Samenvatting Leerpad 7: Beeldvorming & Hersenplasticiteit | Biologische Psychologie | Arteveldehogeschool | 2025/26

Leerpad 7: Beeldvorming, hersenplasticiteit,
dementie & NAH

1. BEELDVORMING: TECHNIEKEN OM DE WERKING VAN DE HERSENEN
TE BESTUDEREN


LETSELSTUDIES

Vroeger: letselstudies (nu kennis hersenen, technieken om werking bestuderen)
 Gevolgen vr gedrag + methode om hersenactiviteit relateren aan gedrag
 Letsel linkerkant  taalproblemen (dan letsel rechterkant)
 Voordeel: beschikbaarheid mensen met goed gedocumenteerde
hersenschade
 ‘natuurlijke’ letsels  diffuus patroon afwijkend gedrag OMDAT
beperkt niet tot 2 plaats (beïnvloeden gerelateerde, aangrenzende
hersengebieden)
HIERDOOR moeilijk achterhalen welke gedragsgevolgen veroorzaakt
door welke hersenschade
 Dieren: letsels in hersenen kan chirurgisch aanbrengen  stukje uit
hersenen weg + kijken welke gedragsgevolgen


ELEKTRISCH ACTIVITEIT
Neuronaal signaal vr deel elektrisch signaal
HIERDOOR hersenactiviteit kan gemeten door elektrische activiteit registreren
 Elektro-encefalograaf (EEG): elektroden op schedel geplaats
 Meet elektrische activiteit hersenen over groot oppervlak
MAAR gevoelig om neuronale correlaten v/ ≠ types gedrag
vastleggen
 Onderscheid slaap- + waaktoestand (≠ stadia slaap), vermoeden
epilepsie (kijken of ongewone activiteit in hersenen)
OOK event-related potential (ERP): elektrische activiteit
hersenen als reactie op specifieke prikkel
 Eenzelfde stimulussoort herhaaldelijk aanbieden + gem.
berekenen v/ signalen uit alle beurten
ZO toevallige bewegingen (ruis) in signaal uitgezuiverd + ERP
op stimulus bepalen
 Zien hoe snel hersenen info oppikken + reageren
 Mogelijk idee plaats signaal (hersenscan beter) + obv manier
waarop signaal verandert  uitspraken over welke processen
rol
Experiment ERP-techniek:
 Op computerscherm  H, S aangeboden
 Linkerhand op knop ALS H
Rechterhand op knop ALS S

1

,  Vergeleken beurten met fouten + beurten zonder fouten  ERP-signalen in
2 beurttypes:
 Correcte beurten: signaal bleef relatief vlak
 Foutieve beurten: signaal eerst neg. DAN pos.
 Effect laatste half uur zelfde als 1e half uur?
 Goede beurten: geen verschil
 Foutieve beurten: effect in begin meer uitgesproken dan einde
 Vermoeidheid zorgde vr verminderde foutdetectie in hersenen
Magneto-encefalografie (MEG): verbeterde versie EEG-apparaat
 Elektroden vervangen door apparaat dat volledige magnetisch veld rond
schedel registreert
ZO in staat om elektrische activiteit in hersenen nauwkeurig vastleggen


ELEKTRISCHE STIMULATIE
= delen hersenen stimuleren + kijken welke gevolgen
 Onderdeel neurochirurgische ingreep (hersenen bloot)
 Vroeger veel gdn  probeerde bij ingreep zo veel mogelijk sparen in
essentiële delen hersenen (verantwoordelijk vr bewegingscontrole,
taalverwerking)
 Bepaalde precieze plaats functies obv directe elektrische
stimulatie
 Patiënt voelt geen pijn  kan wakker blijven
Transcraniale magnetische stimulatie (TMS): andere manier om hersenen
stimuleren
 Leggen 8-vormige spiraal op hoofd Pp + sturen licht magnetisch veld door
hersenen onder spiraal
 Veld verstoort neuronale com. HIERDOOR kan kortstondig ‘letsel’
aanbrengen in hersenen + kijken nr gevolgen


HERSENSCANS

Actieve hersengebieden hebben bloed nodig
 ALS nagaan welke gebieden in hersenen extra bloed krijgen tijdens taak 
idee welke delen hersenen zorgen vr uitvoeren taak
 Probleem ondervangen dat hersenen altijd bloed nodig  experimentele
taak vergelijken met controletaak
Vb. welke gebieden extra bloed nodig vr verwerken woorden uit 2 e taal 
conditie met die woorden vergelijken met conditie waarin woorden uit 1 e
taal aangeboden
Positron emissie tomografie (PET): bloedtoevoer meten  licht radioactief
geladen stof inspuiten  stof komt in hersenen + traceren
 Hoe langer, hoe minder gebruikt DOOR andere techniek…



2

, Functional magnetic resonance imaging (fMRI): kernspinresonantie
gemeten v/ rode bloedcellen
 Resonantie verschilt tss rode bloedcellen met + zonder zuurstof
ZO bepalen in welke gebieden hersenen veel zuurstof afgezet (zonder
radioactieve stof inspuiten)
 Duidelijkere lokalisatie dan PET
Waar in hersenen foutdetectiesignaal plaatsvindt  Ridderinkhof: overzicht
verschillende PET-, fMRI-studies
 Activering altijd aan binnenkant frontale lob (verantwoordelijk vooruitzien,
plannen, superviseren, evalueren v/ gedrag, detecteren fouten)
 Schade? Moeilijk om fouten corrigeren
Beperking hersenscans: niet mogelijk om nauwkeurig beeld v/ verloop
processen in tijd
 Registratie elektrische activatie: mogelijk om veranderingen
nauwkeurig registreren
 Combineren geavanceerde labo fMRI + EEG/ERP
 Temporele resolutie millisec. + spatiale resolutie millimeters
bereiken
HIERDOOR gedetailleerde neurale circuits ontrafeld


1.1 EEN INLEIDING IN TECHNIEKEN OM DE HERSENEN TE
BESTUDEREN


Structurele 1) Computertomografie (CT)
beeldvormingstechn 2) Magnetic Resonance Imaging (MRI)
ieken (neuro-
anatomisch)
Functionele 1) Elektrische activiteit meten
beeldvormingstechn  Elektro-encefalografie (EEG) + Event-
ieken Related Potential (ERP)
(neurofysiologisch)  Magneto-encefalografie (MEG)
2) Elektrische stimulatie meten:
 Transcraniale Magnetische Stimulatie
(TMS)
3) Nucleaire beeldvorming:
 Positronemissietomografie (PET)
4) Functionele radiologische beeldvorming:
 Functionele MRI (fMRI)
Neuropsychologisch = cognitieve functies in kaart gebracht (geheugen,
onderzoek concentratie, werktempo, taal, ruimtelijk inzicht,
planning)
 Patiënt vragen beantw, opdrachten uitvoeren,
vragenlijsten invullen

2 maten om aangeven hoe nauwkeurig apparaat is in meten v/ hersenen:

Temporele resolutie = maat nauwkeurigheid tijd
Spatiele resolutie = maat nauwkeurigheid locatie

3