Goederenrecht leereenheid 9: eigendomsvoorbehoud
Informatie Brightspace
Naast de zekerheidsrechten hypotheek en pand kan als zekerheid voor de
voldoening van een geldvordering, en specifiek een koopsom, ook een andere
rechtsfiguur worden gebruikt: het eigendomsvoorbehoud.
De verkoper levert de zaak aan de koper, maar behoudt zich de eigendom voor
totdat de koper de koopsom voldaan heeft.
Eigendomsvoorbehoud
Het eigendomsvoorbehoud is ib een verbintenisrechtelijke afspraak tussen
partijen. Maar het wordt in de praktijk vaak geschaard naast de
zekerheidsrechten pand en hypotheek. Functioneel gezien is het een
zekerheidsinstrument. De verkoper behoudt de volle eigendom, totdat de koper
aan de vw van betaling v.d. koopsom heeft voldaan. Betaalt de koper niet, dan
kan de verkoper de zaak revindiceren.
Einde van het eigendomsvoorbehoud
De eigendom v.d. verkoper eindigt niet altijd door voldoening v.d. koopsom en
dus vervulling v.d. voorwaarde. Ook natrekking of al dan niet bevoegde
doorverkoop kunnen (onbedoeld) het eigendomsrecht v.d. verkoper doen
eindigen.
,Literatuur
W.H. van Boom, Goederen- en zekerhedenrecht, Den Haag: Boom 2023,
hoofdstuk 24, paragraaf 24.1 tot en met 24.5.
Hoofdstuk 24: eigendomsvoorbehoud, recht van reclame en eigendom
als zekerheid.
Algemeen
Ons koopovereenkomstenrecht stelt niet als vereiste voor overdracht dat de
koopprijs wordt betaald.
- Een verkoper die de verkochte zaak aflevert maar nog niet onmiddellijk
betaling eist, levert de zaak i.d.z.v. art. 3:84 lid 1.
- De verkoper loopt dus het risico dat de prijs nooit zal worden betaald en hij
bij ontbinding wegens wanprestatie slechts een verbintenisrechtelijke
aanspraak op ongedaanmaking heeft.
Om dat risico te minimaliseren gebruiken verkopers – veelal in hun
algemene vw – een clausule die de eigendom achterhoudt tot de koopprijs
is betaald → eigendomsvoorbehoud (EVB).
Bij een levering onder EVB wordt de zaak wél afgeleverd, maar de koper verkrijgt
nog niet de onvoorwaardelijke eigendom.
- De koper blijft houder voor de verkoper totdat het voorbehoud uitdooft
door de vervulling v.d. betalingsvw.
o De vervulling v.d. betalingsvw zorgt ervoor dat het houderschap v.d.
koper van rechtswege wordt omgezet in bezit v.d. koper en dat hij
op dat moment onvoorwaardelijk eigenaar wordt.
o Het intreden v.d. vw heeft dus geen terugwerkende kracht (3:38 lid
2) maar wel ‘goederenrechtelijke werking’.
Bij verkoop onder EVB maken koper en verkoper een afspraak over de
voorwaardelijkheid v.d. eigendomsoverdracht.
De constructie v.h. EVB houdt in dat de zaak wel feitelijk afgeleverd wordt aan de
koper, maar dat die aflevering niet heeft te gelden als bezitsverschaffing i.d.z.v.
art. 3:90.
- De aflevering wordt door de wetgeving wel gezien als voltooide levering
i.d.z.v. 3:84 lid 1, maar dan niet door bezitsverschaffing maar d.m.v.
‘machtsverschaffing’ i.d.z.v. art. 3:91.
o Het gevolg hiervan is dat de koper de zaak feitelijk in handen krijgt
maar dat tegelijk het bezit bij de verkoper achterblijft.
o De koper blijft houder voor de verkoper totdat het voorbehoud
uitdooft door de vervulling v.d. betalingsvw.
De voorbehouden eigendom is zelfstandige en volwaardige eigendom.
- Dit betekent dat de verkoper die onder eigendomsvoorbehoud levert, de
eigendom behoudt totdat de verschuldigde sommen zijn betaald en als dat
niet gebeurt, kan hij de koop ontbinden en zijn eigendom opeisen als
eigenaar.
- Het is ook geen afhankelijk recht.
- Eigendomsvoorbehoud is evenmin een nevenrecht i.d.z.v. art. 6:142.
Eigendomsvoorbehoud als contractbeding
, In art. 3:92 lid 1 vindt men het wettelijke vermoeden dat de verkoper zich
verbindt tot overdracht v.d. zaak onder opschortende vw v.d. nakoming door de
koper van dienst verplichting (hierna: de betalingsvw).
Partijen kunnen ook afspreken dat de eigendom overgaat op de koper onder de
ontbindende vw van niet-nakoming v.d. betalingsverplichtingen.
