Hoofdstuk 1 Inleiding tot de fysiotherapie
Intermezzo: Ghent Tendon project
• Onderzoek naar de etiopathogenese van tendinopathie
Inleiding
Fysiotherapeutische behandelingen:
= beroep doen op therapeutische handelingen die berusten op fysieke prikkels
Hieronder valt:
• Elektrotherapie
• Massage
• Infiltraties (botox, PRP (platelet rich plasma), echogeleide infiltraties)
• Oefentherapie
• Revalidatietechnieken
De algemene doelstellingen zijn:
• Pijnbehandeling:
◦ Medicatie
◦ Infiltratie
◦ Thermotherapie: warmte en koude
◦ Elektrotherapie
• Verbeteren van de mobiliteit:
◦ Passief
◦ Actief
• Verbeteren van de spierkracht
• Verbeteren van de algemene conditie
Pijnstilling
• Warmtetherapie
De gevolgen van warmtetherapie zijn:
• Toename van de huiddoorbloeding: roodheid van de huid
• Bloedtoevoer naar de spier: slechts minimaal of niet verhoogd
• Reflectoire spierrelaxatie → pijnvermindering
Warmte komt dus enkel tot in de opperhuid en niet tot in de spieren!
Werking pijnstillend effect:
• Aβ-vezels
◦ Grote diameter, sterk gemyeliniseerd → snel
◦ Geactiveerd door tast, druk, vibratie (mechanoreceptoren)
• Aδ-vezels
◦ Dun, licht gemyeliniseerd → snelle pijn (scherp)
1
, • C-vezels
◦ Ongemyeliniseerd → trage pijn (zeurend, brandend)
• Warmte stimuleert Aβ-vezels
◦ Aβ-vezels activeren inhiberende interneuronen in de substantia gelatinosa
◦ Deze interneuronen remmen de transmissieneuronen (T-neuronen) die pijn naar de
hersenen sturen
◦ Gevolg: minder signaal via de spinothalamische baan → minder pijnperceptie
De indicatie voor warmtetherapie is voornamelijk chronische pathologie. De verschillende indicaties
zijn:
• Chronische degeneratieve aandoeningen (bv. artrose)
• Chronische spierpijn:
◦ Lokaal (bv. trapeziussyndroom, myalgie)
◦ Veralgemeend (bv. fibromyalgie)
De contra-indicaties voor warmtetherapie zijn:
1. Acuut trauma (zwelling zou alleen maar toenemen)
2. Acute aandoening: tendinopathie of artritis
3. Infecties
Bij de volgende patiënten moet je voorzichtig zijn met warmtetherapie:
• Gestoorde sensibiliteit (bv. diabetes, polyneuropathie)
◦ Ze voelen het niet + risico op verbranding
• Ischemische zones (bv. arteriosclerose)
◦ Pijn zal toenemen omdat de warmte niet kan worden afgevoerd
• Bloedstollingsstoornissen
• Kinderen en ouderen (kunnen snel oververhitten)
De verschillende manieren om warmtetherapie bij de patiënt toe te passen zijn:
• Hydrotherapie
• Peloïden = fango = modder
◦ Gebruik: lokaal of totale behandeling
◦ Voordelen (parafango):
▪ Hoge warmtecapaciteit
▪ Hoge warmtetolerantie = trage afgifte van de warmte
◦ Indicaties:
▪ Chronische spierpijn
▪ Chronische articulaire klachten
▪ Chronische tendinopathie
▪ Voorbereiding op mobilisatie
• Paraffine
◦ Gebruik: enkel voor de handen en voeten (bv. artrose, postoperatief)
◦ Voordelen:
▪ Hoge warmtecapaciteit
▪ Perfecte modellering
• Oppervlakkige toedieningsvormen:
◦ Hotpacks (1 cm diep)
◦ Kersenpitkussentje / warmwaterkruik / verwarmingskussen
• Reflexspray:
◦ Vasodilatatie van de plexus in de huid
