Sociologische verbeelding - samenvatting 2025 - 2026
DE SOCIOLOGISCHE VERBEELDING
WAT IS DE 'SOCIOLOGISCHE VERBEELDING'?
‣ °Mills, 1959
‣ "The sociological imagination enables us to grasp history and
biography and the relations between the two within society. That is its
task and its promise."
‣ Samenleving is het kruispunt waar het individuele en de geschiedenis
samenkomen
‣ Bewustzijn van de link tussen individuele problemen ('Biography')
en sociale structuren ('Society')
‣ Veel mensen blijven in hun eigen verantwoordelijkheid, eigen problemen → socioloog heeft
de kennis en de kracht om aan bredere structuren te denken
‣ Rekening houden met sociale verandering ('History'): een samenleving is niet stabiel
→ historische fasen doorheen de tijd
‣ vb. obesitas is niet enkel een gevolg van individuele keuze, maar hangt ook samen met bredere sociale
structuren (toegang tot gezonde voeding, beleid, …)
Een analytisch perspectief:
Sociologische verbeelding = individuele gebeurtenissen plaatsen en verklaren vanuit het geheel van
sociale relaties die zelf een specifieke historische oorsprong hebben
→ 3 centrale vragen volgens Mills:
1) Wat is de structuur van deze particuliere samenleving als geheel?
2) Hoe situeert deze samenleving zich in de menselijke geschiedenis?
3) Welke 'variëteiten' van mensen overheersen nu in deze samenleving en in deze periode?
(vb. opleidingsniveau: democratiseringsgolf, evolutie van industriële samenleving met veel handarbeid
naar kenniseconomie waarin hoogopgeleide personen sterk gewaardeerd worden) (vb. vergrijzing,
langere levensverwachting, minder geboortes) (vb. opkomst van vrijetijdsindustrie, vanzelfsprekendheid
om te reizen) (vb. migratie, samenleving die diverser wordt)
Waarom de keuze voor 'verbeelding'?
‣ Mills heeft een bredere set van ambities voor de sociologie
‣ Wil met term 'verbeelding' een stap verder gaan
‣ The value of the sociological imagination is not simply that it can be used to produce an
empirical understanding of the world, but also that it can promote a critical sensibility which
seeks to link the most intimate personal experiences to wider social forces, and to seek out the
public issue or problem contained in the private trouble.” (Gane & Back, 2012, p. 405)
‣ 2 sleutelwoorden:
1
,Sociologische verbeelding - samenvatting 2025 - 2026
The promise:
‣ Sociologie moet meer doen dan enkel onderzoeken en analyseren
→ ook problemen politiseren, publieke kwesties maken, op de politieke agenda zetten,
beleidsaanbevelingen, … (= publieke sociologie)
‣ Meest vruchtbare vorm van 'zelfbewustzijn'
‣ The capacity of astonishment: met verbazing kunnen kijken naar wat er rond jou gebeurt,
zelfobservatie, reflecteren
‣ Publieke onverschilligheid transformeren in een betrokkenheid bij publieke kwesties: mensen
zonder sociologische kennis ook te laten zien dat wat zij individueel meemaken ook een
publiek probleem is
‣ Van academische sociologie naar publieke sociologie
‣ Kritiek op tendens tot individualisering van sociale problemen (individualisering van sociale
problemen was in de VS in 1959 ook al aanwezig → Mills had hier kritiek op)
‣ Metafoor van de 'sociologische bril': bifocaal perspectief in sociologische analyses
→ je kan het grote in het kleine zien en ook omgekeerd, zowel grote als kleine dingen zien
o Mills voegt nog iets toe: sociologie heeft een wetenschappelijke én ook politieke of
morele taak
→ je kijkt wetenschappelijk, maar je gaat er ook een politiek issue van maken
→ kritische opdracht i.p.v. neutrale observatie en louter analyseren
‣ Wetenschappelijke analyse aan 1 kant: met
social structures and personal milieu
‣ Mills voegt een problematisering / vertaling
naar public issues (= politieke diagnose)
The craft:
‣ Sociologie moet beschouwd worden als een ambacht
‣ Methodologische vaardigheden
‣ 'quality of mind': "Let your mind become a moving prism catching light from as many
different angles as possible"
‣ "Literary craftmanship": socioloog moet ook literaire ambities koesteren → Mills wil
vrijheid promoten om terug vrij te schrijven → pleidooi voor combinatie van kunst en
wetenschap ("sociological poetry")
Het is een analytisch perspectief, maar er is ook een kritische opdracht en sociologie mag gezien
worden als een kunst/ een ambacht
2
,Sociologische verbeelding - samenvatting 2025 - 2026
MOGELIJKE KRITIEKEN OP DE SOCIOLOGISCHE VERBEELDING:
‣ Sociologische verbeelding 2.0?
