INLEIDING IN DE SOCIOLOGIE
HOOFDSTUK 1: OP ONTDEKKINGSTOCHT DOOR
EEN BEKEND GEBIED
DE EIGEN AARD VAN DE SAMENLEVING
sociologie als ‘samenlevingskunde’ of ‘ studie van de maatschappij’
De samenleving is een groot geheel -> gaat van micro tot macro (Grieks)
Micro : klein
Meso : midden
Macro : groot
Samenlevingskunde : een mogelijkheid om je te doen navigeren van verschillende punten naar
andere punten zonder dat je de weg kwijtraakt (komt dichter bij de vraag ‘hoe moet ik de weg zoeken
in de samenleving?’)
Kennen : iets begrijpen hoe het werkt
Kunnen : navigeren, iets kunnen in de samenleving
Van Sieyès tot Comte, en van normatief tot empirisch
sieyès
● Werk : Qu’est-ce que le tiers état ? (Wat is de derde stand?)
● Verschillende ideeën over wat de samenleving(kunde) is :
● Iets wat normatief is, iets wat je moet kunnen nastreven, iets wat doelgericht is
● Het idee is dat sociologie verandering teweeg moet brengen 🡪 de studie van de
verandering van de samenleving
Comte
● Word gezien als de uitvinder van de sociologie
● Bijna een halve eeuw later als Sieyès
Het idee van Comte is om meer empirisch te zijn
🡪 Empirische wetenschap van de samenleving
, INLEIDING IN DE SOCIOLOGIE
Comte zijn concept van samenlevingskunde
= heel beschrijvend / empirisch , op een positivistische manier
Terwijl Sieyès : meer betrokken tot het normatief begrip van sociologie
🡪 Hij zag vooral statica
Tussen de twee wereldoorlogen : werd het gezien als normatief
Van eind 19de eeuw tot begin 20ste eeuw zag men sociologie als empirisch
Evolutie op korte termijn van normatief concept (wat de samenleving zou moeten zijn) naar een
meer beschrijvend concept
Comte heeft ‘gewonnen’ => hij is een positivist
Tussen Sieyès en Comte dateren zich enkele decennia
Sociologie is een wetenschappelijke studie
Socios = verbonden met anderen
Logos = een bepaald systeem, een studie, een bepaalde manier van kijken
🡪 Sociologie : de studie van de samenleving, van al de verschillende aspecten (groot en klein) die
de samenleving uitmaken
Causaliteit = dat er een duidelijk gevolg is van een duidelijke oorzaak
Causa = latijn voor oorzaak
Sociologie : De studie van
● Sociale verbanden (gezinnen, verenigingen, bedrijven, steden, staten, ...)
● Kenmerken van die samenlevingsverbanden
● Wetmatigheden doorgronden die ons samenleven sturen
EEN BEELD VAN EEN TITEL
Samenleving = een speelveld met spelregels en spelers
o Samen spelen ze het samenlevingsspel
o Niet iedereen heeft evenveel inspraak
, INLEIDING IN DE SOCIOLOGIE
o Er zijn spelregels die je moet volgen
Speelveld : een manier om te spreken over zaken
🡪 Maar er zijn ook altijd regels (spelregels)
vb. speelveld (waar je de sport kan beoefenen) met spelregels (hoe je de sport moet
beoefenen Verschillende types regels wat het mogelijk maakt om een spel te spelen
SPECIFIEKE POSITIES
o Een kernbegrip binnen de sociologie
(bv voorspeler, middenspeler, achterspeler,...) (de plaats in het veld)
o Elke speler heeft andere kwaliteiten (aanvallend, defensief,...)
o Posities in de samenleving werken eigenlijk op dezelfde manier
SPECIFIEKE ROLLEN
Bij die posities horen ook rollen
een rol = de manier hoe je de positie invult
o een positie (bv voorspeler) + een rol (bv agressief)
HOGE OF LAGE STATUS
o Mensen die over geld en kennis beschikken zijn hoger geplaatst in de samenleving
🡪 (geldt minder in de sport)
o Wie weinig kennis en geld heeft eindigt aan de lagere kant van de samenleving
🡪 Wilt niet zeggen dat dit minderwaardige mensen zijn
🡪 Maar minder inspraak, minder financiële mogelijkheden, ...
