEWIJZIGDE OMSTANDIGHEDEN: OVERMACHT EN IMPREVISIE...........148
Hoofdstuk 1. Overmacht.............................................................................................. 148
A. Belang, begrip en grondslag.................................................................................148
B. Toepassingsvereisten van overmacht..................................................................148
C. Gevolgen van overmacht.....................................................................................150
D. Overmachtclausules............................................................................................. 152
Hoofdstuk 2. Imprevisie...............................................................................................153
A. Begrip en grondslag............................................................................................. 153
B. Toepassingsvereisten van de imprevisieregel......................................................154
, C. Gevolgen van de imprevisieregel.........................................................................155
D. Hardship- of imprevisieclausules..........................................................................156
