Mondeling examen acute wonden
1. situering
Acute versus chronische wonden
⟹ bij acute wonden is er een
normale wondheling: er is een vlotte
opeenvolging van verschillende fases:
1. Vasculair antwoord
2. Bloedstolling
3. Inflammatie
4. Vorming granulatieweefsel
5. Epithelialisatie
6. Contractie van het litteken
1.2 beïnvloedende factoren op
de wondheling
- Voedingstoestand/
vochtinname
- Leeftijd
- Soort wonde
- Toestand huid
- Comorbiditeit bv. diabetes
- Contaminatie
- Vascularisatie
⟹ een acute wonde kan altijd naar een chronische wonde evolueren!
1.2 wondzorg
1.2.1 DAV – droog aseptisch verband
⟹ droge en ‘schone’ wonde (niet gecontamineerd, vuil of geïnfecteerd). De wonde wordt
als niet besmet beschouwd, gecreëerd in operatiezaal. Het is NIET verbandwissel bij
wondbelemmering
- Geen necrose
- Optimale doorbloeding
- Steriel
- Verschillende weefsellagen liggen perfect tegen elkaar
- Via hechtingen, nietjes, lijm…
1.2.2 wat is er belangrijk aan DAV
- Chronische wondinfecties (SSI) treffen tot 1/3 vd patiënten die een chirurgische
ingreep hebben ondergaan
- SSI leidt tot morbiditeit en mortaliteit
- 18% vd nosocomiale (opgedaan in een verblijf/instelling) waren SSI
- Risico ervan wordt beïnvloed door aantal intrinsieke en extrinsieke factoren, met
name het aantal micro-organismen dat aanwezig is of ingebracht worden bij incisie
1
, - Risico op SSI neemt toe met de leeftijd bv. ook bij obesitas en onderliggende ziekten
1.2.3 klinische tekens postoperatieve wondinfecties
Oppervlakkige SSI Diepe SSI Organ/ruimte SSI
Pijn en gevoeligheid aan Pijn en gevoeligheid aan
operatiestreek operatiestreek
Oedeem en verharding Spreidende verharding en
zacht weefsel oedeem aan operatiestreek
Lokale warmte en roodheid Erytheem en warmte
Etterig Etterig Etterige drainage via
geplaatste redon/drain in het
orgaan
Cellulitis beperkt tot de Spreidende cellulitis
wonde en aangrenzend
zacht weefsel
Oppervlakkig wondabces Abces aanwezig diep in de Abcessen in orgaan of
wonde lichaamsruimte via
radiologie of via
histopathologie
Dehiscentie met blootstelling Tekenen van infectie in
diep weefsel organen of lichaamsruimte
direct zichtbaar tijdens
operatie
Onverwachtse postop koorts Postop koorts
samen met verhoogde pijn
aan de operatiestreek met
dehiscentie
Verhoogde CRP, WBC, Positieve hemoculturen,
erythrocyten en calcium biopsies en bloedresultaten
1.2.4 internationale aanbevelingen van DAV
- Eerste 48u gesloten blijven
o Er wordt een sluiting gedaan van de wonde door de epitheelcellen
o Eerdere verbandwissels verhoogt risico op postop infecties
o Koeling van de wonde door reiniging kan cellulaire activiteit vertragen dus
frequentie van verzorging laag houden
- Steeds aseptisch!
- Verbandwissel kan indien:
o Onverklaarbare koorts
o Verzadiging
o Pijn/jeuk t.h.v. de wonde
o Verband hangt los
- Reinigen:
o Mechanisch verwijderen van bloedkorsten, fibrine en bacteriën
o NaCl 0,9% of kraantjeswater?
Als NaCl er niet is, doe dan zuiver kraantjeswater/flessenwater
Evt. flamirins zo aanwezig
Douchen kan 48u postop, baden wordt afgeraden (verweekt korst)
- Steeds WAR score gebruiken bij ontsmetten
- Antiseptica
o Kan toxisch zijn voor de gezonde huidcellen
2
, o Vaak is antiseptica niet altijd nodig, dit kan ook gewoon worden gedaan door
te reinigen met NaCl 0.9%
o Bij secundaire wondgenezing kan antiseptica de wondgenezing net versnellen
1.3 postoperatieve wondverbanden en -technieken
1.3.1 drains en Penrose
⟹ drains moeten hoe dan ook z.s.m. verwijderd worden tegen infectiepreventie
- Verbandwissel elke 3 dagen of eerder indien nodig
o Splitkompressen bv. metalin
o Drainagezakjes (sterke lekkage) of Penrose elke 3 dagen vervangen
De afloopzak/ ‘urinezak’ wekelijks
- Reinigen en bijkomend ontsmetten met chloorhexidine in water
1.3.2 externe fixatoren
- Verbandwissel dagelijks tot 1x/week
- Ontsmetten dagelijks met chloorhexidine in alcohol of waterige oplossing, evt.
dermicum
- Volgens war-score bij vreemd materiaal steeds ontsmetten!