‣ Socialiteit wordt tegenwoordig sterk beïnvloed door materialiteit → 'sociale' kan niet meer los
van de materialiteit onderzocht worden → onderhevig aan ontwikkeling, digitalisering, etc.
‣ Sociologisch / kritisch kijken naar de wetenschappelijke instituties zelf
‣ Mills was zeer scherp voor de mainstream sociologie, maar had zelf ook blinde vlekken
‣ Kemple & Mawani (2009): we zitten in de 21e eeuw, maar we denken nog altijd zoals in de
19e eeuw
Sociologie als wetenschappelijke institutie (context):
‣ Context: Mills' kritiek op mainstream Amerikaanse sociologie
o Bureaucratisch en 'politics of sociological inscription' (complexe academische
schrijfstijl)
o Voorkeur voor abstracte 'grand theory'
o Fetisjisme van methoden en technieken
o Belangenvermenging met staat en markt: keuze van onderzoeksthema's i.f.v.
financieringsbronnen i.p.v. maatschappelijke relevantie ('sociological research
directed by money')
o Enge focus op status sociologie en socioloog binnen de universiteit
‣ Dit verzwakte volgens Mills de sociologische verbeelding & zorgt voor een 'depolitisering'
van de sociologie
o Depolitisering: sociologie strikt gescheiden van politiek (idee van objectiviteit)
‣ Mills werd echter gezien door tijdsgenoten als een "cowboy sociologist"
3
, Sociologische verbeelding - samenvatting 2025 - 2026
Sociologische kennisproductie (content):
‣ "The traps of today are of a profoundly different quality" (Gane & Beck)
‣ "Sociological rationality or reason can be unreasonable in that it automatically includes some
groups of people and not others" (Gane & Beck)
‣ Blinde vlekken bij Mills zijn analyse: we zitten in een andere maatschappij met andere
uitdagingen!
o Weinig aandacht voor de 'troubles' van vrouwen, stereotype verschillen tussen
man/vrouw, heel vrouwonvriendelijk
o Weinig aandacht voor de persoonlijke problemen rond ras en etniciteit
o Het imperiale onbewustzijn van de sociologie (Kemple & Mawani)
o Antropocentrisch en androcentrisch karakter van sociologie
‣ Kemple & Mawani: nood aan een fundamentele herziening van Mills in de 21e eeuw
→ Pleidooi voor 'provincialiseren' van de westerse sociologie: sociologie werd altijd als
universeel voorgesteld, maar was eigenlijk heel erg verbonden aan bepaalde regio's
o Universaliteit van historische ervaringen
▪ Ontwikkeling discipline kan niet los gezien worden van imperialisme in
Europa → wordt niet erkend!
▪ Sinds eind 19e eeuw: sociologie focust meer op de Westerse metropool
→ Stedelijke problematieken en hervormingsprogramma's voor
gemarginaliseerde groepen
→ Imperiale logica
▪ Westerse ervaring wordt voorgesteld als universeel en het meest ontwikkeld
(~ Verlichtingsdenken)
o Moderniteit als lineaire tijd: niet-westerse landen lopen 'achterop' t.o.v. de westerse
historische ontwikkeling
▪ Concept van "cultural lag": technologie en industrialisering zetten ons op pad
naar ontwikkeling → landen die niet op dat pad zitten, zijn onderontwikkeld
▪ Reflecteert het typische ontwikkelingsdenken: niet-westerse lopen achter
▪ Evolutie naar een globale moderniteit: Europa als 'DE baken van beschaving'
is gepasseerd
▪ Wereldorde is aan het veranderen → centra in de wereld worden ook centra
van modernisering
o Centraliteit van menselijke rede en handelen: "Man as an historical actor"
▪ Mills beperkt zich tot menselijke (mannelijke) actoren → ook niet-menselijke
actoren hebben invloed op historische en maatschappelijke ontwikkelingen!
→ Studie Mitchell: "Can the Mosquito Speak?" (vb. sterftes door oorlog worden
opgenomen in geschiedenis, maar tegelijkertijd meer sterftes door een mug worden
niet naverteld; enkel menselijke zaken worden naverteld)
▪ Mills had kritiek op de 'departementalisering' van de sociale wetenschappen
aan de universiteit
4
DE SOCIOLOGISCHE VERBEELDING
WAT IS DE 'SOCIOLOGISCHE VERBEELDING'?