◦ → geen bloed naar de spieren
2
, ◦ Foute toepassing: sporters die hiermee willen opwarmen
▪ Zelfs nadelig, want er gaat meer bloed naar de huid waardoor er minder naar de
spieren gaat
• Infraroodlamp: voornamelijk wanneer de patiënt last heeft van het weer
Toepassing warmtetherapie: extremiteit opwarmen voor mobilisatie, waardoor het collageen
warmer en soepeler wordt
• Koudetherapie
De gevolgen van koudetherapie zijn:
• Vasoconstrictie
◦ → secundaire, afwisselende vasodilatatie (= reactieve hyperemie)
◦ → pijninhibitie
◦ → spierrelaxatie
Pathofysiologie inflammatie:
• Celwand scheurt → fosfolipiden komen vrij → arachidonzuur → prostaglandine E2 → pijn en
zwelling door verhoogde permeabiliteit
Verschil tussen het werkingsmechanisme van ijs en NSAID's:
• IJs
◦ Vermindert de pijn door fysiologische remming van de zenuwgeleiding en door
vasoconstrictie
◦ Houdt geen groeifactoren tegen
◦ CAVE: als koudetherapie te lang ter plaatse wordt gehouden (>20 minuten), zal door de
secundaire vasodilatatie (die de hypoxie van de weefsels door overdreven vasoconstrictie
tegengaat) meer zwelling ontstaan
• NSAID's:
◦ Remmen COX-1 en COX-2 → vermindering prostaglandines
◦ Prostaglandines veroorzaken normaal:
▪ Vasodilatatie
▪ Pijnsensitisatie
▪ Koorts
▪ Ontstekingscascade
◦ Maar arachidonzuur gaat naar de LOX-route → meer leukotriënen → meer
macrofagen/neutrofielen → meer pro-inflammatoire cytokines → meer weefselschade →
tragere genezing
◦ NSAID's mogen dus nooit in de eerste 48 uur gegeven worden!
3
, Belang van acute inflammatie: inflammatie kan worden gedefinieerd als een gunstige, niet-
specifieke reactie van weefsels op beschadiging die gewoonlijk leidt tot herstel van de normale
structuur en functie. Inflammatie mag dus gewoon niet chronisch worden.
IJs is onderdeel van RICES:
• Rust
• IJs
• Compressie
• Elevatie: boven het hart
• Stabilisatie
Doel van koudetherapie:
• Verdere weefselschade beperken
• Zwelling beperken
• Pijndemping
• Spierspasme verminderen
Indicaties (acuut):
• Posttraumatisch (bv. enkeldistorsie, spierscheur)
• Acute tendinopathie
• Calcifiërende tendinopathie
4
Intermezzo: Ghent Tendon project
• Onderzoek naar de etiopathogenese van tendinopathie
Inleiding
Fysiotherapeutische behandelingen:
= beroep doen op therapeutische handelingen die berusten op fysieke prikkels
Hieronder valt:
• Elektrotherapie
• Massage
• Infiltraties (botox, PRP (platelet rich plasma), echogeleide infiltraties)
• Oefentherapie
• Revalidatietechnieken
De algemene doelstellingen zijn:
• Pijnbehandeling:
◦ Medicatie
◦ Infiltratie
◦ Thermotherapie: warmte en koude
◦ Elektrotherapie
• Verbeteren van de mobiliteit:
◦ Passief
◦ Actief
• Verbeteren van de spierkracht
• Verbeteren van de algemene conditie
Pijnstilling
• Warmtetherapie
De gevolgen van warmtetherapie zijn:
• Toename van de huiddoorbloeding: roodheid van de huid
• Bloedtoevoer naar de spier: slechts minimaal of niet verhoogd
• Reflectoire spierrelaxatie → pijnvermindering
Warmte komt dus enkel tot in de opperhuid en niet tot in de spieren!