- (vermoeden van) geïnfecteerde insteekplaatsen worden als laatste gereinigd en
ontsmet
- Ingeknipte droge gaaskompressen ofwel splitkompressen ofwel schuimverband
ingeknipt bij irritatie of exsudaat
- Evt. douchen zo nodig
1.3.3 PEG en gastromiesonde
- Reinigen en chloorhexidine in water bij lekkage
- Niet douchen of baden eerste 7 dagen, kinderen wel
- Baden of zwemmen na 3 weken
- Hypergranulatie
o Afbouw verbandzorg en schuimverband
o Evt. zilvernitraat of corticoïde crème
1.3.4 evidentie voor wiekzorg
⟹ spoelen van de wonde is van belang om ervoor te zorgen dat, ook bij
ondermijning, de wonde vanbinnen vrij is van bacteriën en van vuil. Belangrijkste
hierbij is dat je de wonde spoelt tot dat het vocht dat er uit komt proper is. in een
literatuuronderzoek wordt er gesproken van de klok-methode. Hierbij ga je de
wonde evalueren 12u tot 6u zogezegd, meegaand met de klok.
1.3.5 evidentie voor wondzorg – behandeling
- Wonde steeds aansluitend opvullen en NIET gedeeltelijk!
o Opstapeling van exsudaat hierdoor, bacteriën en afbraakproducten in dode
ruimte (waar niet is opgevuld) + verhoogd risico op infectie en abcesvorming
- Niet met druk opvullen
o Zorgt voor mindere bloedtoevoer door de druk
o Beschadiging van nieuw gevormd weefsel
o Ontstaan van druknecrose
3
, o Kan leiden tot vertraagde wondheling
1.3.5 types wieken
Welk? Informatie
Fysiologische gaaswiek - Risico op maceratie indien exsuderende wonde
- Risico op wet-to-dry debridement bij indrogen en daarna
verwijderen van de wiek
Gaaswieken - Voor mechanisch debridement, aanbrengen van antisepticum of
actief wondproduct op wondbodem
- Frequent te vervangen om minimale ingroei te voorkomen
- Maar voor korte duur
- Alternatief: hydrofobe gaaswieken (cutimed sorbact)
o Bacteriën en schimmels binden zich aan het
wiekverband en worden verwijderd bij verbandwissel
Hydrovezel- en - Sterk absorberend
alginaatwieken - Vormen een gel eens contact met exsudaat
o Impact op positionering van verband in de wonde
Hypertone gaaswieken - Niet op Belgische markt, wel combinatie met osmotische
wondproducten mogelijk
- Bv. met honing, suikerpasta, flaminal forte (Hydro capillair
wiekverband bv. vacutex)
⟹ altijd stil staan bij of het wel nodig is en het niet op een andere manier kan bv. spoelen of
niet, wel of niet plaatsen wiek, welk soort wiek dan
1.4 postoperatieve wondverbanden en -technieken
1.4.1 verwijderen van cutaan hechtingsmateriaal
⟹ wij zijn geleerd om voor het verwijderen te ontsmetten maar hier is niet echt veel
literatuur. Voor de meeste instellingen is achteraf ontsmetten voldoende maar meestal doen
ze ook vooraf zo nodig
- Evt. hydrateren zo nodig bij zeer droge wonden en evt. gel/sheet voor betere
genezing van litteken
1.5 acute wondzorg
- Voorbeeld 1: aanpak van acute (vuile) straatwonden → steeds reinigen en
ontsmetten!
o Povidone-iodine bv. met isobetadine 10% of braunol 7.5%
1ste keuze antisepticum open wonden en slijmvliezen
Breedspectrum (fungocide, sporocide, virucide en een
bactericied
Residuele werking 6-8u in de wonde (verkleuring)
Activiteit afh. van vrij jodium → verdunning 1/10 nodig bij
spoelen van de wonde
Opletten op allergie!!, schildklierbelasting en kinderen <2.5 jaar
o Chloorhexidine wordt niet meer aanbevolen
4
1. situering
Acute versus chronische wonden
⟹ bij acute wonden is er een
normale wondheling: er is een vlotte
opeenvolging van verschillende fases:
1. Vasculair antwoord
2. Bloedstolling
3. Inflammatie
4. Vorming granulatieweefsel
5. Epithelialisatie
6. Contractie van het litteken
1.2 beïnvloedende factoren op
de wondheling
- Voedingstoestand/
vochtinname
- Leeftijd
- Soort wonde
- Toestand huid
- Comorbiditeit bv. diabetes
- Contaminatie
- Vascularisatie
⟹ een acute wonde kan altijd naar een chronische wonde evolueren!