‣ °Mills, 1959
‣ "The sociological imagination enables us to grasp history and
biography and the relations between the two within society. That is its
task and its promise."
‣ Samenleving is het kruispunt waar het individuele en de geschiedenis
samenkomen
‣ Bewustzijn van de link tussen individuele problemen ('Biography')
en sociale structuren ('Society')
‣ Veel mensen blijven in hun eigen verantwoordelijkheid, eigen problemen → socioloog heeft
de kennis en de kracht om aan bredere structuren te denken
‣ Rekening houden met sociale verandering ('History'): een samenleving is niet stabiel
→ historische fasen doorheen de tijd
‣ vb. obesitas is niet enkel een gevolg van individuele keuze, maar hangt ook samen met bredere sociale
structuren (toegang tot gezonde voeding, beleid, …)
Een analytisch perspectief:
Sociologische verbeelding = individuele gebeurtenissen plaatsen en verklaren vanuit het geheel van
sociale relaties die zelf een specifieke historische oorsprong hebben
→ 3 centrale vragen volgens Mills:
1) Wat is de structuur van deze particuliere samenleving als geheel?
2) Hoe situeert deze samenleving zich in de menselijke geschiedenis?
3) Welke 'variëteiten' van mensen overheersen nu in deze samenleving en in deze periode?
(vb. opleidingsniveau: democratiseringsgolf, evolutie van industriële samenleving met veel handarbeid
naar kenniseconomie waarin hoogopgeleide personen sterk gewaardeerd worden) (vb. vergrijzing,
langere levensverwachting, minder geboortes) (vb. opkomst van vrijetijdsindustrie, vanzelfsprekendheid
om te reizen) (vb. migratie, samenleving die diverser wordt)
Waarom de keuze voor 'verbeelding'?
‣ Mills heeft een bredere set van ambities voor de sociologie
‣ Wil met term 'verbeelding' een stap verder gaan
‣ The value of the sociological imagination is not simply that it can be used to produce an
empirical understanding of the world, but also that it can promote a critical sensibility which
seeks to link the most intimate personal experiences to wider social forces, and to seek out the
public issue or problem contained in the private trouble.” (Gane & Back, 2012, p. 405)
‣ 2 sleutelwoorden:
1
,Sociologische verbeelding - samenvatting 2025 - 2026
The promise:
‣ Sociologie moet meer doen dan enkel onderzoeken en analyseren
→ ook problemen politiseren, publieke kwesties maken, op de politieke agenda zetten,
beleidsaanbevelingen, … (= publieke sociologie)
‣ Meest vruchtbare vorm van 'zelfbewustzijn'
‣ The capacity of astonishment: met verbazing kunnen kijken naar wat er rond jou gebeurt,
zelfobservatie, reflecteren
‣ Publieke onverschilligheid transformeren in een betrokkenheid bij publieke kwesties: mensen
zonder sociologische kennis ook te laten zien dat wat zij individueel meemaken ook een
publiek probleem is
‣ Van academische sociologie naar publieke sociologie
‣ Kritiek op tendens tot individualisering van sociale problemen (individualisering van sociale
problemen was in de VS in 1959 ook al aanwezig → Mills had hier kritiek op)
‣ Metafoor van de 'sociologische bril': bifocaal perspectief in sociologische analyses
→ je kan het grote in het kleine zien en ook omgekeerd, zowel grote als kleine dingen zien
o Mills voegt nog iets toe: sociologie heeft een wetenschappelijke én ook politieke of
morele taak
→ je kijkt wetenschappelijk, maar je gaat er ook een politiek issue van maken
→ kritische opdracht i.p.v. neutrale observatie en louter analyseren
‣ Wetenschappelijke analyse aan 1 kant: met
social structures and personal milieu
‣ Mills voegt een problematisering / vertaling
naar public issues (= politieke diagnose)
The craft:
‣ Sociologie moet beschouwd worden als een ambacht
‣ Methodologische vaardigheden
‣ 'quality of mind': "Let your mind become a moving prism catching light from as many
different angles as possible"
‣ "Literary craftmanship": socioloog moet ook literaire ambities koesteren → Mills wil
vrijheid promoten om terug vrij te schrijven → pleidooi voor combinatie van kunst en
wetenschap ("sociological poetry")
Het is een analytisch perspectief, maar er is ook een kritische opdracht en sociologie mag gezien
worden als een kunst/ een ambacht
2
,Sociologische verbeelding - samenvatting 2025 - 2026
MOGELIJKE KRITIEKEN OP DE SOCIOLOGISCHE VERBEELDING:
‣ Sociologische verbeelding 2.0?
