Organisatiekunde week 1
De student kent de begrippen; kwaliteit van zorg leveren en participeren in kwaliteit van zorg
uitleggen en toepassen binnen de rol van professional en kwaliteitsbevorderaar
Kwaliteit van zorg leveren
Het op een methodische en kritische wijze bewaken, uitvoeren en borgen van de kwaliteit van de
geleverde zorg. Dit wordt op verschillende manieren uitgevoerd:
- Monitoren
- Meten
- Screenen
Dit gebeurt zowel op het niveau van de individuele zorg als op het niveau van de eenheid waarin de
verpleegkundige werkt om goede kwaliteit van zorg te borgen dan wel te verbeteren.
Alle zorginstellingen moeten voldoen aan bepaalde kwaliteitseisen, zoals:
- Het zorgplan met cliënten bespreken
- Medezeggenschap regelen
- Een klachtenregeling hebben
Dit staat in de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet langdurige Zorg (WlZ).
Een aantal voorbeelden van de wettelijke eisen voor zorginstellingen:
• Verantwoorde zorg leveren die voldoet aan de kwaliteitsstandaarden van de beroepsgroep;
• Alleen BIG-geregistreerde zorgverleners mogen bepaalde voorbehouden handelingen
uitvoeren;
• Bespreken van het zorgplan met cliënten;
• Medezeggenschap regelen;
• Beschikken over een klachtenregeling
• Verantwoording afleggen door jaarlijks een verslag te maken over het kwaliteitsbeleid van
het afgelopen jaar.
Deze eisen staan in de volgende wetten:
• De Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz);
• De Wet BIG;
• De Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen;
• De Wet toelating zorginstellingen.
Participeren in kwaliteit van zorg:
Het leveren van een proactieve bijdrage aan de kwaliteitszorg van de organisatie. Het leveren van
een bijdrage aan kwaliteitssystemen binnen de organisatie en is betrokken bij het lokaal toepasbaar
maken van uitvoeren van standaarden, richtlijnen, protocollen, zorgtechnologie etc. Hierbij wordt
het ontbreken van iets dergelijks gesignaleerd.
CanMEDS-rol: professional en kwaliteitsbevorderaar:
De verpleegkundige levert zorg passend binnen de geldende wet-en regelgeving. De verpleegkundige
monitort, meet en screent haar zorg systematisch, met het oog op kwaliteitsverbetering. Waar
mogelijk werkt de verpleegkundige evidencebased, en volg kritisch wat werkt.
Competenties:
- De verpleegkundige monitort, meet en screent de zorgverlening zowel op het niveau van de
individuele zorgverlening als op het niveau van de eenheid waarin zij werkt om goede
kwaliteit van zorg te borgen dan wel te verbeteren.
- De verpleegkundige levert een bijdrage aan kwaliteitssystemen binnen de organisatie en is
betrokken bij het lokaal toepasbaar maken en uitvoeren van standaarden, richtlijnen,
, protocollen en zorgtechnologie, signaleert het ontbreken hiervan en draagt bij aan de
ontwikkeling ervan.
- De verpleegkundige levert een positieve en actieve bijdrage aan de beeldvorming en de
ontwikkeling van de verpleegkunde vanuit een historisch, institutioneel en maatschappelijk
perspectief.
Kernbegrip: kwaliteit van leven
Het op een methodische en kritische wijze bewaken, uitvoeren en borgen van de kwaliteit van de
verpleegkundige zorg.
Kernbegrip: participeren op de zorg
Het leveren van een proactieve bijdrage aan de kwaliteitszorg van de zorgorganisatie
Kernbegrip: professioneel gedrag
Het handelen en zich gedragen naar de professionele standaard en de beroepscode, het
verantwoordelijkheid nemen in al het eigen handelen, en het uitdragen van de beroepstrots.