1.2 wondzorg
1.2.1 DAV – droog aseptisch verband
⟹ droge en ‘schone’ wonde (niet gecontamineerd, vuil of geïnfecteerd). De wonde wordt
als niet besmet beschouwd, gecreëerd in operatiezaal. Het is NIET verbandwissel bij
wondbelemmering
- Geen necrose
- Optimale doorbloeding
- Steriel
- Verschillende weefsellagen liggen perfect tegen elkaar
- Via hechtingen, nietjes, lijm…
1.2.2 wat is er belangrijk aan DAV
- Chronische wondinfecties (SSI) treffen tot 1/3 vd patiënten die een chirurgische
ingreep hebben ondergaan
- SSI leidt tot morbiditeit en mortaliteit
- 18% vd nosocomiale (opgedaan in een verblijf/instelling) waren SSI
- Risico ervan wordt beïnvloed door aantal intrinsieke en extrinsieke factoren, met
name het aantal micro-organismen dat aanwezig is of ingebracht worden bij incisie
1
, - Risico op SSI neemt toe met de leeftijd bv. ook bij obesitas en onderliggende ziekten
1.2.3 klinische tekens postoperatieve wondinfecties
Oppervlakkige SSI Diepe SSI Organ/ruimte SSI
Pijn en gevoeligheid aan Pijn en gevoeligheid aan
operatiestreek operatiestreek
Oedeem en verharding Spreidende verharding en
zacht weefsel oedeem aan operatiestreek
Lokale warmte en roodheid Erytheem en warmte
Etterig Etterig Etterige drainage via
geplaatste redon/drain in het
orgaan
Cellulitis beperkt tot de Spreidende cellulitis
wonde en aangrenzend
zacht weefsel
Oppervlakkig wondabces Abces aanwezig diep in de Abcessen in orgaan of
wonde lichaamsruimte via
radiologie of via
histopathologie
Dehiscentie met blootstelling Tekenen van infectie in
diep weefsel organen of lichaamsruimte
direct zichtbaar tijdens
operatie
Onverwachtse postop koorts Postop koorts
samen met verhoogde pijn
aan de operatiestreek met
dehiscentie
Verhoogde CRP, WBC, Positieve hemoculturen,
erythrocyten en calcium biopsies en bloedresultaten
1.2.4 internationale aanbevelingen van DAV
- Eerste 48u gesloten blijven
o Er wordt een sluiting gedaan van de wonde door de epitheelcellen
o Eerdere verbandwissels verhoogt risico op postop infecties
o Koeling van de wonde door reiniging kan cellulaire activiteit vertragen dus
frequentie van verzorging laag houden
- Steeds aseptisch!
- Verbandwissel kan indien:
o Onverklaarbare koorts
o Verzadiging
o Pijn/jeuk t.h.v. de wonde
o Verband hangt los
- Reinigen:
o Mechanisch verwijderen van bloedkorsten, fibrine en bacteriën
o NaCl 0,9% of kraantjeswater?
Als NaCl er niet is, doe dan zuiver kraantjeswater/flessenwater
Evt. flamirins zo aanwezig
Douchen kan 48u postop, baden wordt afgeraden (verweekt korst)
- Steeds WAR score gebruiken bij ontsmetten
- Antiseptica
o Kan toxisch zijn voor de gezonde huidcellen
2
, o Vaak is antiseptica niet altijd nodig, dit kan ook gewoon worden gedaan door
te reinigen met NaCl 0.9%
o Bij secundaire wondgenezing kan antiseptica de wondgenezing net versnellen
1.3 postoperatieve wondverbanden en -technieken
1.3.1 drains en Penrose
⟹ drains moeten hoe dan ook z.s.m. verwijderd worden tegen infectiepreventie
- Verbandwissel elke 3 dagen of eerder indien nodig
o Splitkompressen bv. metalin
o Drainagezakjes (sterke lekkage) of Penrose elke 3 dagen vervangen
De afloopzak/ ‘urinezak’ wekelijks
- Reinigen en bijkomend ontsmetten met chloorhexidine in water
1.3.2 externe fixatoren
- Verbandwissel dagelijks tot 1x/week
- Ontsmetten dagelijks met chloorhexidine in alcohol of waterige oplossing, evt.
dermicum
- Volgens war-score bij vreemd materiaal steeds ontsmetten!
