Hoofdstuk 4: Op zoek naar transcendente werkelijkheid
De transcendente werkelijkheid en de mens als religieus wezen
Atheïsme (= een positivist) gelooft enkel in het wetenschappelijk aanwijsbare
Gevolg: de mens is enkel een lichaam (geen ziel) en er bestaat enkel
werkelijkheid zoals we
die kunnen waarnemen en onderzoeken, dus ook geen God.
God is volgens een positivist uitgevonden door mensen om zaken te verklaren
waarvoor de wetenschap nog geen antwoord op heeft.
Voorbeeld: humanisme, positivisme…
Theïst (= de ziel) gelooft wel dat er een transcendente werkelijkheid bestaat,
namelijk God
Iets van die God is aanwezig in elk mens volgens een theïst. Een theïst gelooft
ook dat men contact kan hebben met de transcendente God en dat deze God de
Schepper is.
Voorbeeld: jodendom, christendom, islam…
Agnosticisme de mens te beperkt is om echt iets zinvol over het bestaan van
God te zeggen.
Voorbeeld: agnosticisme
3 soorten werkelijkheid Betekenis
Objectieve Het zintuigelijk waarneembare.
werkelijkheid Het wordt bestudeerd door de wetenschap en er
kunnen objectieve, rationele uitspraken gedaan
worden:
- Maar is dat wel zo? Bestaat er een objectieve
werkelijkheid? Is objectief bij iedereen
hetzelfde?
Subjectieve Hoe je omgaat met wat er gebeurt of wat er is.
werkelijkheid (mening)
De subjectieve beleving van de wereld rondom ons:
- 20°c is voor de ene warm en de andere
koud.
- Schoonheid, kleur, kleren… zijn subjectief.
Transcendente Het gaat over datgene wat we niet kunnen
werkelijkheid bevatten, omschrijven, maar op een of andere
manier ervaren.
- Bestaat een Hogere werkelijkheid die we niet
zien? volgens sommige wel, anderen niet
1
,De mens als religieus wezen = de mens is opzoek naar verbondenheid
Een religieus iemand gelooft dat de zichtbare, materiële wereld verbonden is
met een andere, niet – waarneembare dimensie. Men gelooft dat er een
bovennatuurlijke (transcendente) werkelijkheid bestaat waarmee men verbonden
is.
Religie = een zingeving die uitgaat van een groter geheel, een verbondenheid
met het Hogere
Religieuze overtuiging is een persoonlijke optie die in vrije tijd wordt
genomen
Godsdienst = de manier waarop men vanuit een bepaalde traditie God gaan
aanbidden
2 soorten godsdiensten
- Monotheïstische = bestaat 1 God jodendom, christendom en islam
- Polytheïstische = bestaan meerdere goden hindoeïsme
Gelovig zijn: onderscheid tussen 3 aspecten
3 aspecten van Betekenis
geloven
Iets geloven Zonder bewijzen neem je aan dat iets het geval is.
Je gelooft iets. Dit soort geloof komt dagelijks voor. Je
gelooft in vriendschap, liefde, de goedheid van de
mens. Je kan het allemaal niet bewijzen, maar je gaat
ervan uit.
Als christen geloof je dat God bestaat.
Iemand geloven Je gelooft iets omdat je iemand geloofwaardig en
betrouwbaar vindt. Dit komt dagelijks voor.
Op vlak van christelijk geloof zijn de getuigen van
vroeger en nu onontbeerlijk. Je gelooft in de getuigenis
van de apostelen, in de verhalen van de tradities.
Een Je gelooft in iemand en je kan een vertrouwensrelatie
vertrouwensrelatie aangaan met die persoon. Het is een kwestie van
met iemand vertrouwen en liefhebben.
aangaan
In de God van Jezus Christus geloven is een daad die je
hele persoon aangaat, je verstand, maar ook je
gemoed en wil.
Gelovig = als gelovigen zich aansluiten bij een godsdienst, dan kies je voor het
totaalpakket. Je gaat in een traditie staan en je beleeft het geloof in zijn totaliteit
en in gemeenschap. De levensbeschouwelijke visie maakt deel uit van je leven.
2
, Gelovig leven = leven vanuit een vertrouwen in God die voor christenen Liefde
is
Bijgeloof: vertrekt vanuit angst, om werkelijkheid te manipuleren. Door bepaalde
handelingen te doen denkt men controle uit te oefenen over de werkelijkheid.