De student heeft kennis van de WTZi en weet waarvoor deze wet bedoeld is en door wie deze wet
wordt getoetst
WTZi = Wet Toelating Zorginstellingen
Deze wet legt eisen vast door een goed bestuur. Zorgaanbieders die zorg willen aanbieden, die onder
de Zorgverzekeringswet of Wet Langdurige Zorg vallen, hebben een WTZi-toelating nodig.
Toetsingseisen:
• De transparantie van bestuursstructuur
• De bedrijfsvoering, winstoogmerk, jaarlijkse verantwoording
Voor wie bedoeld:
Voor zorgaanbieders die zorg willen aanbieden, die onder de Zvw of de WLZ vallen.
Voor wie niet bedoeld:
Zorgaanbieders die zorg leveren die geheel wordt betaald vanuit een persoonsgebonden budget
(PB), zorgaanbieders die alleen zorg leveren als onderaannemer of zorgaanbieders die zorg leveren
die valt onder de verantwoordelijkheid van de gemeenten.
Toetsing aanvraag door CIBG.
Het CIBG is een uitvoeringsorganisatie van het Nederlandse Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport.
De letters CIBG stonden oorspronkelijk voor Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg,
maar die betekenis is niet meer ladingdekkend. Daarom wordt alleen de afkorting nog als naam
gevoerd. Het CIBG startte in 1995 als project en is sinds 2003 een zelfstandige uitvoeringsorganisatie
Daarna de Inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ)
• De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) controleert of zorgaanbieders aan deze
verplichtingen blijven voldoen.
De student heeft kennis van de wet BIG en begrijpt wat de betekenis van de wet is ten aanzien van
het handelen van een verpleegkundige in de zorg
De wet BIG:
De wet BIG is vanaf 1997 gefaseerd ingevoerd en is vervanging van de oude WUG uit 1865
• Geneeskunst zaak van universitair opgeleide artsen
, • Anderen uitgesloten
De BIG laat daarentegen iedereen handelingen op het gebied van de individuele zorg te verrichten
m.u.v. voorbehouden handelingen.
Doelstellingen van de wet:
• Garanderen van de kwaliteit van de beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg
• Keuzevrijheid van de patiënt
Bevoegdheid
• Artsen zijn zelfstandig bevoegd
• BIG-geregistreerde Verpleegkundigen komen in aanmerking voor de regeling van functionele
zelfstandigheid. Deze regeling houdt in dat zij in opdracht van een arts, tandarts of
verloskundige zelfstandig voorbehouden handelingen mogen uitvoeren zonder dat de
opdrachtgever toezicht houdt en de mogelijkheid heeft om tussenbeide te komen.
Voorwaarde is dat de verpleegkundige bekwaam is. Bekwaam = kennis, kunde en attitude
• Verpleegkundig specialisten mogen binnen het eigen vakgebied ook indiceren en medicijnen
voorschrijven (deels zelfstandig bevoegd)
Wanneer is iemand bekwaam?
Bekwaamheid bestaat uit een aantal afzonderlijke componenten; kennis, kunde en attitude:
- Kennis: de noodzakelijke, contextgebonden, kennis die betrekking heeft op één
voorbehouden handeling.
- Kunde: de vaardigheid tot het uitvoeren van de voorbehouden handeling.
- Attitude: een professionele houding.
Voorbeeld:
Bekwaamheid voor het injecteren van insuline houdt dus in dat een medewerker;
- De injectie als zodanig goed (volgens protocol) kan uitvoeren;
- Weet wat voor een effect insuline heeft op de cliënt, wat de gevaren zijn die mogelijk
optreden bij het geven van injecties en welk gedrag van de cliënt verwacht mag worden na
toedienen van insuline;
- De cliënt op de juiste wijze tegemoet treedt, dat wil zeggen uitleggen wat er gaat gebeuren,
de cliënt goed observeert tijdens de handeling en op adequate wijze de handeling
rapporteert.