Ondanks hun lagere waardering zijn de laatstgenoemde beroepen niet minder belangrijk voor de
goede werking van de samenleving
Status = de plaats die iemand inneemt in de hiërarchie
INFORMATIE EN COMMUNICATIE
Informatie is de grondstof en communicatie is het proces
Grondstof (uit boek, ervaringen, uit gsm,...) 🡪 brengt je binnen in het proces van communicatie
In en op een speelveld en zelfs naast een speelveld (naast veld staan ook ‘spelers’ -> publiek,
EHBO, trainer,...) -> overal bestaat een ‘naastveld’
In elk van die omstandigheden heb je een taakverdeling (= nodig)
, INLEIDING IN DE SOCIOLOGIE
TAAKVERDELING EN HIËRARCHIE
Taakverdeling : taken worden verdeeld onder de verschillende posities, er komt ook een vorm van
hiërarchie aan te pas
o Formele en informele leiders
Formeel : die via oficiële kanalen op die posities terecht komen
o Conflicten tussen formeel en informeel maken deel uit van het dagelijks leven en elke
organisatie
RUIMTE ROND HET SPEELVELD IN CONCENTRISCHE CIRKELS
Concentrische cirkels : de verschillende ruimtes die aanduiden wie heel dicht en heel ver van het
centrum ligt ( commentator => supporter=> wielrenner)
🡪 hetzelfde in de samenleving
Van hedendaagse wetenschappers wordt er verwacht dat ze zich bewust uitspreken over hun
positionaliteit, of het geheel van positie gebonden rollen, voorkeuren, ervaringen en
eigenschappen die een mogelijke invloed kunnen hebben op de neutraliteit van hun onderzoek
HET DAGELIJKS LEVEN DOOR DE SOCIOLOGISCHE LENS
De sociologische lens
Die lens is een professioneel instrument dat het mogelijk maakt om een beeld te vormen van de
structuur van de zichtbare sociale werkelijkheid
🡪 De sociologische lens verleent betekenis aan de samenleving
Alleen nuttig als ze wordt gehanteerd door iemand die de waarnemingen ook kan interpreteren,
door iemand die de sociologische verbeelding bezit 🡪 sociological imagination
CHARLES WRIGHT MILLS
o Dat iemands individuele ervaringen in verband staan met maatschappelijke krachten en de
ruimere historische context
Als je de sociologische bril op zet zie je andere dingen dan als je hem opzet of een andere bril Je bril
past zich aan, aan je sociologische beeld
Drie componenten van de sociologische verbeelding :
HOOFDSTUK 1: OP ONTDEKKINGSTOCHT DOOR
EEN BEKEND GEBIED
DE EIGEN AARD VAN DE SAMENLEVING
sociologie als ‘samenlevingskunde’ of ‘ studie van de maatschappij’
De samenleving is een groot geheel -> gaat van micro tot macro (Grieks)
Micro : klein
Meso : midden
Macro : groot
Samenlevingskunde : een mogelijkheid om je te doen navigeren van verschillende punten naar
andere punten zonder dat je de weg kwijtraakt (komt dichter bij de vraag ‘hoe moet ik de weg zoeken
in de samenleving?’)
Kennen : iets begrijpen hoe het werkt
Kunnen : navigeren, iets kunnen in de samenleving
Van Sieyès tot Comte, en van normatief tot empirisch
sieyès
● Werk : Qu’est-ce que le tiers état ? (Wat is de derde stand?)
● Verschillende ideeën over wat de samenleving(kunde) is :
● Iets wat normatief is, iets wat je moet kunnen nastreven, iets wat doelgericht is
● Het idee is dat sociologie verandering teweeg moet brengen 🡪 de studie van de
verandering van de samenleving
Comte
● Word gezien als de uitvinder van de sociologie
● Bijna een halve eeuw later als Sieyès
Het idee van Comte is om meer empirisch te zijn
🡪 Empirische wetenschap van de samenleving
, INLEIDING IN DE SOCIOLOGIE
Comte zijn concept van samenlevingskunde
= heel beschrijvend / empirisch , op een positivistische manier
Terwijl Sieyès : meer betrokken tot het normatief begrip van sociologie
🡪 Hij zag vooral statica
Tussen de twee wereldoorlogen : werd het gezien als normatief
Van eind 19de eeuw tot begin 20ste eeuw zag men sociologie als empirisch
Evolutie op korte termijn van normatief concept (wat de samenleving zou moeten zijn) naar een
meer beschrijvend concept
Comte heeft ‘gewonnen’ => hij is een positivist
Tussen Sieyès en Comte dateren zich enkele decennia
Sociologie is een wetenschappelijke studie
Socios = verbonden met anderen
Logos = een bepaald systeem, een studie, een bepaalde manier van kijken
🡪 Sociologie : de studie van de samenleving, van al de verschillende aspecten (groot en klein) die
de samenleving uitmaken
Causaliteit = dat er een duidelijk gevolg is van een duidelijke oorzaak
Causa = latijn voor oorzaak
Sociologie : De studie van
● Sociale verbanden (gezinnen, verenigingen, bedrijven, steden, staten, ...)