Bijgeloof gaat ervan uit dat een object of een ritueel, handeling de
werkelijkheid kan beïnvloeden.
Voorbeeld: als je de grond niet tikt bij 10u10, gaat er iets ergs gebeuren.
Het theïsme als antwoord op de vraag naar de transcendente
werkelijkheid
In welke God gelooft het theïsme?
Theïsme = verzamelnaam voor de godsdiensten die er van uitgaan dat het
transcendente zich openbaart als een God met een aantal gemeenschappelijke
kenmerken. God is:
- Transcendent = overstijgend, onvatbaar, onzichtbaar
- Immanent = aanwezig in de schepping, God openbaart zich, laat zich
kennen
- De Scheppende kracht van Liefde
- Persoonlijk = persoonlijk betrokken bij de mens, God gaat in relatie met
de mens
Traditioneel zegt men dat Abraham het begin is van de 3 monotheïstische
godsdiensten, daarom ook de abrahamistische godsdiensten genoemd.
alle 3 gaan ze terug op de 1ste openbaring van God aan Abraham.
Openbaringsgodsdienst = Men gelooft in een verbondenheid met een
persoonlijke God die kan gekend worden.
Voorbeeld: jodendom, christendom, islam (= de monotheïstische godsdiensten)
God, JHWH en Allah zijn andere benamingen voor dezelfde God.
Diversiteit binnen de godsdiensten
Verschillende tradities binnen christendom, islam, jodendom, atheïsme…
Zelfde God, maar verschillende interpretaties binnen elke godsdienst
Het atheïsme als antwoord op de vraag naar de transcendente
werkelijkheid
4 soorten atheïsme
Humanisme Volgens het seculier humanisme draait het universum en
het leven rond de mens: wij zijn de norm van alles, het
centrale punt. Er is geen plaats voor een God of
bovennatuurlijke werkelijkheid.
Positivisme Positivisme is een filosofie die zich richt op het
waarneembare. Het gaat vaak samen met sciëntisme:
overtuiging dat wetenschap alle problemen oplost.
3
De transcendente werkelijkheid en de mens als religieus wezen
Atheïsme (= een positivist) gelooft enkel in het wetenschappelijk aanwijsbare
Gevolg: de mens is enkel een lichaam (geen ziel) en er bestaat enkel
werkelijkheid zoals we
die kunnen waarnemen en onderzoeken, dus ook geen God.
God is volgens een positivist uitgevonden door mensen om zaken te verklaren
waarvoor de wetenschap nog geen antwoord op heeft.
Voorbeeld: humanisme, positivisme…
Theïst (= de ziel) gelooft wel dat er een transcendente werkelijkheid bestaat,
namelijk God
Iets van die God is aanwezig in elk mens volgens een theïst. Een theïst gelooft
ook dat men contact kan hebben met de transcendente God en dat deze God de
Schepper is.
Voorbeeld: jodendom, christendom, islam…
Agnosticisme de mens te beperkt is om echt iets zinvol over het bestaan van
God te zeggen.
Voorbeeld: agnosticisme
3 soorten werkelijkheid Betekenis
Objectieve Het zintuigelijk waarneembare.
werkelijkheid Het wordt bestudeerd door de wetenschap en er
kunnen objectieve, rationele uitspraken gedaan
worden:
- Maar is dat wel zo? Bestaat er een objectieve
werkelijkheid? Is objectief bij iedereen
hetzelfde?
Subjectieve Hoe je omgaat met wat er gebeurt of wat er is.
werkelijkheid (mening)
De subjectieve beleving van de wereld rondom ons:
- 20°c is voor de ene warm en de andere
koud.
- Schoonheid, kleur, kleren… zijn subjectief.
Transcendente Het gaat over datgene wat we niet kunnen
werkelijkheid bevatten, omschrijven, maar op een of andere
manier ervaren.
- Bestaat een Hogere werkelijkheid die we niet
zien? volgens sommige wel, anderen niet
1
,De mens als religieus wezen = de mens is opzoek naar verbondenheid
Een religieus iemand gelooft dat de zichtbare, materiële wereld verbonden is
met een andere, niet – waarneembare dimensie. Men gelooft dat er een
bovennatuurlijke (transcendente) werkelijkheid bestaat waarmee men verbonden
is.