Over de ‘Bevoegdheidsregeling voorbehouden handeling’ is een brochure van het ministerie
beschikbaar dat je kunt vinden op bigregister.nl
Instrumenten in de Wet BIG
• Periodieke registratie en titelbescherming
• Voorbehouden handelingen
• Kwaliteitsbewaking en tuchtrecht
• Maatregelen wegens ongeschiktheid
• Strafbepalingen
In BIG-register en vallend onder wettelijk tuchtrecht: arts, tandarts, apotheker,
gezondheidszorgpsycholoog, psychotherapeut, fysiotherapeut, verloskundige, verpleegkundige.
Kwaliteitsregeling in wet BIG overgeheveld naar Wkkgz. In BIG nog drie specifieke regels (art 40 wet
BIG)
V&VN: Voorbehouden en risicovolle handelingen In artikel 36 van de Wet BIG wordt een opsomming
gegeven van de dertien categorieën voorbehouden handelingen.
, In artikel 36 van de Wet BIG wordt een opsomming gegeven van de dertien categorieën
voorbehouden handelingen. Deze dertien handelingen mogen alleen worden geïndiceerd en
uitgevoerd door de in de Wet BIG aangewezen beroepsbeoefenaren, te weten verpleegkundig
specialist en arts en voor bepaalde voorbehouden handelingen de verloskundige en tandarts. Deze
beroepsbeoefenaren moeten wel beschikken over de nodige bekwaamheid om deze handelingen
verantwoord uit te mogen voeren. Onder bekwaamheid wordt kennis, vaardigheid en attitude
begrepen. Onder bepaalde voorwaarden mogen zij aan anderen opdracht geven om ook
voorbehouden handelingen te verrichten.
De voorbehouden handelingen mogen alleen worden uitgevoerd door bekwame
beroepsbeoefenaren. Echter, nood breekt wet. In geval van nood, waarbij deze beroepsbeoefenaren
niet op tijd aanwezig kunnen zijn, zijn ook anderen gerechtigd deze voorbehouden handelingen te
verrichten.
Risicovolle handelingen
Naast de voorbehouden handelingen volgens de
wet BIG kunnen instellingen ook bepaalde
handelingen als risicovol aanmerken. Dit zijn veelal
handelingen die bij onbekwaam en onzorgvuldig
handelen vrijwel zeker tot gezondheidsschade
zullen leiden.
Voor het uitvoeren van risicovolle handelingen is net als bij voorbehouden handelingen scholing en
een bekwaamheidsverklaring verplicht.
Beroepsregulering:
1. Licht regime: publiek direct toegankelijke beroepen (ergotherapeut en huidtherapeut). Deze
hebben alleen functionele zelfstandigheid
2. Zware regime: acht basisberoepen (arts, tandarts, apotheker, gezondheidszorgpsycholoog,
psychotherapeut, fysiotherapeut, verloskundige en verpleegkundige) bevoegdheid tot
zelfstandig uitvoeren van voorbehouden handelingen.
De student kan de belangrijkste elementen uit de Wkkgz benoemen. Heeft begrip van de termen en
weet wanneer deze toe te passen zijn.
Wkkgz = Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg
Geeft regels voor goede zorg, melding van calamiteiten en vormen van geweld in de zorgrelatie
melden bij inspectie voor de gezondheidszorg, klachten- en geschillenbehandeling. Deze wet is in de
jaren 90 ingevoerd. Ter vervanging van de Kwaliteitswet Zorginstellingen (1996).
Anders dan de Kwaliteitswet Zorginstellingen (1996)
De Wkkgz geeft regels voor
• Goede zorg
• Melding van calamiteiten en vormen van geweld in de zorgrelatie melden bij de Inspectie
voor de Gezondheidszorg
• Klachten- en geschillenbehandeling
Kwaliteitswet Zorginstellingen, Wet medezeggenschap cliënten zorgsector en Wet BIG in jaren 90
ingevoerd.