● Kenmerken van die samenlevingsverbanden
● Wetmatigheden doorgronden die ons samenleven sturen
EEN BEELD VAN EEN TITEL
Samenleving = een speelveld met spelregels en spelers
o Samen spelen ze het samenlevingsspel
o Niet iedereen heeft evenveel inspraak
, INLEIDING IN DE SOCIOLOGIE
o Er zijn spelregels die je moet volgen
Speelveld : een manier om te spreken over zaken
🡪 Maar er zijn ook altijd regels (spelregels)
vb. speelveld (waar je de sport kan beoefenen) met spelregels (hoe je de sport moet
beoefenen Verschillende types regels wat het mogelijk maakt om een spel te spelen
SPECIFIEKE POSITIES
o Een kernbegrip binnen de sociologie
(bv voorspeler, middenspeler, achterspeler,...) (de plaats in het veld)
o Elke speler heeft andere kwaliteiten (aanvallend, defensief,...)
o Posities in de samenleving werken eigenlijk op dezelfde manier
SPECIFIEKE ROLLEN
Bij die posities horen ook rollen
een rol = de manier hoe je de positie invult
o een positie (bv voorspeler) + een rol (bv agressief)
HOGE OF LAGE STATUS
o Mensen die over geld en kennis beschikken zijn hoger geplaatst in de samenleving
🡪 (geldt minder in de sport)
o Wie weinig kennis en geld heeft eindigt aan de lagere kant van de samenleving
🡪 Wilt niet zeggen dat dit minderwaardige mensen zijn
🡪 Maar minder inspraak, minder financiële mogelijkheden, ...
Ondanks hun lagere waardering zijn de laatstgenoemde beroepen niet minder belangrijk voor de
goede werking van de samenleving
Status = de plaats die iemand inneemt in de hiërarchie
INFORMATIE EN COMMUNICATIE
Informatie is de grondstof en communicatie is het proces
Grondstof (uit boek, ervaringen, uit gsm,...) 🡪 brengt je binnen in het proces van communicatie
In en op een speelveld en zelfs naast een speelveld (naast veld staan ook ‘spelers’ -> publiek,
EHBO, trainer,...) -> overal bestaat een ‘naastveld’
In elk van die omstandigheden heb je een taakverdeling (= nodig)
, INLEIDING IN DE SOCIOLOGIE
TAAKVERDELING EN HIËRARCHIE
Taakverdeling : taken worden verdeeld onder de verschillende posities, er komt ook een vorm van
hiërarchie aan te pas
o Formele en informele leiders
Formeel : die via oficiële kanalen op die posities terecht komen
o Conflicten tussen formeel en informeel maken deel uit van het dagelijks leven en elke
organisatie
RUIMTE ROND HET SPEELVELD IN CONCENTRISCHE CIRKELS
Concentrische cirkels : de verschillende ruimtes die aanduiden wie heel dicht en heel ver van het
centrum ligt ( commentator => supporter=> wielrenner)
🡪 hetzelfde in de samenleving
Van hedendaagse wetenschappers wordt er verwacht dat ze zich bewust uitspreken over hun
positionaliteit, of het geheel van positie gebonden rollen, voorkeuren, ervaringen en
eigenschappen die een mogelijke invloed kunnen hebben op de neutraliteit van hun onderzoek
HET DAGELIJKS LEVEN DOOR DE SOCIOLOGISCHE LENS
De sociologische lens
Die lens is een professioneel instrument dat het mogelijk maakt om een beeld te vormen van de
structuur van de zichtbare sociale werkelijkheid
🡪 De sociologische lens verleent betekenis aan de samenleving
Alleen nuttig als ze wordt gehanteerd door iemand die de waarnemingen ook kan interpreteren,
door iemand die de sociologische verbeelding bezit 🡪 sociological imagination
CHARLES WRIGHT MILLS
o Dat iemands individuele ervaringen in verband staan met maatschappelijke krachten en de
ruimere historische context
Als je de sociologische bril op zet zie je andere dingen dan als je hem opzet of een andere bril Je bril
past zich aan, aan je sociologische beeld
Drie componenten van de sociologische verbeelding :