Art. 3:92 lid 2 bepaalt dat het EVB mag worden gebruikt om
1. vorderingen te zekeren die de tegenprestatie betreffen van déze levering
2. vorderingen te zekeren die de tegenprestatie van eerdere of latere
leveringen betreffen, en
3. vorderingen te zekeren uit verwante overeenkomsten t.b.v. de verkrijger
verrichte of te verrichten werkzaamheden.
- Zouden partijen een breder EVB afspreken dat verder gaat dan art. 3:92 lid
2 toestaat, dan heeft die afspraak geen goederenrechtelijke werking.
De aard van het voorwaardelijke eigendomsrecht
Monisten Dualisten
Eigendom is als meest omvattende De koper heeft voor aflevering al een
absoluut recht op een zaak recht, namelijk een vorderingsrecht
onsplitsbaar. dat recht geeft op (voorwaardelijke)
overdacht; het zou raar zijn als de
koper na aflevering niets meer heeft
totdat de betalingsvw vervuld wordt.
Totdat de betalingsvw is ingetreden, is Daarom moet het wel zo zijn dat de
de verkoper eigenaar onder koper na aflevering meer dan een
ontbindende vw. verbintenisrechtelijke aanspraak heeft.
De koper is dus beschikkingsbevoegd Dit is in lijn met art. 3:84 lid 4.
over iets dat er niet is en dus is hij niet
bevoegd.
Beschikkingshandelingen die de koper Het recht v.d. koper is complementair
verricht, zijn handelingen verricht bij aan het eigendomsrecht onder
voorbaat (3:97); deze zijn dus niet ontbindende vw v.d. verkoper.
bestand tegen faillietverklaring v.d.
koper die intreedt voor het v.d. vw (23
en 35 Fw).
De term eigendom onder Van deze koper is in de rechtspraak al
opschortende vw is dus in wezen geoordeeld dat hij beschikken kan
nietszeggend omdat zij toekomstige over zijn eigendomsrecht onder
eigendom is. ontbindende vw.
Dualisme moet worden verworpen Het recht v.d. koper is daarom al vanaf
want i.s.m. het absolute en ondeelbare aflevering een eigendomsrecht, en wel
karakter van eigendom, de numerus onder opschortende vw.
clausus en het fixatiebeginsel.
Het eigendom is dus in zekere zin
duaal, waarbij er een werkend en een
sluimerend eigendom is.
Omdat het vanaf aflevering al een
eigendomsrecht is, kan het terstond
als bestaand, zij het voorwaardelijk
eigendomsrecht worden vervreemd en
bezwaard.
Informatie Brightspace
Naast de zekerheidsrechten hypotheek en pand kan als zekerheid voor de
voldoening van een geldvordering, en specifiek een koopsom, ook een andere
rechtsfiguur worden gebruikt: het eigendomsvoorbehoud.
De verkoper levert de zaak aan de koper, maar behoudt zich de eigendom voor
totdat de koper de koopsom voldaan heeft.
Eigendomsvoorbehoud
Het eigendomsvoorbehoud is ib een verbintenisrechtelijke afspraak tussen
partijen. Maar het wordt in de praktijk vaak geschaard naast de
zekerheidsrechten pand en hypotheek. Functioneel gezien is het een
zekerheidsinstrument. De verkoper behoudt de volle eigendom, totdat de koper
aan de vw van betaling v.d. koopsom heeft voldaan. Betaalt de koper niet, dan
kan de verkoper de zaak revindiceren.
Einde van het eigendomsvoorbehoud
De eigendom v.d. verkoper eindigt niet altijd door voldoening v.d. koopsom en
dus vervulling v.d. voorwaarde. Ook natrekking of al dan niet bevoegde
doorverkoop kunnen (onbedoeld) het eigendomsrecht v.d. verkoper doen
eindigen.
,Literatuur
W.H. van Boom, Goederen- en zekerhedenrecht, Den Haag: Boom 2023,
hoofdstuk 24, paragraaf 24.1 tot en met 24.5.
Hoofdstuk 24: eigendomsvoorbehoud, recht van reclame en eigendom
als zekerheid.
Algemeen
Ons koopovereenkomstenrecht stelt niet als vereiste voor overdracht dat de
koopprijs wordt betaald.
- Een verkoper die de verkochte zaak aflevert maar nog niet onmiddellijk
betaling eist, levert de zaak i.d.z.v. art. 3:84 lid 1.
- De verkoper loopt dus het risico dat de prijs nooit zal worden betaald en hij
bij ontbinding wegens wanprestatie slechts een verbintenisrechtelijke
aanspraak op ongedaanmaking heeft.
Om dat risico te minimaliseren gebruiken verkopers – veelal in hun
algemene vw – een clausule die de eigendom achterhoudt tot de koopprijs
is betaald → eigendomsvoorbehoud (EVB).
Bij een levering onder EVB wordt de zaak wél afgeleverd, maar de koper verkrijgt
nog niet de onvoorwaardelijke eigendom.