Goede zorg:
De student kent de begrippen; kwaliteit van zorg leveren en participeren in kwaliteit van zorg
uitleggen en toepassen binnen de rol van professional en kwaliteitsbevorderaar
Kwaliteit van zorg leveren
Het op een methodische en kritische wijze bewaken, uitvoeren en borgen van de kwaliteit van de
geleverde zorg. Dit wordt op verschillende manieren uitgevoerd:
- Monitoren
- Meten
- Screenen
Dit gebeurt zowel op het niveau van de individuele zorg als op het niveau van de eenheid waarin de
verpleegkundige werkt om goede kwaliteit van zorg te borgen dan wel te verbeteren.
Alle zorginstellingen moeten voldoen aan bepaalde kwaliteitseisen, zoals:
- Het zorgplan met cliënten bespreken
- Medezeggenschap regelen
- Een klachtenregeling hebben
Dit staat in de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet langdurige Zorg (WlZ).
Een aantal voorbeelden van de wettelijke eisen voor zorginstellingen:
• Verantwoorde zorg leveren die voldoet aan de kwaliteitsstandaarden van de beroepsgroep;
• Alleen BIG-geregistreerde zorgverleners mogen bepaalde voorbehouden handelingen
uitvoeren;
• Bespreken van het zorgplan met cliënten;
• Medezeggenschap regelen;
• Beschikken over een klachtenregeling
• Verantwoording afleggen door jaarlijks een verslag te maken over het kwaliteitsbeleid van
het afgelopen jaar.
Deze eisen staan in de volgende wetten:
• De Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz);
• De Wet BIG;
• De Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen;
• De Wet toelating zorginstellingen.
Participeren in kwaliteit van zorg:
Het leveren van een proactieve bijdrage aan de kwaliteitszorg van de organisatie. Het leveren van
een bijdrage aan kwaliteitssystemen binnen de organisatie en is betrokken bij het lokaal toepasbaar
maken van uitvoeren van standaarden, richtlijnen, protocollen, zorgtechnologie etc. Hierbij wordt
het ontbreken van iets dergelijks gesignaleerd.
CanMEDS-rol: professional en kwaliteitsbevorderaar:
De verpleegkundige levert zorg passend binnen de geldende wet-en regelgeving. De verpleegkundige
monitort, meet en screent haar zorg systematisch, met het oog op kwaliteitsverbetering. Waar
mogelijk werkt de verpleegkundige evidencebased, en volg kritisch wat werkt.
Competenties:
- De verpleegkundige monitort, meet en screent de zorgverlening zowel op het niveau van de
individuele zorgverlening als op het niveau van de eenheid waarin zij werkt om goede
kwaliteit van zorg te borgen dan wel te verbeteren.
- De verpleegkundige levert een bijdrage aan kwaliteitssystemen binnen de organisatie en is
betrokken bij het lokaal toepasbaar maken en uitvoeren van standaarden, richtlijnen,
, protocollen en zorgtechnologie, signaleert het ontbreken hiervan en draagt bij aan de
ontwikkeling ervan.
- De verpleegkundige levert een positieve en actieve bijdrage aan de beeldvorming en de
ontwikkeling van de verpleegkunde vanuit een historisch, institutioneel en maatschappelijk
perspectief.
Kernbegrip: kwaliteit van leven
Het op een methodische en kritische wijze bewaken, uitvoeren en borgen van de kwaliteit van de
verpleegkundige zorg.
Kernbegrip: participeren op de zorg
Het leveren van een proactieve bijdrage aan de kwaliteitszorg van de zorgorganisatie
Kernbegrip: professioneel gedrag
Het handelen en zich gedragen naar de professionele standaard en de beroepscode, het
verantwoordelijkheid nemen in al het eigen handelen, en het uitdragen van de beroepstrots.