‣ Socialiteit wordt tegenwoordig sterk beïnvloed door materialiteit → 'sociale' kan niet meer los
van de materialiteit onderzocht worden → onderhevig aan ontwikkeling, digitalisering, etc.
‣ Sociologisch / kritisch kijken naar de wetenschappelijke instituties zelf
‣ Mills was zeer scherp voor de mainstream sociologie, maar had zelf ook blinde vlekken
‣ Kemple & Mawani (2009): we zitten in de 21e eeuw, maar we denken nog altijd zoals in de
19e eeuw
Sociologie als wetenschappelijke institutie (context):
‣ Context: Mills' kritiek op mainstream Amerikaanse sociologie
o Bureaucratisch en 'politics of sociological inscription' (complexe academische
schrijfstijl)
o Voorkeur voor abstracte 'grand theory'
o Fetisjisme van methoden en technieken
o Belangenvermenging met staat en markt: keuze van onderzoeksthema's i.f.v.
financieringsbronnen i.p.v. maatschappelijke relevantie ('sociological research
directed by money')
o Enge focus op status sociologie en socioloog binnen de universiteit
‣ Dit verzwakte volgens Mills de sociologische verbeelding & zorgt voor een 'depolitisering'
van de sociologie
o Depolitisering: sociologie strikt gescheiden van politiek (idee van objectiviteit)
‣ Mills werd echter gezien door tijdsgenoten als een "cowboy sociologist"
3
, Sociologische verbeelding - samenvatting 2025 - 2026
Sociologische kennisproductie (content):
‣ "The traps of today are of a profoundly different quality" (Gane & Beck)
‣ "Sociological rationality or reason can be unreasonable in that it automatically includes some
groups of people and not others" (Gane & Beck)
‣ Blinde vlekken bij Mills zijn analyse: we zitten in een andere maatschappij met andere
uitdagingen!
o Weinig aandacht voor de 'troubles' van vrouwen, stereotype verschillen tussen
man/vrouw, heel vrouwonvriendelijk
o Weinig aandacht voor de persoonlijke problemen rond ras en etniciteit
o Het imperiale onbewustzijn van de sociologie (Kemple & Mawani)
o Antropocentrisch en androcentrisch karakter van sociologie
‣ Kemple & Mawani: nood aan een fundamentele herziening van Mills in de 21e eeuw
→ Pleidooi voor 'provincialiseren' van de westerse sociologie: sociologie werd altijd als
universeel voorgesteld, maar was eigenlijk heel erg verbonden aan bepaalde regio's
o Universaliteit van historische ervaringen
▪ Ontwikkeling discipline kan niet los gezien worden van imperialisme in
Europa → wordt niet erkend!
▪ Sinds eind 19e eeuw: sociologie focust meer op de Westerse metropool
→ Stedelijke problematieken en hervormingsprogramma's voor
gemarginaliseerde groepen
→ Imperiale logica
▪ Westerse ervaring wordt voorgesteld als universeel en het meest ontwikkeld
(~ Verlichtingsdenken)
o Moderniteit als lineaire tijd: niet-westerse landen lopen 'achterop' t.o.v. de westerse
historische ontwikkeling
▪ Concept van "cultural lag": technologie en industrialisering zetten ons op pad
naar ontwikkeling → landen die niet op dat pad zitten, zijn onderontwikkeld
▪ Reflecteert het typische ontwikkelingsdenken: niet-westerse lopen achter
▪ Evolutie naar een globale moderniteit: Europa als 'DE baken van beschaving'
is gepasseerd
▪ Wereldorde is aan het veranderen → centra in de wereld worden ook centra
van modernisering
o Centraliteit van menselijke rede en handelen: "Man as an historical actor"
▪ Mills beperkt zich tot menselijke (mannelijke) actoren → ook niet-menselijke
actoren hebben invloed op historische en maatschappelijke ontwikkelingen!
→ Studie Mitchell: "Can the Mosquito Speak?" (vb. sterftes door oorlog worden
opgenomen in geschiedenis, maar tegelijkertijd meer sterftes door een mug worden
niet naverteld; enkel menselijke zaken worden naverteld)
▪ Mills had kritiek op de 'departementalisering' van de sociale wetenschappen
aan de universiteit
4