- (vermoeden van) geïnfecteerde insteekplaatsen worden als laatste gereinigd en
ontsmet
- Ingeknipte droge gaaskompressen ofwel splitkompressen ofwel schuimverband
ingeknipt bij irritatie of exsudaat
- Evt. douchen zo nodig
1.3.3 PEG en gastromiesonde
- Reinigen en chloorhexidine in water bij lekkage
- Niet douchen of baden eerste 7 dagen, kinderen wel
- Baden of zwemmen na 3 weken
- Hypergranulatie
o Afbouw verbandzorg en schuimverband
o Evt. zilvernitraat of corticoïde crème
1.3.4 evidentie voor wiekzorg
⟹ spoelen van de wonde is van belang om ervoor te zorgen dat, ook bij
ondermijning, de wonde vanbinnen vrij is van bacteriën en van vuil. Belangrijkste
hierbij is dat je de wonde spoelt tot dat het vocht dat er uit komt proper is. in een
literatuuronderzoek wordt er gesproken van de klok-methode. Hierbij ga je de
wonde evalueren 12u tot 6u zogezegd, meegaand met de klok.
1.3.5 evidentie voor wondzorg – behandeling
- Wonde steeds aansluitend opvullen en NIET gedeeltelijk!
o Opstapeling van exsudaat hierdoor, bacteriën en afbraakproducten in dode
ruimte (waar niet is opgevuld) + verhoogd risico op infectie en abcesvorming
- Niet met druk opvullen
o Zorgt voor mindere bloedtoevoer door de druk
o Beschadiging van nieuw gevormd weefsel
o Ontstaan van druknecrose
3
, o Kan leiden tot vertraagde wondheling
1.3.5 types wieken
Welk? Informatie
Fysiologische gaaswiek - Risico op maceratie indien exsuderende wonde
- Risico op wet-to-dry debridement bij indrogen en daarna
verwijderen van de wiek
Gaaswieken - Voor mechanisch debridement, aanbrengen van antisepticum of
actief wondproduct op wondbodem
- Frequent te vervangen om minimale ingroei te voorkomen
- Maar voor korte duur
- Alternatief: hydrofobe gaaswieken (cutimed sorbact)
o Bacteriën en schimmels binden zich aan het
wiekverband en worden verwijderd bij verbandwissel
Hydrovezel- en - Sterk absorberend
alginaatwieken - Vormen een gel eens contact met exsudaat
o Impact op positionering van verband in de wonde
Hypertone gaaswieken - Niet op Belgische markt, wel combinatie met osmotische
wondproducten mogelijk
- Bv. met honing, suikerpasta, flaminal forte (Hydro capillair
wiekverband bv. vacutex)
⟹ altijd stil staan bij of het wel nodig is en het niet op een andere manier kan bv. spoelen of
niet, wel of niet plaatsen wiek, welk soort wiek dan
1.4 postoperatieve wondverbanden en -technieken
1.4.1 verwijderen van cutaan hechtingsmateriaal
⟹ wij zijn geleerd om voor het verwijderen te ontsmetten maar hier is niet echt veel
literatuur. Voor de meeste instellingen is achteraf ontsmetten voldoende maar meestal doen
ze ook vooraf zo nodig
- Evt. hydrateren zo nodig bij zeer droge wonden en evt. gel/sheet voor betere
genezing van litteken
1.5 acute wondzorg
- Voorbeeld 1: aanpak van acute (vuile) straatwonden → steeds reinigen en
ontsmetten!
o Povidone-iodine bv. met isobetadine 10% of braunol 7.5%
1ste keuze antisepticum open wonden en slijmvliezen
Breedspectrum (fungocide, sporocide, virucide en een
bactericied
Residuele werking 6-8u in de wonde (verkleuring)
Activiteit afh. van vrij jodium → verdunning 1/10 nodig bij
spoelen van de wonde
Opletten op allergie!!, schildklierbelasting en kinderen <2.5 jaar
o Chloorhexidine wordt niet meer aanbevolen
4