De student heeft kennis van de WTZi en weet waarvoor deze wet bedoeld is en door wie deze wet
wordt getoetst
WTZi = Wet Toelating Zorginstellingen
Deze wet legt eisen vast door een goed bestuur. Zorgaanbieders die zorg willen aanbieden, die onder
de Zorgverzekeringswet of Wet Langdurige Zorg vallen, hebben een WTZi-toelating nodig.
Toetsingseisen:
• De transparantie van bestuursstructuur
• De bedrijfsvoering, winstoogmerk, jaarlijkse verantwoording
Voor wie bedoeld:
Voor zorgaanbieders die zorg willen aanbieden, die onder de Zvw of de WLZ vallen.
Voor wie niet bedoeld:
Zorgaanbieders die zorg leveren die geheel wordt betaald vanuit een persoonsgebonden budget
(PB), zorgaanbieders die alleen zorg leveren als onderaannemer of zorgaanbieders die zorg leveren
die valt onder de verantwoordelijkheid van de gemeenten.
Toetsing aanvraag door CIBG.
Het CIBG is een uitvoeringsorganisatie van het Nederlandse Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport.
De letters CIBG stonden oorspronkelijk voor Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg,
maar die betekenis is niet meer ladingdekkend. Daarom wordt alleen de afkorting nog als naam
gevoerd. Het CIBG startte in 1995 als project en is sinds 2003 een zelfstandige uitvoeringsorganisatie
Daarna de Inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ)
• De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) controleert of zorgaanbieders aan deze
verplichtingen blijven voldoen.
De student heeft kennis van de wet BIG en begrijpt wat de betekenis van de wet is ten aanzien van
het handelen van een verpleegkundige in de zorg
De wet BIG:
De wet BIG is vanaf 1997 gefaseerd ingevoerd en is vervanging van de oude WUG uit 1865
• Geneeskunst zaak van universitair opgeleide artsen
, • Anderen uitgesloten
De BIG laat daarentegen iedereen handelingen op het gebied van de individuele zorg te verrichten
m.u.v. voorbehouden handelingen.
Doelstellingen van de wet:
• Garanderen van de kwaliteit van de beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg
• Keuzevrijheid van de patiënt
Bevoegdheid
• Artsen zijn zelfstandig bevoegd
• BIG-geregistreerde Verpleegkundigen komen in aanmerking voor de regeling van functionele
zelfstandigheid. Deze regeling houdt in dat zij in opdracht van een arts, tandarts of
verloskundige zelfstandig voorbehouden handelingen mogen uitvoeren zonder dat de
opdrachtgever toezicht houdt en de mogelijkheid heeft om tussenbeide te komen.
Voorwaarde is dat de verpleegkundige bekwaam is. Bekwaam = kennis, kunde en attitude
• Verpleegkundig specialisten mogen binnen het eigen vakgebied ook indiceren en medicijnen
voorschrijven (deels zelfstandig bevoegd)
Wanneer is iemand bekwaam?
Bekwaamheid bestaat uit een aantal afzonderlijke componenten; kennis, kunde en attitude:
- Kennis: de noodzakelijke, contextgebonden, kennis die betrekking heeft op één
voorbehouden handeling.
- Kunde: de vaardigheid tot het uitvoeren van de voorbehouden handeling.
- Attitude: een professionele houding.
Voorbeeld:
Bekwaamheid voor het injecteren van insuline houdt dus in dat een medewerker;
- De injectie als zodanig goed (volgens protocol) kan uitvoeren;
- Weet wat voor een effect insuline heeft op de cliënt, wat de gevaren zijn die mogelijk
optreden bij het geven van injecties en welk gedrag van de cliënt verwacht mag worden na
toedienen van insuline;
- De cliënt op de juiste wijze tegemoet treedt, dat wil zeggen uitleggen wat er gaat gebeuren,
de cliënt goed observeert tijdens de handeling en op adequate wijze de handeling
rapporteert.