Werking pijnstillend effect:
• Aβ-vezels
◦ Grote diameter, sterk gemyeliniseerd → snel
◦ Geactiveerd door tast, druk, vibratie (mechanoreceptoren)
• Aδ-vezels
◦ Dun, licht gemyeliniseerd → snelle pijn (scherp)
1
, • C-vezels
◦ Ongemyeliniseerd → trage pijn (zeurend, brandend)
• Warmte stimuleert Aβ-vezels
◦ Aβ-vezels activeren inhiberende interneuronen in de substantia gelatinosa
◦ Deze interneuronen remmen de transmissieneuronen (T-neuronen) die pijn naar de
hersenen sturen
◦ Gevolg: minder signaal via de spinothalamische baan → minder pijnperceptie
De indicatie voor warmtetherapie is voornamelijk chronische pathologie. De verschillende indicaties
zijn:
• Chronische degeneratieve aandoeningen (bv. artrose)
• Chronische spierpijn:
◦ Lokaal (bv. trapeziussyndroom, myalgie)
◦ Veralgemeend (bv. fibromyalgie)
De contra-indicaties voor warmtetherapie zijn:
1. Acuut trauma (zwelling zou alleen maar toenemen)
2. Acute aandoening: tendinopathie of artritis
3. Infecties
Bij de volgende patiënten moet je voorzichtig zijn met warmtetherapie:
• Gestoorde sensibiliteit (bv. diabetes, polyneuropathie)
◦ Ze voelen het niet + risico op verbranding
• Ischemische zones (bv. arteriosclerose)
◦ Pijn zal toenemen omdat de warmte niet kan worden afgevoerd
• Bloedstollingsstoornissen
• Kinderen en ouderen (kunnen snel oververhitten)
De verschillende manieren om warmtetherapie bij de patiënt toe te passen zijn:
• Hydrotherapie
• Peloïden = fango = modder
◦ Gebruik: lokaal of totale behandeling
◦ Voordelen (parafango):
▪ Hoge warmtecapaciteit
▪ Hoge warmtetolerantie = trage afgifte van de warmte
◦ Indicaties:
▪ Chronische spierpijn
▪ Chronische articulaire klachten
▪ Chronische tendinopathie
▪ Voorbereiding op mobilisatie
• Paraffine
◦ Gebruik: enkel voor de handen en voeten (bv. artrose, postoperatief)
◦ Voordelen:
▪ Hoge warmtecapaciteit
▪ Perfecte modellering
• Oppervlakkige toedieningsvormen:
◦ Hotpacks (1 cm diep)
◦ Kersenpitkussentje / warmwaterkruik / verwarmingskussen
• Reflexspray:
◦ Vasodilatatie van de plexus in de huid
◦ → geen bloed naar de spieren
2
, ◦ Foute toepassing: sporters die hiermee willen opwarmen
▪ Zelfs nadelig, want er gaat meer bloed naar de huid waardoor er minder naar de
spieren gaat
• Infraroodlamp: voornamelijk wanneer de patiënt last heeft van het weer
Toepassing warmtetherapie: extremiteit opwarmen voor mobilisatie, waardoor het collageen
warmer en soepeler wordt
• Koudetherapie
De gevolgen van koudetherapie zijn:
• Vasoconstrictie
◦ → secundaire, afwisselende vasodilatatie (= reactieve hyperemie)
◦ → pijninhibitie
◦ → spierrelaxatie
Pathofysiologie inflammatie:
• Celwand scheurt → fosfolipiden komen vrij → arachidonzuur → prostaglandine E2 → pijn en
zwelling door verhoogde permeabiliteit
Verschil tussen het werkingsmechanisme van ijs en NSAID's:
• IJs
◦ Vermindert de pijn door fysiologische remming van de zenuwgeleiding en door
vasoconstrictie
◦ Houdt geen groeifactoren tegen
◦ CAVE: als koudetherapie te lang ter plaatse wordt gehouden (>20 minuten), zal door de
secundaire vasodilatatie (die de hypoxie van de weefsels door overdreven vasoconstrictie
tegengaat) meer zwelling ontstaan
• NSAID's:
◦ Remmen COX-1 en COX-2 → vermindering prostaglandines
◦ Prostaglandines veroorzaken normaal:
▪ Vasodilatatie
▪ Pijnsensitisatie
▪ Koorts
▪ Ontstekingscascade
◦ Maar arachidonzuur gaat naar de LOX-route → meer leukotriënen → meer
macrofagen/neutrofielen → meer pro-inflammatoire cytokines → meer weefselschade →
tragere genezing
◦ NSAID's mogen dus nooit in de eerste 48 uur gegeven worden!
3
, Belang van acute inflammatie: inflammatie kan worden gedefinieerd als een gunstige, niet-
specifieke reactie van weefsels op beschadiging die gewoonlijk leidt tot herstel van de normale
structuur en functie. Inflammatie mag dus gewoon niet chronisch worden.
IJs is onderdeel van RICES:
• Rust
• IJs
• Compressie
• Elevatie: boven het hart
• Stabilisatie
Doel van koudetherapie:
• Verdere weefselschade beperken
• Zwelling beperken
• Pijndemping
• Spierspasme verminderen
Indicaties (acuut):
• Posttraumatisch (bv. enkeldistorsie, spierscheur)
• Acute tendinopathie
• Calcifiërende tendinopathie
4