- De koper blijft houder voor de verkoper totdat het voorbehoud uitdooft
door de vervulling v.d. betalingsvw.
o De vervulling v.d. betalingsvw zorgt ervoor dat het houderschap v.d.
koper van rechtswege wordt omgezet in bezit v.d. koper en dat hij
op dat moment onvoorwaardelijk eigenaar wordt.
o Het intreden v.d. vw heeft dus geen terugwerkende kracht (3:38 lid
2) maar wel ‘goederenrechtelijke werking’.
Bij verkoop onder EVB maken koper en verkoper een afspraak over de
voorwaardelijkheid v.d. eigendomsoverdracht.
De constructie v.h. EVB houdt in dat de zaak wel feitelijk afgeleverd wordt aan de
koper, maar dat die aflevering niet heeft te gelden als bezitsverschaffing i.d.z.v.
art. 3:90.
- De aflevering wordt door de wetgeving wel gezien als voltooide levering
i.d.z.v. 3:84 lid 1, maar dan niet door bezitsverschaffing maar d.m.v.
‘machtsverschaffing’ i.d.z.v. art. 3:91.
o Het gevolg hiervan is dat de koper de zaak feitelijk in handen krijgt
maar dat tegelijk het bezit bij de verkoper achterblijft.
o De koper blijft houder voor de verkoper totdat het voorbehoud
uitdooft door de vervulling v.d. betalingsvw.
De voorbehouden eigendom is zelfstandige en volwaardige eigendom.
- Dit betekent dat de verkoper die onder eigendomsvoorbehoud levert, de
eigendom behoudt totdat de verschuldigde sommen zijn betaald en als dat
niet gebeurt, kan hij de koop ontbinden en zijn eigendom opeisen als
eigenaar.
- Het is ook geen afhankelijk recht.
- Eigendomsvoorbehoud is evenmin een nevenrecht i.d.z.v. art. 6:142.
Eigendomsvoorbehoud als contractbeding
, In art. 3:92 lid 1 vindt men het wettelijke vermoeden dat de verkoper zich
verbindt tot overdracht v.d. zaak onder opschortende vw v.d. nakoming door de
koper van dienst verplichting (hierna: de betalingsvw).
Partijen kunnen ook afspreken dat de eigendom overgaat op de koper onder de
ontbindende vw van niet-nakoming v.d. betalingsverplichtingen.
Art. 3:92 lid 2 bepaalt dat het EVB mag worden gebruikt om
1. vorderingen te zekeren die de tegenprestatie betreffen van déze levering
2. vorderingen te zekeren die de tegenprestatie van eerdere of latere
leveringen betreffen, en
3. vorderingen te zekeren uit verwante overeenkomsten t.b.v. de verkrijger
verrichte of te verrichten werkzaamheden.
- Zouden partijen een breder EVB afspreken dat verder gaat dan art. 3:92 lid
2 toestaat, dan heeft die afspraak geen goederenrechtelijke werking.
De aard van het voorwaardelijke eigendomsrecht
Monisten Dualisten
Eigendom is als meest omvattende De koper heeft voor aflevering al een
absoluut recht op een zaak recht, namelijk een vorderingsrecht
onsplitsbaar. dat recht geeft op (voorwaardelijke)
overdacht; het zou raar zijn als de
koper na aflevering niets meer heeft
totdat de betalingsvw vervuld wordt.
Totdat de betalingsvw is ingetreden, is Daarom moet het wel zo zijn dat de
de verkoper eigenaar onder koper na aflevering meer dan een
ontbindende vw. verbintenisrechtelijke aanspraak heeft.
De koper is dus beschikkingsbevoegd Dit is in lijn met art. 3:84 lid 4.
over iets dat er niet is en dus is hij niet
bevoegd.
Beschikkingshandelingen die de koper Het recht v.d. koper is complementair
verricht, zijn handelingen verricht bij aan het eigendomsrecht onder
voorbaat (3:97); deze zijn dus niet ontbindende vw v.d. verkoper.
bestand tegen faillietverklaring v.d.
koper die intreedt voor het v.d. vw (23
en 35 Fw).
De term eigendom onder Van deze koper is in de rechtspraak al
opschortende vw is dus in wezen geoordeeld dat hij beschikken kan
nietszeggend omdat zij toekomstige over zijn eigendomsrecht onder
eigendom is. ontbindende vw.
Dualisme moet worden verworpen Het recht v.d. koper is daarom al vanaf
want i.s.m. het absolute en ondeelbare aflevering een eigendomsrecht, en wel
karakter van eigendom, de numerus onder opschortende vw.
clausus en het fixatiebeginsel.
Het eigendom is dus in zekere zin
duaal, waarbij er een werkend en een
sluimerend eigendom is.
Omdat het vanaf aflevering al een
eigendomsrecht is, kan het terstond
als bestaand, zij het voorwaardelijk
eigendomsrecht worden vervreemd en
bezwaard.