Religie = een zingeving die uitgaat van een groter geheel, een verbondenheid
met het Hogere
Religieuze overtuiging is een persoonlijke optie die in vrije tijd wordt
genomen
Godsdienst = de manier waarop men vanuit een bepaalde traditie God gaan
aanbidden
2 soorten godsdiensten
- Monotheïstische = bestaat 1 God jodendom, christendom en islam
- Polytheïstische = bestaan meerdere goden hindoeïsme
Gelovig zijn: onderscheid tussen 3 aspecten
3 aspecten van Betekenis
geloven
Iets geloven Zonder bewijzen neem je aan dat iets het geval is.
Je gelooft iets. Dit soort geloof komt dagelijks voor. Je
gelooft in vriendschap, liefde, de goedheid van de
mens. Je kan het allemaal niet bewijzen, maar je gaat
ervan uit.
Als christen geloof je dat God bestaat.
Iemand geloven Je gelooft iets omdat je iemand geloofwaardig en
betrouwbaar vindt. Dit komt dagelijks voor.
Op vlak van christelijk geloof zijn de getuigen van
vroeger en nu onontbeerlijk. Je gelooft in de getuigenis
van de apostelen, in de verhalen van de tradities.
Een Je gelooft in iemand en je kan een vertrouwensrelatie
vertrouwensrelatie aangaan met die persoon. Het is een kwestie van
met iemand vertrouwen en liefhebben.
aangaan
In de God van Jezus Christus geloven is een daad die je
hele persoon aangaat, je verstand, maar ook je
gemoed en wil.
Gelovig = als gelovigen zich aansluiten bij een godsdienst, dan kies je voor het
totaalpakket. Je gaat in een traditie staan en je beleeft het geloof in zijn totaliteit
en in gemeenschap. De levensbeschouwelijke visie maakt deel uit van je leven.
2
, Gelovig leven = leven vanuit een vertrouwen in God die voor christenen Liefde
is
Bijgeloof: vertrekt vanuit angst, om werkelijkheid te manipuleren. Door bepaalde
handelingen te doen denkt men controle uit te oefenen over de werkelijkheid.
Bijgeloof gaat ervan uit dat een object of een ritueel, handeling de
werkelijkheid kan beïnvloeden.
Voorbeeld: als je de grond niet tikt bij 10u10, gaat er iets ergs gebeuren.
Het theïsme als antwoord op de vraag naar de transcendente
werkelijkheid
In welke God gelooft het theïsme?
Theïsme = verzamelnaam voor de godsdiensten die er van uitgaan dat het
transcendente zich openbaart als een God met een aantal gemeenschappelijke
kenmerken. God is:
- Transcendent = overstijgend, onvatbaar, onzichtbaar
- Immanent = aanwezig in de schepping, God openbaart zich, laat zich
kennen
- De Scheppende kracht van Liefde
- Persoonlijk = persoonlijk betrokken bij de mens, God gaat in relatie met
de mens
Traditioneel zegt men dat Abraham het begin is van de 3 monotheïstische
godsdiensten, daarom ook de abrahamistische godsdiensten genoemd.
alle 3 gaan ze terug op de 1ste openbaring van God aan Abraham.
Openbaringsgodsdienst = Men gelooft in een verbondenheid met een
persoonlijke God die kan gekend worden.
Voorbeeld: jodendom, christendom, islam (= de monotheïstische godsdiensten)
God, JHWH en Allah zijn andere benamingen voor dezelfde God.
Diversiteit binnen de godsdiensten
Verschillende tradities binnen christendom, islam, jodendom, atheïsme…
Zelfde God, maar verschillende interpretaties binnen elke godsdienst
Het atheïsme als antwoord op de vraag naar de transcendente
werkelijkheid
4 soorten atheïsme
Humanisme Volgens het seculier humanisme draait het universum en
het leven rond de mens: wij zijn de norm van alles, het
centrale punt. Er is geen plaats voor een God of
bovennatuurlijke werkelijkheid.
Positivisme Positivisme is een filosofie die zich richt op het
waarneembare. Het gaat vaak samen met sciëntisme:
overtuiging dat wetenschap alle problemen oplost.
3