Over de ‘Bevoegdheidsregeling voorbehouden handeling’ is een brochure van het ministerie
beschikbaar dat je kunt vinden op bigregister.nl
Instrumenten in de Wet BIG
• Periodieke registratie en titelbescherming
• Voorbehouden handelingen
• Kwaliteitsbewaking en tuchtrecht
• Maatregelen wegens ongeschiktheid
• Strafbepalingen
In BIG-register en vallend onder wettelijk tuchtrecht: arts, tandarts, apotheker,
gezondheidszorgpsycholoog, psychotherapeut, fysiotherapeut, verloskundige, verpleegkundige.
Kwaliteitsregeling in wet BIG overgeheveld naar Wkkgz. In BIG nog drie specifieke regels (art 40 wet
BIG)
V&VN: Voorbehouden en risicovolle handelingen In artikel 36 van de Wet BIG wordt een opsomming
gegeven van de dertien categorieën voorbehouden handelingen.
, In artikel 36 van de Wet BIG wordt een opsomming gegeven van de dertien categorieën
voorbehouden handelingen. Deze dertien handelingen mogen alleen worden geïndiceerd en
uitgevoerd door de in de Wet BIG aangewezen beroepsbeoefenaren, te weten verpleegkundig
specialist en arts en voor bepaalde voorbehouden handelingen de verloskundige en tandarts. Deze
beroepsbeoefenaren moeten wel beschikken over de nodige bekwaamheid om deze handelingen
verantwoord uit te mogen voeren. Onder bekwaamheid wordt kennis, vaardigheid en attitude
begrepen. Onder bepaalde voorwaarden mogen zij aan anderen opdracht geven om ook
voorbehouden handelingen te verrichten.
De voorbehouden handelingen mogen alleen worden uitgevoerd door bekwame
beroepsbeoefenaren. Echter, nood breekt wet. In geval van nood, waarbij deze beroepsbeoefenaren
niet op tijd aanwezig kunnen zijn, zijn ook anderen gerechtigd deze voorbehouden handelingen te
verrichten.
Risicovolle handelingen
Naast de voorbehouden handelingen volgens de
wet BIG kunnen instellingen ook bepaalde
handelingen als risicovol aanmerken. Dit zijn veelal
handelingen die bij onbekwaam en onzorgvuldig
handelen vrijwel zeker tot gezondheidsschade
zullen leiden.
Voor het uitvoeren van risicovolle handelingen is net als bij voorbehouden handelingen scholing en
een bekwaamheidsverklaring verplicht.
Beroepsregulering:
1. Licht regime: publiek direct toegankelijke beroepen (ergotherapeut en huidtherapeut). Deze
hebben alleen functionele zelfstandigheid
2. Zware regime: acht basisberoepen (arts, tandarts, apotheker, gezondheidszorgpsycholoog,
psychotherapeut, fysiotherapeut, verloskundige en verpleegkundige) bevoegdheid tot
zelfstandig uitvoeren van voorbehouden handelingen.
De student kan de belangrijkste elementen uit de Wkkgz benoemen. Heeft begrip van de termen en
weet wanneer deze toe te passen zijn.
Wkkgz = Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg
Geeft regels voor goede zorg, melding van calamiteiten en vormen van geweld in de zorgrelatie
melden bij inspectie voor de gezondheidszorg, klachten- en geschillenbehandeling. Deze wet is in de
jaren 90 ingevoerd. Ter vervanging van de Kwaliteitswet Zorginstellingen (1996).
Anders dan de Kwaliteitswet Zorginstellingen (1996)
De Wkkgz geeft regels voor
• Goede zorg
• Melding van calamiteiten en vormen van geweld in de zorgrelatie melden bij de Inspectie
voor de Gezondheidszorg
• Klachten- en geschillenbehandeling
Kwaliteitswet Zorginstellingen, Wet medezeggenschap cliënten zorgsector en Wet BIG in jaren 90
ingevoerd.
Goede zorg:
